PlusNieuws

Vertrek Benschop maakt weg vrij voor een koerswijziging, alleen: waarheen?

Onvermijdelijk, maar het vertrek van topman Dick Benschop is voor Schiphol een goed moment om het roer radicaal om te gooien. Over de koers van zijn opvolger verschillen de meningen alleen wel drastisch.

Herman Stil
De wachtrijen op Schiphol. Beeld ANP
De wachtrijen op Schiphol.Beeld ANP

“Verrassend, maar gezien de omstandigheden verstandig,” noemt voorzitter Marnix Fruitema van branchevereniging Barin het vertrek van Benschop namens de luchtvaartmaatschappijen. De topman van Schiphol leverde woensdagavond zijn papieren in, nadat het hem opnieuw niet was gelukt om de chaos op de luchthaven in te dammen.

Volgens Fruitema wist Benschop de personeelsproblemen, die sinds het voorjaar tot ellenlange wachtrijen leiden, nooit onder controle te krijgen. “Het irriteerde ons enorm dat zijn oplossing voor de drukte steeds was: minder vluchten. Ook nu weer. Schiphol heeft ons net opgedragen om in september en oktober 18 procent minder vluchten uit te voeren.”

“Daarmee gaf hij steeds aan dat hij niet wist hoe hij het probleem zelf moest oplossen. En hij zette geen stip op de horizon: wanneer het afgelopen is met deze ellende. Dat geeft verschrikkelijk veel onzekerheid voor ons en de passagiers. Hij had eerder moeten ingrijpen, meer moeten investeren in roosters en werkgelegenheid en meer met toeslagen moeten werken zoals afgelopen zomer.”

Machtsvacuüm

Ook Benschops onvermogen om het kabinetsbesluit voor krimp van het aantal vluchten op de luchthaven te voorkomen, zat hem dwars. Fruitema: “Ik denk dat het voor iedereen ongelooflijk lastig zou zijn geweest om dat voor elkaar te krijgen. Politici laten zich leiden door emotionele beslissingen van de roaring minority. Maar het moment van zijn opstappen is extra pijnlijk, net nu de gesprekken over krimp zouden starten. Ik hoop niet dat Den Haag misbruik gaat maken van dit machtsvacuüm.”

“Zijn opvolger moet de pet van de ondernemer op hebben en begrijpen wat er in Den Haag speelt. Bij Benschop is dat er niet uitgekomen. De pet van ondernemer paste hem minder goed, dat liet hij over aan ondergeschikten. Het moet iemand zijn met verstand van de luchtvaartsector, dat had Benschop helemaal niet.”

“De druk op Benschop was te groot geworden,” zegt ook FNV-bestuurder Joost van Doesburg. “Zo dramatisch als afgelopen maandag had ik het nog niet gezien. Hij voelt zich nu de kop van Jut, maar hij had veel eerder de regie moeten nemen. Deze problemen zijn te lang overgelaten aan ondergeschikten.”

Vakbonden pleitten al voor Benschops komst voor rigoureuze maatregelen, omdat Schiphol steeds meer cruciaal werk als beveiliging, schoonmaak en afhandeling uitbesteedde. “Dit jaar is duidelijk geworden dat we het bij het juiste eind hadden. Als Schiphol onder Benschop meteen had ingegrepen, dan waren deze problemen er nooit geweest.”

Crisismanager nodig

Volgens de bond moet Benschops opvolger een crisismanager worden die zich allereerst bezighoudt met het oplossen van de personeelstekorten. “Alle andere zaken – Lelystad, krimp en de toekomst van de luchtvaart – zijn daaraan ondergeschikt. Wat ons betreft gaat Schiphol het meeste werk weer zelf op zich nemen, ook al betekent het dat contracten met beveiligingsbedrijven en schoonmakers vervroegd moeten worden opgezegd.”

“Zijn vertrek lost niet veel op,” zegt voorman Matt Poelmans van bewonersgroep ORS Bewoners. “Het beleid moet om. Er is met het kabinetsbesluit om het aantal vluchten een klein beetje te krimpen een eerste stap gezet, maar zijn opvolger moet nadrukkelijk laten zien dat het anders moet. Pas als het beleid op de schop gaat, de prijs van de vliegreis hoger wordt en Schiphol geen overstapluchthaven meer wordt, is er sprake van een echte verandering.”

Bij zijn aantreden beloofde Benschop de wankele relatie met de regiobewoners te verbeteren. Hij schoof aan in huiskamers van klagers, bezocht gemeenteraden en liet voorstellen van omwonenden voor hinderbeperking steevast onderzoeken. Poelmans: “Minder hinder, was zijn credo. En: het wordt nooit meer zo erg als het was. Maar het werd niet beter. Daarom hebben wij in 2018 ook gezegd dat we niet akkoord zouden gaan met ook maar een klein beetje groei. Hij wilde worden afgerekend op de tevredenheid van personeel en omgeving. Die hebben hem nu allebei afgerekend. Het is verstandig dat hij opstapt.”

Roer omgooien

Ook de milieubeweging ziet in Benschops vertrek een mooi moment het roer om te gooien. “Schiphol heeft onder leiding van Dick Benschop het klimaat, de natuur en de gezondheid van omwonenden en werknemers fors geschaad,” zegt Dewi Zloch van Greenpeace.

“We zullen hem vooral herinneren als een topman die de kans liet liggen om een klimaatplan te maken voor Schiphol. We hopen dat er onder de nieuwe directeur van Schiphol een nieuwe wind gaat waaien, waardoor de hinder en vervuiling van de luchthaven stoppen.”

Politiek voelt zich geschoffeerd

Niet alleen in functie, ook bij zijn aftreden zorgt Dick Benschop voor politiek gekrakeel in Den Haag. Luchtvaartminister Mark Harbers en de Tweede Kamer hoorden, net als de rest van Nederland, pas donderdag in de late ochtend van zijn vertrek. Terwijl Benschop zijn papieren al woensdagavond bij de commissarissen van Schiphol had ingeleverd.

Harbers moest tijdens een commissievergadering met de Kamer over vliegveiligheid erkennen dat hij niet op de hoogte was. “Ik ben daar vanochtend over geïnformeerd,” aldus Harbers. Ook het ministerie van Financiën, formeel eigenaar van het belang van bijna 70 procent dat het rijk in Schiphol heeft, werd pas donderdagochtend op de hoogte gesteld. “Dat gebeurde vlak voordat Schiphol het bericht naar buiten had gebracht,” zegt een woordvoerder.

Volgens Kamerlid Lammert van Raan van de Partij voor de Dieren is de politiek opnieuw door Benschop en Schiphol ‘in zijn hemd gezet’. Vorige week was dat ook al het geval, toen Den Haag uit de krant moest horen dat Schiphol de bouw van een nieuwe terminal doorzet, ondanks het kabinetsbesluit om het aantal vluchten flink terug te brengen.

“Ik vind het hoogst opmerkelijk dat de commissarissen dat niet aan Kamer en kabinet hebben laten weten,” zegt GroenLinks-kamerlid Suzanne Kröger. Een deel van de Kamerleden wil nu dat president-commissaris Jaap Winter op het matje wordt geroepen. Harbers heeft ‘een feitenrelaas’ aan de Kamer toegezegd.

Amsterdam, goed voor 20 procent van de Schipholaandelen, is ook pas donderdagochtend door de raad van commissarissen geïnformeerd.

“We begrijpen de beweegredenen voor het vertrek van Benschop, gelet op de complexe opgaven waar Schiphol voor staat,” laten wethouders Shula Rijxman en Hester van Buren weten. “We gaan met de commissarissen in gesprek over de toekomst. Bij het zoeken naar een opvolger zullen wij benadrukken dat voor ons de menselijke maat, oog voor de omgeving en duurzaamheid vooropstaan.”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden