Amsterdam Bewaar

Verwachte verbetering blijft uit: lucht in de stad nog net zo vies

Autos rijden over de Stadhouderskade. De luchtkwaliteit in Nederland voldoet niet aan de Europese normen. De ongezondste plek van Amsterdam is de Stadhouderskade door de relatief hoge concentratie stikstofdioxide
Autos rijden over de Stadhouderskade. De luchtkwaliteit in Nederland voldoet niet aan de Europese normen. De ongezondste plek van Amsterdam is de Stadhouderskade door de relatief hoge concentratie stikstofdioxide © ANP

De luchtkwaliteit in Amsterdam is niet verbeterd. Er werd vooruitgang verwacht, maar afgelopen jaar was de lucht op tientallen plekken in de stad net zo vies als voorheen, blijkt uit metingen van de GGD.

De luchtvervuiling door fijnstof en stikstof­dioxide (NO2) kwam vorig jaar in veel Amsterdamse straten weer boven de normen van wereldgezondheidsorganisatie WHO uit. Tot die conclusie komt de GGD in het jaarrapport over de luchtkwaliteit in 2017.

In de helft van de 74 straten met een meetpunt zat gemiddeld meer NO2 in de lucht dan de 40 microgram per kubieke meter die de WHO aanvaardbaar acht. Ook de fijnstofnormen van de WHO werden op veel plekken overschreden.

Aan de Prins Hendrikkade, al jaren een zorgenkind, kwam zelfs een NO2-jaargemiddelde van 58,5 uit de bus. Andere uitschieters waren Damrak, Overtoom, Spaarndammerdijk en Stadhouderskade.

Niet beter, niet slechter
De luchtkwaliteit is net als in 2016 niet ver­beterd en niet verslechterd, concludeert de GGD. Voor het tweede jaar op rij zet de gestage daling van de hoeveelheid fijnstof en NO2 in de lucht níet door. Schonere lucht was wel ­verwacht, vanwege genomen milieumaat­regelen en omdat het wagenpark langzaam schoner wordt.

4,5%

Volgens de GGD is 4,5 procent van de schade aan de volksgezondheid gevolg van blootstelling aan vuile lucht.

In 2016 was er relatief weinig wind van zee en daarvoor bleef viezigheid langer hangen. Voor het slechte resultaat van 2017 kunnen we de schuld niet geven aan het weer. In plaats daarvan wijst de GGD op de snelle economische groei, die meer verkeer naar de stad trok.

Wel afgenomen is vervuiling door roet. De minuscule roetdeeltjes zijn schadelijk doordat ze diep in de luchtwegen komen. Dieselvoertuigen hebben vaker roetfilters.

Zorgwekkend
Daarnaast vermoedt de GGD dat oude voertuigen zijn ingeruild vanwege de milieuzone voor oude bestelauto's die vorig jaar inging en misschien zelfs al vooruit­lopend op de milieuzone voor oude bussen, brommers en taxi's, die dit jaar inging.

Milieudefensie is teleurgesteld over het resultaat. "Er moet veel meer gebeuren om de lucht schoner te krijgen," zegt Bram van Liere. "De vervuiling is nog zorgwekkend hoog."

Milieudefensie concludeert zelfs op basis van de GGD-cijfers dat in Amsterdam de wettelijke normen worden overschreden. Op verschillende plekken zit meer NO2 in de lucht dan 40 ­microgram per kubieke meter.

Overschrijdingen
"Dat zijn normen waar we in 2015 al onder moesten blijven." Vorig jaar stapte Milieudefensie naar de rechter om de Nederlandse overheid aan die normen te houden.

Niet alle door de GGD ­gemeten overschrijdingen van die norm zijn daadwerkelijke over­treding. Vaak hangt het meetapparaat te dicht bij de weg.

Bij de berekeningen waarmee de overheid vaststelt of de luchtkwaliteit binnen de normen blijft, wordt uitgegaan van meting aan de gevel. Overigens staat in het GGD-rapport ook een lange lijst straten met te veel NO2 in de lucht, waar het meetpunt wél op de gevel hangt.

Gezondheidsschade
De GGD gaat niet uit van de normen die in de wet staan, maar van de WHO-normen en stelt vast dat die in Amsterdam op grote schaal ­worden overschreden. De WHO legt de lat vaak hoger dan de wet, want ook als aan wettelijke normen wordt voldaan, veroorzaakt luchtverontreiniging gezondheidsschade.

De GGD rekent voor dat 4,5 procent van de 'ziektelast' - verloren levensjaren en gezondheidsproblemen - het gevolg is van blootstelling aan vuile lucht.

Dat is minder dan de schade aan de volksgezondheid door roken (13,1 ­procent), maar meer dan de schade door weinig bewegen (3,5) en te veel drinken (2,8). De tol die we betalen voor overgewicht is met 5 procent te vergelijken met vervuilde lucht.

Verkeerswethouder Sharon Dijksma belooft beterschap. "Er is al veel gedaan, maar de verbeteringen zetten onvoldoende door. Er moet dus een schep bovenop. Volgend jaar komen we met nieuwe voorstellen."