Amsterdam Bewaar

Waarom er nu tóch betonblokken liggen in Amsterdam

De Dam is woensdagavond voorzien van betonblokken, soms in de vorm van een bankje.
De Dam is woensdagavond voorzien van betonblokken, soms in de vorm van een bankje. © Rink Hof

Amsterdam is woensdag voorzien van zo'n honderd betonblokken, om het moeilijker te maken om een aanslag te plegen met een voertuig. Zes vragen over deze maatregelen.

Waar zijn de betonblokken geplaatst?

Met ondernemers is in kaart gebracht waar de kans op een terroristische aanslag met bijvoorbeeld een vrachtwagen het meest voorstelbaar is.

Daaruit zijn een aantal plekken naar voren gekomen: de Dam, het Leidseplein, het Rembrandtplein en bij de Heineken Experience op de Stadhouderskade. Op die plekken zijn woensdagavond en -nacht betonblokken geplaatst. Zowel grotere tussen de 400 en 500 kilo, als kleinere.

Eerst zouden ze er niet komen, toch?

Net als na eerder terreur in Europa, zei de gemeente vlak na de aanslag in Barcelona inderdaad geen extra maatregelen te willen nemen om het onmogelijk te maken dat een voertuig op een menigte in kan rijden. Het zwaar beveiligen en bewaken van openbaar toegankelijke straten en pleinen 'zonder de stad daarmee te verlammen' werd 'ondoenlijk' genoemd. 

Sterker nog, in december 2016 liet burgemeester Eberhard van der Laan de betonblokken rond de kerstmarkt op het Museumplein zelfs weghalen, toen de exploitant die had neergezet in reactie op de aanslag in Berlijn. "Een open en vrije samenleving helemaal invullen met meer beveiliging, dan beland je in een politiestaat en dat is wat we nu net niet willen," zei hij.

Waarom zijn ze nu dan toch geplaatst?

Slechts een week na de aanslag in Barcelona kondigde de gemeente na gesprekken met ondernemers aan tóch maatregelen te gaan nemen. Van der Laan schreef dat zorgen van Amsterdammers en de "voorstelbaarheid dat dit ook in Amsterdam kan gebeuren" toenamen.

Fysieke veiligheidsmaatregelen zijn volgens het stadsbestuur daarom nodig 'om de drempel van een aanslag te verhogen en de impact van een aanslag te beperken'.

Een van de maatregelen zijn de woensdag geplaatste betonblokken, maar later worden ook op andere plekken fysieke hindernissen neergezet, bijvoorbeeld om te voorkomen dat voertuigen veel snelheid kunnen maken.

Is de kans op een aanslag dan groter geworden?

Het nationale dreigingsbeeld is onveranderd, dus de kans op een aanslag is niet groter dan eerst. Al in 2013 heeft de NCTV het dreigingsniveau in het hele land verhoogd naar 'substantieel'.

Sindsdien geldt in grote steden waaronder Amsterdam al verhoogde waakzaamheid. Wat de precieze maatregelen zijn die bij dat dreigingsniveau horen, is geheim.

Hebben de betonblokken zin?

Dat is zeer de vraag, zegt terreurdeskundige Peter de Kock. "Het gevoel van veiligheid wordt vergroot en dat is heel belangrijk. De burger vindt het fijn dat er een overheid is die nadenkt over veiligheid en die luistert naar de vrees van de burgers."

"De betonblokken voorkomen misschien dat op de Dam met een auto een aanslag wordt gepleegd. Maar ze voorkomen niet dat iemand op de Dam met een mes aanvalt en ook niet dat iemand vijftig meter verderop met zijn auto alsnog op de menigte inrijdt."

"Maar," zegt De Kock, "als die betonblokken er niet staan en er gebeurt iets, dan krijgt de overheid alle burgers over zich heen omdat niet is geleerd uit het verleden - en terecht. Maar door ze wel neer te zetten, voorkom je niet per se een aanslag."

Plaatsen andere Nederlandse steden ook betonblokken?

Rotterdam besloot nog voor de aanslag in Barcelona om obstakels te gaan plaatsen. In de vorm van betonblokken, bloembakken, fietsenrekken en paaltjes. Ook bij de herinrichting van de bekende Coolsingel wordt extra gekeken naar veiligheidsmaatregelen.

Utrecht zag vooralsnog geen aanleiding voor maatregelen, al besloot winkelcentrum Hoog Catharijne zelf knalgele betonblokken voor de deur te plaatsen, tot ongenoegen van de gemeente. 

In Den Haag werden tijdens Prinsjesdag vanuit veiligheidsoverwegingen zware blokken met slagbomen geplaatst. Deze worden vooralsnog alleen bij evenementen in de hofstad ingezet.