Plus

Waarom deelt 'vijand' Google 150 miljoen uit?

Vier jaar geleden richtte Google een fonds op om nieuwe initiatieven in de journalistiek te ondersteunen. De 150 miljoen euro is blij aanvaard, maar wel met de nodige scepsis.

Beeld Yoko Heiligers

Google is bepaald niet de grootste vriend van traditionele nieuwsorganisaties. Die klagen er al jaren over dat Google zich niet hoeft te houden aan regels waar zij wel aan gebonden zijn.

En dat de dienst Google News krantenartikelen bundelt zonder hiervoor te betalen.

En uiteraard over de oneerlijke concurrentie op de advertentiemarkt, waar techgiganten als Google en Facebook een steeds grotere hap uit nemen.

Toen Google in 2015 een fonds in het leven riep ter ondersteuning van digitale initiatieven, hielden veel uitgeverijen toch dankbaar hun hand op. Het was dan ook geen misselijk bedrag dat Google beschikbaar stelde: het Digital News Initiative mocht 150 miljoen euro verdelen onder Europese organisaties.

Wat zat hierachter? Waarom besloot Google zoveel geld weg te geven aan concurrenten? "We zijn ervan overtuigd dat Google altijd de vriend en partner van nieuwsorganisaties wilde zijn," zei de Europese baas van Google Carlo D'Asaro in 2015. Volgens hem maken Google en traditionele nieuwsorganisaties 'deel uit van hetzelfde informatie-ecosysteem'.

Digital News Initiative
Maar de oprichting van het fonds viel ook niet los te zien van de problemen die Google in 2013 kreeg met de Franse regering. Die eiste dat het Amerikaanse bedrijf ging betalen voor de links van Franse nieuwsbedrijven. Dat conflict resulteerde in een fonds van zestig miljoen euro, bestemd voor Franse nieuwsorganisaties.

Het Digital News Initiative was daar het Europese vervolg op. In 2015 werd voor het eerst financiële steun gegeven aan digitale initiatieven, vorige week was de laatste ronde. Daarbij kreeg onder meer het ANP vier ton om een tool te ontwikkelen waarmee kan worden nagegaan waar hun stukken terechtkomen en Nu.nl 470.000 euro om bezoekers lokale advertenties te tonen.

Ook kleinere organisaties kregen geld: een bedrijf dat methode heeft ontwikkeld om bewerkte video's - zogeheten deepfakes - te ontdekken, ontvangt 50.000 euro. "

Je zou wel gek zijn als je zo'n subsidiemogelijkheid niet aanneemt," zegt Mark Westerhoff, cto van ANP. Het fonds, dat formeel los van Google staat en een onafhankelijk bestuur heeft, steunde sinds 2015 29 Nederlandse initiatieven met in totaal 5,5 miljoen euro. Onder meer NRC, RTL Nieuws, Blendle, BNR Nieuwsradio en de VPRO ontvingen steun.

4 ton voor John de Mol
Een van de nieuwsorganisaties die een bijdrage kregen, was onderzoeksplatform Follow the Money (FTM). Medeoprichter Arne van der Wal nam de vijftigduizend euro met een enigszins ongemakkelijk gevoel aan. "We zijn een heel kleine club, het geld was dus meer dan welkom.

We konden een project met publieksparticipatie opzetten dat FTM echt verder heeft geholpen. Daar zijn we Google dankbaar voor. Tegelijkertijd schrijven wij geregeld kritisch over Google en dat zullen we ook gewoon blijven doen, maar zo'n fonds wordt natuurlijk wel opgezet om goodwill te creëren en de publieke opinie te beïnvloeden."

Van der Wal vindt het daarom teleurstellend dat het fonds in de laatste tranche ook uitkeerde aan grote nieuwsorganisaties als Nu.nl en ANP. "Daarmee wekt Google de schijn dat het ze niet gaat om het ondersteunen van start-ups die zich bezighouden met nieuwe digitale vormen van journalistiek, maar met het sturen van het opinieklimaat rond Google. ANP, dat nota bene in handen is van John de Mol, ontvangt vier ton: kun je dan nog wel je onafhankelijke taak uitvoeren?"

Hebben elkaar nodig
Westerhoff is minder wantrouwend. "Google is een bedrijf met vele gezichten. Ze trekken veel advertentiegeld uit de markt, maar leveren ons ook traffic op en stellen technieken aan ons beschikbaar. Natuurlijk zullen we, als dat nodig is, kritisch over Google blijven schrijven."

Nu.nl-hoofdredacteur Gert-Jaap Hoekman is blij met de bijdrage uit het fonds, maar wil ook niet naïef zijn over de motieven van Google. "Natuurlijk speelt pr een rol, het is een vorm van windowdressing.

Tegelijkertijd denk ik wel dat Google de journalistiek oprecht wil stimuleren, omdat dat ook in hun voordeel is. Mediabedrijven hebben een vreemde relatie met bedrijven als Google en Facebook: we zijn elkaars concurrenten, maar hebben elkaar ook nodig. Via hen krijgen wij veel bezoekers, en zonder ons hebben zij niks om naar te linken. We zijn tot elkaar veroordeeld."

Facebook volgt

Ook Facebook heeft aangekondigd een fonds op te richten om journalistiek te ondersteunen. Het bedrijf, dat vaak onder vuur ligt vanwege het verspreiden van nepnieuws, is van plan om 300 miljoen dollar te steken in journalistieke projecten. Een deel daarvan zal ook voor Europa bestemd zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.