Voormalig woonbegeleider Sonja L. krijgt 200 uur taakstraf

De rechtbank heeft Sonja L. veroordeeld tot een werkstraf van 200 uur. Als woonbegeleider van Villa Anderz in Noord heeft ze verstandelijk beperkte mensen in een periode van vier jaar bestolen, mishandeld en gekleineerd. ‘Ik ben heel tevreden met de uitspraak,’ aldus slachtoffer Yuri Moesman.

Yuri Moesman vlak voor de uitspraak. Beeld Dingena Mol

Met een groepje andere gedupeerden laat Moesman het vonnis nog eens goed op zich inwerken. Het gezelschap staat voor de rechtbank op de Parnussusweg en de stemming is uitgelaten. “Het was feest toen ik de woorden van de rechter uitlegde,” aldus advocaat Wendy van Egmond.

De rechtbank is meegegaan in de strafeis van het Openbaar Ministerie. Daarmee is vastgesteld dat Sonja L. in de periode tussen 2009 en 2013 geld ontvreemdde van vijftien verstandelijk beperkten. Ook mishandelde, vernederde en kleineerde ze de volwassenen die over het algemeen de cognitieve vermogens hebben van kinderen onder de tien jaar.

De rechtbank neemt het L. kwalijk dat ze misbruik heeft gemaakt van de ongelijke machtsverhouding en de afhankelijkheidsrelatie. De zwakbegaafde cliënten, die voor dagbesteding naar Villa Anderz in Noord kwamen, konden geen weerstand geven. De rechtbank nam ook in overweging dat L. haar fouten inziet. Ze is uit eigen beweging in therapie gegaan en zal nooit meer in de zorg werken, zo zei ze tijdens de zitting. L. heeft twee weken om tegen het vonnis in beroep te gaan.

L. (Heerhugowaard, 1976) was zelf niet bij de uitspraak aanwezig. “Dat getuigt van slapheid,” aldus Moesman (Amsterdam, 1980). Janine W., handlanger van L., was in een eerder stadium al veroordeeld. W., een 50-jarige vrouw uit Amsterdam, heeft haar zaak buitengerechtelijk afgehandeld en accepteerde een taakstraf van 160 uur.

Angstregime

Moesman, als kind slachtoffer van seksueel misbruik en niet onbekend met alcoholmisbruik, heeft ernstig geleden onder het angstregime van L. “Ik wist dat ze me slecht behandelde, maar ik durfde er niet tegen in opstand te komen. Ze zei dat ik dood zou gaan zonder haar hulp. Daar ging ik in geloven. Ik was al mijn zelfvertrouwen kwijt en durfde andere mensen alleen onder ogen te komen als ik een pet droeg. Ik ben blij met de rechtszaak en de straf, want nu is aangetoond wat ik altijd al wist: Sonja L. behandelde me slecht.”

Moesman, die het verleden in Villa Anderz mede vanwege de rechtszaak ‘een plek heeft kunnen geven’, leed ook financiële schade. L. heeft ruim 40.000 euro van hem afgenomen, zegt hij. Daarvan gaf Cordaan 28.000 slechts euro terug, aldus Moesman. De rechtbank oordeelde dat het moeilijk is om vast te stellen hoeveel geld L. en W. precies hebben gestolen.

Cordaan, waar Villa Anderz onder viel, heeft de cliënten een schadevergoeding betaald. Over de compensatie van de schade is het laatste woord echter nog niet gezegd. De rechtbank oordeelde namelijk dat de zorginstelling verwijtbaar heeft gehandeld. Het management was onzichtbaar en het ontbrak aan coaching en toezicht, aldus de rechtbank. Advocaat Van Egmond onderzoekt de mogelijkheden voor een civiele procedure.

Cordaan liet in een eerder stadium al weten geschokt te zijn dat het financieel en psychisch misbruik kon plaatsvinden. “We vinden het vreselijk dat deze cliënten hiervan de dupe zijn geworden. Onze begeleiding is destijds ernstig tekortgeschoten.” Later vandaag reageert de zorginstelling inhoudelijk op het vonnis.

Reactie Cordaan

Ronald Schmidt heeft de twijfelachtige eer om de eerste bestuurder van Cordaan te zijn die de strafrechtelijke veroordeling van een inmiddels ex-medewerker meemaakt. “We bestaan sinds 1683, maar bij mijn weten is dit nooit eerder gebeurd,” aldus Schmidt.

“L. pleegde de strafbare feiten, maar wij dragen verantwoordelijkheid voor het klimaat waarin dat kon gebeuren,” aldus Schmidt. “De checks and balances waren onvoldoende. Daarom zijn er verbetermaatregelen genomen. Zo is het toezicht verscherpt, moeten persoonlijke begeleiders als L. nu minimaal hbo-geschoold zijn en zijn managers verplicht vaker op zorglocaties te zijn.”

Terugkijkend vindt Schmidt dat de zorginstelling na het snelle afscheid van L. en haar handlanger Janine W. te lang heeft gewacht met het doen van aangifte. Pas een jaar nadat de feiten boven tafel kwamen, stapte Cordaan naar het Openbaar Ministerie. Herhaaldelijk aandringen van de Inspectie voor Gezondheidszorg en Jeugd kon Cordaan aanvankelijk niet tot aangifte bewegen, zo blijkt uit documentatie die via de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) door Het Parool is ingezien.

Schmidt zegt dat Cordaan zo lang wachtte om eerst zelf gedegen onderzoek te doen. Ook meende de zorginstelling dat een verhoor door justitie de cliënten zou schaden. Dat Cordaan een rechtsgang wilde mijden om imagoschade te voorkomen − zoals oud-medewerker Margreet Klaasse Bos stelt − kan Schmidt niet beamen, maar evenmin uitsluiten. “Ik ben pas sinds 2016 bestuurder. Die afweging speelde voor mijn tijd.”

Schmidt vindt dat Cordaan de vijftien slachtoffers na het incident goed heeft bijgestaan. “We hebben psychische bijstand geboden, nieuwe zorgverleners gezocht en meer schade vergoed dan de 250.000 euro die het Openbaar Ministerie als gestolen geld in kaart bracht. Hoeveel meer, dat maak ik niet bekend. Deze zaak kent alleen verliezers.”

Eelco Damen, oud-bestuursvoorzitter van Cordaan tijdens de misstanden in Villa Anderz en de afwikkeling daarvan, wil inhoudelijk niet op het vonnis reageren. Damen, die in 2017 het nieuws haalde omdat hij ten tijde van een grootschalige reorganisatie met een jaarsalaris van 260.000 euro fors meer verdiende dan de Balkenende-norm, verwees naar de woordvoerder van Cordaan. Damen heeft tegenwoordig een bedrijfje in managementadvies.

Ook de oud-directeuren Han van Esch (thans als bestuurslid van zorginstelling Philadelphia verantwoordelijk voor de zorgkwaliteit) en Henk Kouwenhoven (nu bestuursvoorzitter bij zorginstelling Sherpa) weigeren inhoudelijk commentaar en verwijzen naar Cordaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden