Plus

Waar blijft een volwaardige opleiding voor imams?

Een Nederlandse imamopleiding kan helpen bij het bestrijden van radicalisering, zeiden betrokkenen vorige maand in de mini-enquête naar buitenlandse financiering van moskeeën. Waarom komt zo’n op­leiding er maar niet?

In Nederland staan circa 500 moskeeën. Marokko en Turkije zijn hofleverancier van de voorgangers.Beeld ANP

“Er is brede consensus over het nut van een imamopleiding. Maar er gebeurt niks. De politiek is huiverig. De ministeries van Sociale Zaken en Onderwijs houden ons aan het lijntje.” Het zit Rasit Bal hoog. Bij het Contactorgaan Moslims en Overheid (CMO), de voornaamste belangenbehartiger van de moslimgemeenschap, is hij als projectleider al jaren belast met de onderhandelingen over een imam­opleiding aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Deze zou de moslim­gemeenschap beter bestand moeten maken tegen ongewenste invloeden.

“De praktijk van de islam schuurt regelmatig met de moderne samen­leving,” zegt Bal. “Het vergt inhoudelijke training van imams om daarmee om te gaan. Dat kan met een opleiding in Nederland.”

Nu halen de circa 500 moskeeën hun voorgangers hoofdzakelijk uit het buitenland. Marokko en Turkije zijn hofleverancier. Ongewenst, vond de Tweede Kamer nog in 2015, toen het een imamopleiding bepleitte. Want wat weten geestelijk leiders zonder kennis van de taal en binding met ­Nederland van onze samenleving?

Polderimams

Hogeschool Inholland had zo’n opleiding. In 2013, zeven jaar na de opening, ging de stekker eruit wegens gebrek aan belangstelling. “Ze waren niet geloofwaardig,” zegt Saïd Bouharrou, vicevoorzitter van de Raad van Marokkaanse Moskeeën Nederland, over het handjevol ‘polder-imams’ dat de opleiding afrondde. “Ze golden als gesubsidieerde overheidsimams die zich niet konden ­meten met internationaal erkende imams en er was een top-downbenadering.”

Kort na het echec begon Rasit Bal namens CMO gesprekken met de ministeries van Sociale Zaken en Onderwijs en de VU over een nieuwe imamopleiding. Die zijn nog steeds gaande.

Volgens het ministerie van Onderwijs heeft de VU het voortouw. “De ruwe plannen liggen er, het besef van ­urgentie leeft. Maar het moet wel ­levensvatbaar zijn,” zegt Ruard Ganzevoort, decaan van de faculteit religie en theologie.

Bal gaat het te traag. “Ik wacht al tijden op een nieuw gesprek. Misschien wil het ministerie wachten tot de parlementaire onderzoekscommissie in april met voorstellen komt. Men is beducht voor politici als Wilders en Baudet, die vinden dat de overheid zich er verre van moet houden.”

Ook is de wens studenten een deel van de opleiding in het buitenland te laten volgen een discussiepunt. “Dat versterkt het draagvlak van afgestudeerde imams,” verwacht Bouharrou van de Raad van Marokkaanse Moskeeën, die aanzit bij de gesprekken. Hij wil uitwisselingsprogramma’s met landen als Marokko en Egypte.

Gewoonten

Bouharrou is niet beducht voor contacten met radicale geestelijken. “Je moet de juiste geleerden selecteren. Toen de Amerikaanse president Obama in Egypte was, prees hij de Al-Azharuniversiteit. Als een imam kan zeggen dat hij daar heeft gestudeerd, kan hij zich meten met de buitenlandse imams die hier nu actief zijn.”

Bal wil de uitwisseling beperken tot Marokko en Turkije. “Het gaat om de Turkse en Marokkaanse gemeenschap in Nederland. Naast een algemene opleiding in Amsterdam kunnen ze in Rabat en Istanboel een specifieke opleiding volgen, toe­gespitst op de gewoonten van Turkse en Marokkaanse moskeeën.”

Het is niet de enige kwestie in de moslimgemeenschap waarover de meningen verschillen. Een ingewijde die anoniem wil blijven, betwijfelt of de Turkse gemeenschap wel hecht aan een imamopleiding. “Voor hen is het nu goed geregeld. De Turkse regering levert en financiert imams.”

Uitgezonden naar Nederland

Bal erkent dat dit de onderhandelingen niet eenvoudiger maakt. “Turkije moet instemmen. Maar ook Turkse Nederlanders willen imams die de ­samenleving kennen en de taal spreken. Je kunt denken aan een constructie waarbij hier opgeleide studenten in dienst treden van Diyanet (het Turkse ministerie van Religieuze Zaken) en naar Nederland worden uitgezonden.”

Een ander issue is de zwakke organisatiegraad van de Marokkaans-­Nederlandse gemeenschap. Die voedt twijfel over de representativiteit van de vertegenwoordigers. Zo claimt de Raad van Marokkaanse Moskeeën van Saïd Bouharrou 70 moskeeën te vertegenwoordigen, maar welke blijft onvermeld. “Een substantieel aantal wil er geen ruchtbaarheid aan geven, uit angst voor gedoe vanuit bepaalde islamitische kringen.”

Volgens Bouharrou zijn de geluiden over een minieme achterban het ­gevolg van kritiek op Denk in de ­campagne voor de Kamerverkiezingen. “Wij zeiden dat Denk politiek bedreef in moskeeën. Toen volgde een explosie van aanvallen op ons op sociale media, vooral uit salafistische hoek.”

Bal erkent dat een groeiende groep jonge moslims niet wordt vertegenwoordigd. Ook vanuit de overheid krijgt hij vragen over de omvang van de achterban van het CMO.

Onduidelijkheid hierover was volgens Halil Karaaslan een van de redenen dat hij vorig jaar aftrad als CMO-voorzitter. “Ik wilde een lijst met moskeeën die CMO vertegenwoordigt. Die heb ik nooit gekregen.”

Desondanks vindt Bal het tijd voor daden. “Alle hobbels op weg naar een imamopleiding zijn te overwinnen. De Tweede Kamer moet haar verantwoordelijkheid nemen.”

Andere route

Er bestaan al particuliere imamopleidingen in Nederland. Die van het conservatief-islamitische Turkse Milli Görüs in ­Amsterdam telt volgens de ­organisatie 30 studenten. De eveneens door Turkse Nederlanders opgerichte Islamic ­University of Applied Sciences (voorheen Islamitische Universiteit Rotterdam) stelt dat circa 25 studenten die de theologie­opleiding hebben gevolgd, inmiddels aan de slag zijn als imam. Drie van hen werken bij moskeeën in Amsterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden