PlusAchtergrond

Voor het eerst meer dan 100.000 Noorderlingen: ‘Doe je best om bij te dragen’

Op de Van der Pekmarkt doen Noorderlingen door elkaar heen de boodschappen.Beeld Jakob Van Vliet

Amsterdam-Noord telt sinds deze week meer dan 100.000 inwoners en groeit snel verder. Dat lijkt een succes. Maar wat zijn de gevolgen voor oorspronkelijke bewoners en hoe kunnen oude en nieuwe Noorderlingen elkaar vinden?

Noorderling nummer 100.000 werd deze week officieel verwelkomd door stadsdeelvoorzitter Erna Berends. Het is Esther (32), haar achternaam wil ze niet in de krant. Van origine komt ze uit Zeeland, maar ze woont al dertien jaar in Amsterdam. In hartje binnenstad had ze drie tot vier keer minder ruimte dan in haar nieuwe driekamerappartement in de Buiksloterham.

Esther is typerend voor de aanwas van het snel hipper geworden stadsdeel. Ze is enthousiast over het groen in Noord, maar ook over bioscoop FC Hyena en de terrassen van Pllek, Noorderlicht en Café de Ceuvel. Tien jaar terug stond Noord nauwelijks op haar radar, nu was de oversteek bijna vanzelfsprekend. “Ik was hier de afgelopen jaren steeds vaker te vinden.”

Het passeren van de grens van 100.000 markeert de snelle groei die Noord doormaakt. In 2010 woonden er nog 86.000 mensen. Noord telt bijna net zoveel inwoners als Deventer, Delft of Venlo, concludeert het stadsdeelbestuur niet zonder trots.

De groeispurt houdt aan, naar verwachting tot maar liefst 132.000 inwoners in 2030. Nergens in Amsterdam wordt zoveel gebouwd, dus Noord blijft het snelst groeien van alle stadsdelen, met 158.000 inwoners in zicht in 2050.

Gedaantewisseling

Niet gek voor een stadsdeel dat lange tijd werd gezien als ‘de overkant’. De wijken die een eeuw geleden ontstonden rond de industrie aan het IJ en waar tot ver na de oorlog een homogene en weinig kapitaalkrachtige arbeidersbevolking leefde, maken een gedaantewisseling door.

Cijfermatig klinkt het als een succesverhaal, maar niet iedereen is even enthousiast. De opkomst van het hippe, succesvolle en daarmee als vanzelf duurdere Noord gaat aan veel oudere Noorderlingen voorbij. Onder de naam Verdedig Noord is zelfs een actiegroep ontstaan met als voorman rapper en Paroolcolumnist Massih Hutak.

Als oud-directeur van de Tolhuistuin stond Chris Keulemans in 2007 aan de wieg van de gentrificatie, zoals het opveren van voorheen armere buurten heet met een duur woord. Even lijkt het alsof hij zich daarvoor wil excuseren. Hij klinkt zwaar op de hand als hij zegt: “Ik was een van de eerste nieuwe Noorderlingen.”

Bedoeling was in 2007 dat Tolhuistuin met het nieuwe filmmuseum Eye het begin zouden worden van de IJ-oever zoals de oude Noorderlingen die zich voorstelden: wandelboulevard en ontmoetingsplek voor Noord en de rest van de stad. Maar de interactie is minimaal. “In plaats daarvan werd het een drukke scheidingszone tussen Noord en de stad.”

Keulemans heeft zich aangesloten bij Verdedig Noord. “Ik heb geleerd: alle geweldige dingen die er zijn in Noord zijn tegelijkertijd deel van een verdringingsmachine. Kwetsbare mensen zonder geld, zonder netwerk en zonder toegang tot invloedrijke kringen ruimen langzaam maar zeker het veld.”

Vernieuwing brengt toch ook werkgelegenheid en betere voorzieningen? Ja, vindt Keulemans, maar sommige komen vooral iets halen. “Ze worden met argusogen gevolgd: Past het bij ons, zijn wij ook welkom? De buurt voelt dat haarfijn aan: selfiemuseum Wondr niet, koffiekiosk Al Ponte wel. De VerbroederIJ is helemaal goed, de nieuwe Holiday Inn helemaal niet.”

Hij krijgt bijval van Bart Stuart, voorzitter van bewonersvereniging Angsaw en huurder in de Van der Pekbuurt. Als Stuart naar Overhoeks kijkt, wordt hij daar niet vrolijk van. Is dat het voorland van andere nieuwe buurten? “Weinig sociale functies of sociale woningbouw. Een gouden rand naast de Van der Pekbuurt. Het is zo’n gigantisch contrast.”

Mijn Amsterdam

Stuart wil een ‘winstwaarschuwing’ afgeven. Of groei altijd het beste is? “Noord klinkt als een succesverhaal: hier is de grond goedkoop, hier kunnen we als stad nog mensen herbergen. Maar wat hebben de mensen die hier al vijftig jaar wonen eraan? Die zitten in een woning die slecht onderhouden is en kijken met een unheimisch gevoel om zich heen: Is dit mijn Amsterdam nog wel? Het gesprek daarover mis ik.”

Stadsdeelvoorzitter Berends geeft toe dat ze Overhoeks in dit opzicht niet erg geslaagd vindt. Wel ziet ze het als een voordeel dat Noord is gegroeid als lappendeken van oudere en nieuwere buurten dichtbij elkaar. Als de Van der Pekbuurt straks één buurthuis deelt met de nieuwe Buik­sloterham brengt dat misschien mensen bij elkaar, hoopt ze.

“In het Hamerstraatgebied zorgen we dat de nieuwbouw aansluit op het bestaande aanbod, zodat mensen wooncarrière kunnen maken in hun omgeving. Zodat ze in de oude buurten niet zeggen: die mensen daar kijken uit op het IJ en laten mij verder achter zich. Dat het een buurt wordt waar hun kinderen gaan wonen of waar ze zelf een plek vinden als ze ouder worden.”

“Maar het verandert wel.” Berends verwijst naar eerdere groeispurts van Noord. Van de tuindorpen die in de jaren twintig verrezen rond de Waterlandse Zeedijk waarmee de bevolking in tien jaar verdubbelde en van de nieuwe uitleg in de jaren zestig - de Banne, Nieuwendam, de Molenwijk- waardoor Noord er in tien jaar 30.000 bewoners bij kreeg. “Noord is altijd veranderd en dat blijft ook zo.”

Keulemans doet een oproep. “Aan nog nieuwere Noorderlingen dan ik. Doe je best om bij te dragen aan de buurt waarin je terechtkomt. Weet dat je de plaats inneemt die eerst aan een ander behoorde. Maak praatjes, leg verbinding, verdiep je in de geschiedenis. Zorg dat je niet een tweedeling meebrengt in een deel van de stad waar omkijken naar elkaar altijd een kenmerk is geweest.”

Iedereen het IJ over

Demografisch gaat Noord steeds meer lijken op de rest van Amsterdam. Het is duidelijk te zien dat jonge, kapitaalkrachtige alleenstaanden onder druk van de woningnood de weg hebben gevonden naar het goedkopere Noord. Met de nieuwbouw groeit het aandeel eenpersoonshuishoudens en koopwoningen. Het aantal horecavestigingen en culturele voorzieningen is sinds 2010 verdubbeld. Zelfs het massatoerisme maakt de oversteek naar Noord. Het aantal hotelbedden per duizend inwoners blijkt in tien jaar meer dan verdubbeld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden