Voorkeursbeleid moet Amsterdamse ambtenaren diverser maken

Via positieve discriminatie gaat wethouder Touria Meliani (personeel) afdwingen dat de ambtelijke toplaag van de gemeente diverser wordt. Nu loopt de gemeente ver achter bij de beroepsbevolking van Amsterdam.

Touria Meliani van GroenLinks.Beeld ANP

In een brief aan de gemeenteraad kondigt GroenLinks-wethouder Meliani woensdag aan dat minimaal 30 procent van het hogere echelon ambtenaren, vanaf schaal 15, moet bestaan uit kandidaten met een niet-westerse achtergrond. 

Dat is ongeveer dubbel zoveel als nu het geval is. Het betreft tientallen functies in de komende jaren op directieniveau en in het topmanagement. Meliani: “Van de huidige 58 directeuren hebben er twee een niet-westerse migratieachtergrond en dat vind ik veel te weinig.”

Dat de wethouder kiest voor positieve discriminatie, ook wel voorkeursbeleid genoemd, is nieuw. In het verleden gebruikte de gemeente alleen streefcijfers om de organisatie diverser te maken. Het voorkeursbeleid gaat alleen gelden bij sollicitanten van gelijke geschiktheid, belooft de wethouder.

Geen goede afspiegeling

Het Amsterdamse ambtelijke apparaat is momenteel geen goede afspiegeling van de bevolking van de stad, vindt Meliani. Slechts 37 procent van de 16.800 medewerkers (deels parttimers) heeft een migratieachtergrond, terwijl de beroepsbevolking van de stad voor meer dan de helft (51 procent) uit mensen bestaat met wortels buiten Nederland. 

Sinds 2015 groeide het aantal ambtenaren met een diverse achtergrond slechts licht, en die groei vond vooral plaats in de lagere salarisschalen. In de laagste drie schalen groeide het aandeel medewerkers met een migratieachtergrond juist van 58 procent in 2015 naar 71 procent vorig jaar. “Dat mensen van kleur meestal in de laagste schalen werken vond ik superconfronterend om terug te zien in de cijfers. Daarom moeten we de hand in eigen boezem steken.”

Afdelingen waar dit nog niet zo is, maar die niet in de toplaag vallen, zoals technici en zorgfuncties, wil Meliani met streefcijfers diversificeren. “Mensen nemen nu eenmaal sneller iemand aan die op hen lijkt, dat wil ik doorbreken.”

Stille dood

Dat Meliani kiest voor verplichting is opvallend. Twintig jaar geleden werd er ook positief gediscrimineerd, maar stopte het toenmalige stadsbestuur er in 1997 mee omdat het voorkeursbeleid geen effect had en het aandeel ‘bedroevend laag’ bleef. 

Nieuwe streefcijfers moesten er in 2015 voor zorgen dat een kwart van de ambtelijke top uit diverse medewerkers zou bestaan, maar ook deze ambitie stierf een stille dood. “Voorkeursbeleid an sich gaat niet werken,” erkent Meliani. “Maar ik geloof wel dat het lukt als je tegelijk de hele cultuur in de organisatie aanpakt. Dat gaan we nu doen.”

Volgens Meliani is er bewust niet gekozen voor een jaartal waarin de 30 procent gehaald moet worden. “We weten immers nog niet hoeveel vacatures er de komende tijd vrijkomen,” zegt de wethouder. “Als het na verloop van tijd nog steeds niet lukt, kan het invoeren van quota een volgende stap zijn, dan ga je er tijdsdruk op zetten.”

Vrouwen bekleden binnen de gemeente inmiddels 45 procent van de topfuncties, na jarenlang gebruik te hebben gemaakt van streefcijfers.

Effectiviteit 

Er is wetenschappelijk onderzoek gedaan naar voorkeursbeleid, en daaruit komt niet naar voren dat dit snel tot een diversere organisatie leidt. Uit promotieonderzoek uit 2012 van dr. Stijn Verbeek blijkt juist dat organisaties met harde diversiteitseisen, op de korte termijn, geen stijging van het percentage minderheden van het personeelsbestand realiseren. Ook een rapport van de SER over diversiteit in topposities uit 2019 is duidelijk: “Strategieën die vrij zijn van controle en verplichtingen blijken vaak beter werken.”

Juist het bieden van goede doorstroommogelijkheden, meer doen aan discriminatie op de werkvloer en het aanstellen van vertrouwenspersonen zorgen wel voor meer kandidaten. Hiermee wordt voorkomen dat talentvolle mensen met een migratieachtergrond snel vertrekken. 

Volgens Meliani gaat de gemeente dit soort maatregelen ook nemen, en wil ze twee keer per jaar een update van de cijfers geven zodat er makkelijk bijgestuurd kan worden. Alle 900 ambtenaren die over recrutering gaan, krijgen een training inclusieve werving.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden