PlusReportage

Voorlichting voor senioren over cybercrime: ‘Hang op, klik weg en bel uw bank’

De politie Boven IJ organiseerde speciaal voor senioren een middag over cybercrime, want oplichting van senioren komt steeds vaker voor. Een groot deel van de oplichterij gebeurt online. ‘Ze noemden mijn adres aan de telefoon, zo sluw!’

Lot Alewijnse
In bioscoop Pathé aan het Buikslotermeerplein gaf de politie ouderen informatie over cybercrime en het voorkomen ervan. Beeld Joris van Gennip
In bioscoop Pathé aan het Buikslotermeerplein gaf de politie ouderen informatie over cybercrime en het voorkomen ervan.Beeld Joris van Gennip

Een oudere dame vertelt dat ze al twee weken wordt gebeld door iemand die zogenaamd bij haar bank werkt. “Ik zeg: krijg maar de pestpleuris. Ga je moeder pesten.” De zaal applaudisseert hard.

In bioscoop Pathé in Amsterdam-Noord is de gemiddelde leeftijd op maandagmiddag wat hoger dan normaal. Senioren uit de omgeving van het Buikslotermeerplein hebben zich verzameld om zich voor te laten lichten over cybercrime. Het CBS meldt dat jaarlijks 2,5 miljoen Nederlanders slachtoffer worden van oplichting via cybercrime, volgens de Amsterdamse politie komen er elk jaar meer dan 50.000 meldingen binnen.

Onder senioren komt volgens de politie steeds vaker oplichting voor, en een groot deel daarvan gebeurt online. Vaak hebben ouderen niet eens door dat ze opgelicht zijn, omdat voor sommigen het online inloggen op de bankrekening best ingewikkeld kan zijn.

Dennis Rietveld is de digitale wijkagent van Noord. “We gaan vandaag verschillende trucs uit de cybercrime naspelen. We hopen dat ouderen daardoor minder snel ergens intrappen.”

Met een quiz worden verschillende vormen van cybercrime uitgelegd. De meeste senioren lijken opvallend bekend te zijn met termen als phishing en hacken. De politie legt uit dat je voor hulp met aangifte, terecht kunt bij de helpdesk fraude. Het regent tips, vanuit de politie, maar ook de ouderen zelf komen met adviezen.

Schaamte

Politieteamchef van het Basisteam Boven IJ, Peter Kroonstuiver, vertelt over zijn eigen schoonmoeder. Zij werd voor 10.000 euro opgelicht door iemand die zich voordeed als een bankmedewerker van ABN Amro. “Deze mensen trainen zo lang,” zegt Kroonstuiver. “Ze zijn enorm geloofwaardig. Als het jou een keer overkomt, schaam je dan niet dat je erin bent getrapt, maar geef het aan.”

Volgens wijkagent Rietveld is schaamte een groot onderdeel van het probleem van cybercrime. “Omdat er geen aangifte wordt gedaan, kunnen we criminelen ook minder snel pakken.” Nel de Jong (76) vertelt dat ze twee keer aan de telefoon gevraagd is geld over te maken. “Ik was heel zenuwachtig, want ik dacht: wat moet ik doen?” Ook al trapte ze er door een waarschuwing van haar dochter niet in, uit schaamte deed ze geen aangifte. “De tweede keer heb ik de politie gebeld, omdat ik bang was dat ze ineens langs zouden komen. Ze noemden immers mijn adres aan de telefoon, zo sluw!”

De knip erop

Acteur Peter Faber (79) is ingehuurd om verschillende scenario’s te spelen waarin je opgelicht zou kunnen worden. Hij doet zogeheten babbeltrucs na waarbij iemand bijvoorbeeld aan de deur komt en zich voordoet als een thuiszorgmedewerker. De senioren moeten vervolgens benoemen wat er mis ging.

Alsof iedereen terug in de schoolbanken zit, wordt er door elkaar geroepen. “Nooit open doen als je diegene niet kent. De thuiszorg maakt altijd een afspraak.” “Hoe kunnen we voorkomen dat er echt niets gebeurt?” vraagt iemand in de zaal. “Altijd de knip op de deur,” zegt een van de agenten.

Maar er zijn ook voorbeelden van criminelen die zich voordoen als bankmedewerker en eerst bellen om een afspraak te maken en dan pas langskomen. Het zijn de lastigere scenario’s, maar voor alle vreemde belletjes van een bank geldt volgens de politie het volgende: ‘Hang op, klik weg en bel uw bank’.

Zo bij elkaar opgeteld lijkt het alsof de senioren de voorlichting niet nodig hebben. Sommigen vertellen dat hun kinderen hen vaak waarschuwen, anderen lezen over cybercrime. Maar de dag heeft bij velen toch impact gehad.

“Ik wist niet dat ik een 24-uurstermijn op mijn spaargeld kon zetten. Heel fijn dat ik dat nu weet,” vertelt Richard Sies (78). Joke Schaap (78) is ook blij dat ze gegaan is. “Hiervoor had ik een mail met een betaalverzoek misschien wél geopend. We zijn weer even wakker geschud.”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden