Nieuws

Voor- en tegenstanders Namenmonument bepleiten hun zaak (opnieuw)

Dinsdagochtend stonden in de Amsterdamse rechtbank de voor- en tegenstanders van het Holocaust Namenmonument tegenover elkaar.

De Amerikaanse, Pools-Joodse, architect Daniel Libeskind poseert bij de maquette van het Holocaust Namenmonument. Beeld anp

“Al dertig jaar lang sta ik het op het perronnetje van Sobibor,” zegt Jacques Grishaver, voorzitter van het Nederlands Auschwitz Comité. “En ieder jaar sta ik weer te huilen.” Een emotioneel betoog voor de rechtbank vanochtend van de man die al sinds 2006 probeert in Amsterdam een monument voor de slachtoffers van de Holocaust te realiseren. “Het vervult mij met verdriet en een diep gevoel van schaamte dat ik hier sta.”

Naast hem zit Zoni Weisz, een Sinto uit Nederland en eveneens lid van het Auschwitz Comité. Beide mannen overleefden de oorlog in de onderduik, het grootste deel van hun familie kwam om in de vernietigingskampen van de nazi’s. Ze hebben haast. Hoeveel direct betrokkenen zijn er straks nog over om het zo gewenst monument met eigen ogen te kunnen zien?

Knoop doorhakken

Het is de zoveelste pijnlijke episode rond het ontwerp van de wereldberoemde architect Daniel Libeskind. De rechter moet nu een knoop doorhakken over de muur met de namen van 102.000 gedeporteerde Nederlandse Joden, Sinti en Roma, die gebouwd moet worden in het Weesperplantsoen, een bescheiden groenstrook langs de Weesperstraat. 

Het is een vreemd samenraapsel bezwaarmakers dat zich in de rechtbank keert tegen het monument. Van buurtbewoners die zich zorgen maken over het uitzicht, de bomen, het verkeer of toename van de fijnstof in de lucht, tot mensen die zich serieus hebben gebogen over de betekenis en de inhoud van het monument zelf.

Debat

“Een in veel opzichten onvergelijkbare zaak,” zegt advocaat van de tegenstanders Aletta Blomberg. “Het gaat om een particulier initiatief voor een nationaal Holocaustmonument in de openbare ruimte dat voor ruim 90 procent met publiek geld wordt gefinancierd, maar waarover niemand heeft mogen meedenken.” Er heeft, zegt ze, ‘geen enkel debat plaatsgevonden over wat Nederland voor nationaal Holocaustmonument zou willen en wat dan een goede vorm zou zijn’. En: “Het gaat hier niet om mooi of lelijk, maar om de boodschap van het monument, de bedoeling, en de rol die het nu en in de toekomst zou kunnen en moeten spelen.”

Het ontwerp zou niet alleen te groot zijn voor het kleine park waar het is gepland, het ontbeert volgens de tegenstanders legitimatie. Volgens de gemeente en het Auschwitz Comité is die er echter wel degelijk: eindelijk een monument voor hen die nooit een waardig graf kregen. En heeft de gemeenteraad niet tot twee keer toe zijn zegen gegeven aan de komst van een Namenmonument?

Juridisch, niet principieel

De rechtbank moet nu uitsluitsel geven: mag het monument worden gebouwd in het plantsoentje? Zijn er in de voorgeschreven procedure onoverkomelijke fouten gemaakt? Daartoe werd dinsdagochtend vooral gesproken over ‘ruimtelijke inpasbaarheid’ en ‘binnenplanse’ aanpassingen van het bestemmingsplan. Over belanghebbenden die belanghebbend zijn omdat ze volgens Google niet op 265 maar op op 248,5 meter van het monument wonen.

Juridische vragen, geen principiële. De uitkomst is ongewis. Bezwaarmaker Petra Catz: “Het is zo jammer dat de échte belangenafweging niet aan de orde komt.” De uitspraak van de rechter volgt uiterlijk 9 juli.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden