PlusAchtergrond

Verwarring over coronaboetes: ‘We zijn zonder pardon op de bon geslingerd’

Kom je buiten met meer dan twee personen samen, dan kun je nog steeds bekeurd worden. Lang niet iedereen is op de hoogte van de – zeer onduidelijke – regels. ‘Ik ga de boete in ieder geval aanvechten.’

In het grasveld van park Somerlust aan de Amstel was het afgelopen zaterdag erg druk.Beeld Marc Driessen

Tot afgelopen maandag waren de regels vrij duidelijk: alle samenkomsten van drie of meer personen die geen huishouden vormden, waren verboden. Dus riskeerde je een boete als je je daar niet aan hield. Ook over de nieuwe, op 6 mei aangekondige maatregelen leek niet te twisten.

Voorafgaand aan de bewuste persconferentie lekte uit dat groepen van tien mensen weer zouden worden toegestaan, een aantal waarvan uiteindelijk werd afgezien. Buitenshuis bestaat geen maximumaantal personen per groep, zo predikt de rijksoverheid op haar website, zolang onderling 1,5 meter afstand wordt gehouden.

Maar de vastgestelde regels in de noodverordeningen van veiligheidsregio’s blijken nu toch ingewikkelder dan gedacht.

Afstand in park

Een voorbeeld: het is zonnig en je hebt geen tuin, dus je spreekt met een groep van tien vrienden af in het park. Iedereen legt op afstand een eigen kleedje neer, veilig verspreid over het grasveld. Niks aan de hand, toch?

Wel dus. “Zo’n afspraak in het park geldt officieel als samenkomst,” verduidelijkt Marleen Oldenhave, woordvoerder van het Veiligheidsberaad, het overlegorgaan van de 25 regio’s in Nederland die het beleid van het kabinet omzetten in concrete maatregelen. “En samenkomsten van meer dan twee personen zijn nog steeds verboden.”

Dat staat haaks op de uitleg van de overheid. Een wirwar van informatie, hoe kan dat? “Het is lastig,” erkent Oldenhave. “De overheid heeft niet exact vastgesteld wat een samenkomst is. Het Veiligheidsberaad heeft daarover contact gehad met het ministerie en heeft nu bepaald dat er sprake is van een samenkomst als je bewust en actief iets afspreekt.” 

“Vervolgens is puur juridisch gekeken: wat zegt die noodverordening dan? Daarin staat het verbod op samenkomsten los van de maatregel om 1,5 meter afstand te houden. Of groepen van drie of meer personen zich daar aan houden, maakt dan dus niet uit. Het blijft verboden.”

Eigen invulling

Spreek je dus met vrienden af in het park, dan doe je dat bewust: een samenkomst. Maar stel dat vijf duo’s los van elkaar gaan wandelen en je komt anderen tegen in datzelfde park, dan ligt het weer anders. Het is dan aan handhavers om aan te voelen of het om een samenkomst gaat of niet.

Het verbod op samenkomsten geldt naast de openbare ruimte ook voor de eigen tuin en binnenshuis. Oldenhave zegt wel dat mensen op eigen terrein niet snel een boete van 390 euro per persoon hoeven te vrezen, de politie komt alleen na bijvoorbeeld een melding van overlast.

Dat alle veiligheidsregio’s zelf invulling geven bij het handhaven, maakt alle regelgeving nog onduidelijker. Er kan altijd sprake zijn van een ‘interpretatieverschil’. Oldenhave: “De ene regio ziet iedereen netjes afstand houden en vindt het, ongeacht de grootte van de groep, prima. Terwijl andere regio’s scherper kijken en bij die groep van tien in het park denken: ja, ze vertoeven daar al de hele dag, dat is niet de bedoeling.”

Toch denkt Oldenhave dat weinig regio’s ‘moeilijk zullen doen’. Handhavers bekijken volgens haar altijd de gehele situatie. Hoe druk is het? Staat er een barbecue bij? Houden ze afstand en is het allemaal nog goed te overzien? “Hoe ze daarmee omgaan, is wel aan hen aan de veiligheidsregio’s zelf.”

Dan is de hamvraag: hoe zit het in Amsterdam?

“Wij blijven handhaven op drie personen of meer, die geen 1,5 meter afstand houden,” zegt een woordvoerder van burgemeester Femke Halsema, die aan het hoofd staat van de Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland. “De afstand is daarbij in principe leidend, in plaats van de groepsgrootte.”

Een boete is volgens de zegsman geen doel op zich en wordt in principe alleen gegeven na een waarschuwing. “Soms zitten mensen onbewust iets te dicht bij elkaar. Als je dan een waarschuwing opvolgt, en dat gebeurt vaak wel, is de kans niet groot dat je een boete krijgt.”

‘Ik had net boodschappen gedaan en was eigenlijk onderweg naar huis’

Marie (27), die niet met achternaam genoemd wil worden, kreeg eind april een boete vanwege het samenscholingsverbod.

“We waren met z’n drieën − een stelletje en ik − en zaten op een groot bankje, aan het begin van de Weesperzijde met elkaar te praten. Tussen ons in stonden tassen en jassen, en ik was me van geen kwaad bewust. We hielden immers afstand en daarnaast was het mij ook niet duidelijk dat het verbod al gold vanaf drie personen. Ironisch gezien hadden we het nog over hoe druk het was: er was zelfs een groep van zeven personen aan het picknicken, met barbecue en al. Asociaal, vonden we het, dat doe je toch niet?”

“Ineens hoorde ik in mijn oor: staan jullie op hetzelfde adres ingeschreven? Het waren twee agenten. Daar konden we niet bevestigend op antwoorden, want ook mijn vriendin en haar partner staan dat niet, ook al wonen ze sinds het begin van de quarantaine wel samen. Er was geen ruimte voor discussie: ze slingerden ons zonder pardon op de bon. Als we een waarschuwing hadden gekregen, waren we sowieso direct vertrokken. De picknickende groep werd overigens gewoon met rust gelaten.”

“Ik ben vooral boos om de opmerking die ze erbij maakten: ‘Als je 20 centimeter opzij had gezeten, waren we waarschijnlijk doorgefietst.’ Ze hebben ook helemaal niet opgemeten hoe ver we uit elkaar zaten. Daarbij had ik net boodschappen gedaan en was ik eigenlijk onderweg naar huis. We zaten er misschien tien minuten. Ik ga de boete in ieder geval aanvechten. Dat geldbedrag is vervelend, maar ik vind het nog veel erger dat er ook een strafblad bij komt kijken. Dat heb ik echt niet verdiend.”

‘Als ze een waarschuwing hadden gegeven, waren we meteen weggegaan’

Laura (33, naam gefingeerd) kreeg half april een boete omdat ze niet voldoende afstand hield van haar partner.

“We hadden het zorgvuldig afgemeten: mijn vriend en ik aan de ene kant van het bankje, dicht op elkaar, zodat onze vriendin op afstand van ons kon blijven door op het andere uiteinde te gaan zitten. We hadden zelfs nog de armen uitgestoken om te kijken of het zo voldoende was.”

“Na tien minuten kwamen er drie boa’s, die om onze legitimatie vroegen. Wij gaven die, uiteraard, en toen we vroegen wat er aan de hand was, zeiden ze dat we een boete kregen. Er ging geen waarschuwing aan vooraf, want, zo zeiden zij: ‘Mensen moesten nu echt eens gaan luisteren.’ De handhavers beweerden vervolgens dat we eerst anders hadden gezeten, wat echt niet waar was. Vervolgens gooiden ze de boete op het feit dat mijn vriend en ik officieel geen huishouden voeren, terwijl we tijdens de quarantaine al de hele tijd in hetzelfde huis wonen. Juist daarom zaten wij op elkaar gepropt aan die ene kant van het bankje.”

“Ik ben zeer geschrokken van de situatie en het is nooit onze bedoeling geweest welke regel dan ook te overtreden. Wij kozen expres geen druk park, maar een leeg plein in Amsterdam, hielden afstand en gaven alles behalve de indruk dat we lang op dit bankje zouden blijven. We hebben geen grote mond gegeven en ons niet misdragen, toch schreeuwden de handhavers tegen ons. Als ze een waarschuwing hadden gegeven, waren we meteen weggegaan.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden