PlusPunt voor punt

Voor boeren rond Amsterdam is stikstofprobleem nog lang niet opgelost

De boeren demonstreren vrijdag op de Dam en dat heeft er alles mee te maken dat de stikstofimpasse nog lang niet is opgelost. Zeker in de natuur boven Amsterdam moet nog veel gebeuren.

Boeren op de Dam.Beeld Jakob Van Vlietv

1. Waarom maakte de stikstofimpasse de boeren zo boos?

Toen hele bouwprojecten dreigden stil te vallen vanwege de overmaat aan stikstof in natuur­gebieden, werd als vanzelf naar de intensieve veehouderij gekeken. Ergens logisch, de landbouw is goed voor 46 procent van de Nederlandse stikstofuitstoot. Maar bij de boeren was het tegen het zere been. Die voelden zich toch al onbegrepen vanwege de opstapeling van regels en de als traumatisch ervaren bezetting van een boerderij door dierenrechtenactivisten.

Het Malieveld liep vol en provinciehuizen werden belaagd. De manifestatie op de Dam van vandaag was daarop het logische vervolg. Door te vertellen over hun belang voor de voedselproductie hopen de boeren begrip te kweken. De provincies kwamen boeren deze week al tegemoet door bij uitkoop van boerderijen niet meer uit te gaan van het aantal dieren, maar van de grootte van de stal.

2. Is de stikstofkwestie nog niet opgelost dan? We gaan toch 100 kilometer per uur rijden?

Toen het kabinet vorige maand met dit besluit kwam, was meteen duidelijk dat dit verre van genoeg was voor herstel van de natuur. Het Planbureau voor de Leefomgeving adviseerde vrijdag nog dat de overheid daarvoor verder moet kijken dan naar stikstof alleen en ook kan denken aan het samenvoegen van kleine stukken natuur tot grotere aaneengesloten gebieden. De lagere maximumsnelheid volstaat hooguit om weer bouwvergunningen af te mogen geven. En dan alleen als wordt gekeken naar het gemiddelde voor het hele land. Meteen waren er twijfels of het genoeg was om in de Randstad de bouw vlot te trekken. Deze stikstofmaatregelen kunnen overigens nog sneuvelen in de Eerste Kamer.

3. Waarom zou het juist in de Randstad tekortschieten?

Ga maar na, rond Amsterdam waren nog maar weinig snelwegen waar harder dan 100 werd gereden. Daarmee is dus minder dan elders stikstofwinst te boeken die vrijvalt voor bouwprojecten. Voor een andere maatregel, eiwitarm veevoer dat zorgt voor minder stikstof, geldt in deze regio hetzelfde. Tegelijk staan juist hier grote woningbouwprojecten op stapel. Het valt nog te bezien of bouwvergunningen ook hier standhouden als ze worden aangevochten. Als provinciebestuurder Esther Rommel wordt gevraagd waar dat binnen Noord-Holland nog de meeste problemen gaat opleveren, wijst ze naar Haven-Stad, waar Amsterdam op termijn tienduizenden woningen wil bouwen. Dicht bij natuurgebieden als Ilperveld en dicht bij Schiphol, de haven en de stad, waar beschermde natuur toch al met veel stikstof wordt bestookt.

4. Wat is daar binnen de regio aan te doen?

Vanaf deze week neemt de provincie ‘gebiedsgericht’ alle duin- en veenweidegebieden onder de loep: welke maatregelen zijn nodig om de natuur te versterken? Tot mei spreekt Rommel met betrokkenen waar herstelmaatregelen de komende twee jaar versneld kunnen worden uitgevoerd. Daarbij wordt behalve aan lagere maximumsnelheden ook gedacht aan het aanpassen van bedrijfsprocessen of het helpen stoppen van bedrijven die stikstof uitstoten.

Rommel is geschrokken van de staat waarin de natuurgebieden verkeren. “Als je goed naar de bodem kijkt, zie je dat er niets groeit,” zegt ze. “Onze stuivende duinen zijn uniek voor Europa, die heb je bijna nergens. Die moeten we gewoon behouden.”

5. Wordt ook in deze regio dan toch weer naar de landbouw gekeken?

Allicht. De moeilijkheid is wel dat Noord-Holland, in de woorden van Nico Verduin van brancheorganisatie LTO, ‘een veearme provincie’ is. Sterker nog, om de bodem vruchtbaar te houden voor de akkerbouw, bloembollen- en groenteteelt is Noord-Holland afhankelijk van mest die wordt aangevoerd uit de rest van het land. Anders zou hier veel meer kunstmest worden uitgestrooid. “Het terugdringen van de veestapel in Noord-Holland zou averechts uitpakken voor deze kringloop.”

Ook in de landbouw valt heus stikstofwinst te boeken, zegt Verduin, maar minder dan in andere provincies. “Er is hier relatief veel meer druk van industrie en mobiliteit. Maar laten we voorkomen dat we naar elkaar gaan wijzen. Als we eerlijk zijn, weten we dat we rond Amsterdam de eerste twintig jaar onze doelen niet gaan halen.”

Kort geding

Het kort geding waarmee het Centraal Bureau Levensmiddelen (CBL) eventuele blokkades bij supermarkten wil voorkomen, is maandag. De supermarktbranche stapt naar de rechter om een verbod te eisen op eventuele blokkades van distributiecentra of winkels door actievoerende boeren.

“We hebben geen andere keuze dan een kort geding aan te spannen,” zegt een woordvoerster van het CBL. “Supermarkten zullen er alles aan doen om ervoor te zorgen dat de consument ­voldoende te kiezen heeft.”

Actiegroep Farmers Defence Force laat in een verklaring ­weten op 18 december hoe dan ook actie te gaan voeren, samen met de bouwers. ‘Wij, de boeren en de bouwers, trekken hier één lijn: het is genoeg, de maat is vol! Tot hier en niet verder. En daar zullen we voor strijden. Tot de laatste dag.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden