Plus Achtergrond

Voor elk wat wils in de kapsaloncoalitie van Zaanstad

In Zaanstad wordt getimmerd aan een zeer brede coalitie: zeven wethouders van zeven partijen moeten zorgen voor stevigheid in een ­versnipperd politiek landschap.

Beeld Laura van der Bijl

Het bestuur in Zaanstad gaat iets nieuws proberen: een brede coalitie met zeven wethouders van liefst zeven partijen. Komend weekeinde beginnen de fracties met de gesprekken die naar verwachting binnen enkele weken moeten leiden tot de presentatie van deze bestuurlijke tegenhanger van de patat kapsalon.

“Ingewikkeld, maar werkbaar,” zegt Job Cohen over de constructie. In de afgelopen weken verkende de oud-burgemeester van Amsterdam met de Leidse hoogleraar Geerten Boogaard de mogelijkheden van een solide ­bestuur. “Met 39 zetels verdeeld over veertien partijen is dat een behoorlijke puzzel.”

Knallende ruzie

De komst van de twee zwaargewichten naar Zaanstad was nodig nadat kort voor de zomer coalitiepartij VVD in twee stukken uiteen was gevallen. Een knallende ruzie over een uit­gelekte brief over de liberale koers en het karakter van de eigen wethouder maakte dat twee raadsleden voor zichzelf begonnen en de partij uit het college stapte.

Met de VVD was de coalitie ook haar meerderheid kwijt. Het advies van de informateurs is om de liberalen terug te halen en GroenLinks te vragen om toe te treden tot het college. Cohen: “De VVD heeft het erg moeilijk gehad met de interne strubbelingen, maar de fractie is een betrouwbare partner gebleken.”

De zeven fracties samen hebben een nerveus makende meerderheid van één zetel. Daarom adviseren de informateurs om nog twee fracties aan de coalitie te binden: de SP en Democratisch Zaanstad (DZ), goed voor nog eens zes zetels. De partijen leveren geen wethouders, maar kunnen de komende weken wel een paar wensen ver­zilveren.

Dat moet lukken, denkt Cohen. “Het huidige akkoord kan zonder veel problemen worden uitgebouwd met ­enkele elementen die voor deze partijen belangrijk zijn. De SP hamert op duurzaamheid, dat is een wens die de meeste fracties delen. En DZ wil de burgers meer betrekken bij het bestuur. Daar zullen de andere partijen niet op tegen zijn.”

Wisselende meerderheden

Het in elkaar sleutelen van een akkoord is één ding, maar vervolgens moet dat bouwwerk ook standhouden in een raad die de confrontatie niet schuwt, ook niet op het persoonlijke vlak. “Het is een experiment,” zegt VVD-fractievoorzitter Stephanie Onclin. “Het kan slagen als de deel­nemers elkaar iets gunnen.”

Want dat is het nadeel van deze kapsaloncoalitie: de afzonderlijke elementen zijn soms lastig terug te vinden in het geheel. De partijen in Zaanstad willen werken met wisselende meerderheden, waarbij een partner af en toe ook de ruimte krijgt om tegen te stemmen. “Ik ben voorzichtig optimistisch,” zegt Onclin.

Ook Ruud Pauw van lokale partij ­Rosa noemt de voordelen groter dan de nadelen. “Een minderheidscollege kost ontzettend veel energie. Die kun je beter besteden aan goed bestuur. Het akkoord dat we vorig jaar hebben ondertekend, wordt nog steeds door alle partijen gedragen. Het college werkt ook prima samen.”

In afwachting van een nieuw college blijft de raad hard werken aan de versplintering. Vorige week stuurden ­bestuur en fractie van Denk een manifest van wantrouwen naar fractievoorzitter Sebnem Pancar, met de boodschap dat zij niet alleen geen fluit uitvoert, maar zich ook helemaal niets aantrekt van haar partijgenoten.

Op naar de vijftien fracties!

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden