Plus

Verloskundigen protesteren tegen reorganisatie geboortezorg: ‘We komen buitenspel te staan’

Een thuisbevalling behoort tot het Nederlandse immateriële erfgoed. Door een verandering in de bekostigingsstructuur staat de thuisbevalling echter op de tocht, stellen Amsterdamse verloskundigen. Ziekenhuizen zien de nieuwe bekostiging wél zitten. ‘Betere samenwerking verbetert de geboortezorg.’

Jop van Kempen
Verloskundigen protesteren op de Magere Brug. Beeld Daphne lucker
Verloskundigen protesteren op de Magere Brug.Beeld Daphne lucker

Fietsers kijken wat meewarig bij het zien van zo’n dertig vrouwen in een rood-blauw uniform op de Magere Brug. Het is een protest, maar zelden hullen protestanten zich in zulke keurige outfits.

“Het is de kleding van Engelse verloskundigen uit de jaren vijftig,” vertelt verloskundige Veerle Takes, die zelf ook zo’n uniform draagt. De BBC heeft er een populaire tv-serie over gemaakt: Call the midwife, oftewel ‘bel de vroedvrouw’. Die Engelse geboortezorg van weleer staat symbool voor de werkwijze die ook veel Amsterdamse verloskundigen voorstaan: persoonlijk, laagdrempelig, in de wijk en zelfstandig.

Die werkwijze staat op de tocht door een voorstel dat nu bij de Tweede Kamer ligt, vindt Takes. Ze is voorzitter van een grote vereniging voor Amsterdamse verloskundigen, EVAA (Eerstelijns Verloskundigen Amsterdam Amstelland). Waar Takes en haar collega’s hun werkzaamheden tot op heden volledig zelfstandig kunnen verrichten, vreest ze inmenging van de gynaecologen in het ziekenhuis. Een ander obstakel: waar verloskundigen nu nog zelf kunnen declareren bij een zorgverzekeraar, heeft minister Ernst Kuipers (Volksgezondheid) voorgesteld dat de verloskundigen de vergoeding in samenspraak verdelen met twee andere partijen: de ziekenhuizen en de kraamzorg.

“Het plan is dat er één zak geld komt voor een zwangere,” zegt Takes. “Onderling moeten we dat verdelen. Maar de machtspositie is ongelijk. Het ziekenhuis kan als enige een keizersnede of een ruggenprik aanbieden, waardoor de onderhandelingspositie veel sterker is. Het ziekenhuis mag in principe ons werk volledig overnemen. Dan komen we buitenspel te staan.”

Persoonlijke zorg aan huis

Als tegenkracht wijzen de verloskundigen daarom op hun meerwaarde: zij doen geen medische ingrepen die niet strikt noodzakelijk zijn. Een bevalling wordt niet nodeloos gemedicaliseerd, stellen ze, met de bijkomende risico’s op bijwerkingen. Ook leveren ze laagdrempelige en persoonlijke zorg dichtbij huis. “Een ziekenhuis als het Amsterdam UMC gaat toch geen thuisbevallingen doen,” aldus Takes.

Toch zullen thuisbevallingen in de voorgestelde structuur niet verdwijnen, zegt Christianne de Groot, hoofd verloskunde en gynaecologie van het Amsterdam UMC. “Een verloskundige kan gewoon een thuisbevalling blijven doen.”

Ook het verlies van zelfstandigheid van de verloskundigen en hun verzwakte onderhandelingspositie ten opzichte van het ziekenhuis zijn volgens De Groot niet aan de orde. “Alle partijen hebben een gelijke stem. We moeten juist kijken naar de meerwaarde. Betere samenwerking verbetert de geboortezorg.”

Moeizame verhouding

De Amsterdamse verloskundigen staan niet alleen in hun protest. Negentig procent van de collega’s in de rest van Nederland zijn ook tegen de nieuwe bekostiging. “Maar in bijvoorbeeld Beverwijk of Breda komen de partijen er onderling prima uit,” zegt Christine Rompa namens zorgverzekeraar Zilveren Kruis.

In Amsterdam schuilt wel wat oud zeer. Vijf jaar geleden trachtten de verloskundigen en het Amsterdam UMC een ‘vrouwenkliniek’ op te richten: een ruimte in het ziekenhuis waar vrouwen met hun eigen verloskundige kunnen bevallen. Als er iets misgaat, zit de gynaecoloog een deur verder. Die beoogde samenwerking eindigde echter in de rechtszaal. De vrouwenkliniek kwam er niet.

Wellicht heeft de soms moeizame verhouding tussen verloskundigen en gynaecologen te maken met een andere blik op zwangerschap en bevalling. Verloskundigen zouden het geheel meer vanuit een gezond, natuurlijk proces bekijken. Gynaecologen bekijken de situatie mogelijk meer vanuit de ziekteleer; ze behandelen medische afwijkingen en zijn opgeleid om risico’s en onregelmatigheden te signaleren.

Net als de gynaecologen zijn ook de zorgverzekeraars voorstander van de nieuwe bekostiging. Zo zijn prijsonderhandelingen over de geboortezorg met één consortium eenvoudiger dan met verschillende partijen. Ook wijst Zilveren Kruis op de meerwaarde van een goede samenwerking voor de zwangere vrouw en ongeboren kind.

Verlies van keuzevrijheid

Het is de vraag hoe lang de verloskundigen hun verzet kunnen volhouden. De trend in Amsterdam en de rest van Nederland is dat er steeds minder thuisbevallingen plaatsvinden. Twintig jaar geleden kwamen vier op de tien baby’s thuis ter wereld, tegenwoordig is dat ongeveer één op de tien. Vanwege pijnstilling en de vrees voor complicaties willen steeds meer zwangeren in het ziekenhuis bevallen, met een grotere rol voor de gynaecologen.

Bij de plannen voor de ‘integrale bekostiging’ staat ook de keuzevrijheid voor zwangeren op het spel, waarschuwen de verloskundigen. De voorkeur voor een bepaalde verloskundige of een specifiek ziekenhuis zal verdwijnen als er slechts één loket overblijft.

De actie van de Amsterdamse verloskundigen krijgt vrijdag een landelijk vervolg in Den Haag, waar een protest is gepland op het Malieveld en bij het ministerie van Volksgezondheid. De beslissing over de bekostiging ligt bij de Tweede Kamer, die zich tot half april over de kwestie kan buigen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden