Amsterdam Bewaar

Verdachten MH17 in Nederland berecht

Een bloemetje bij één van de 298 bomen die op het Nationaal Monument MH17 zijn aangeplant.
Een bloemetje bij één van de 298 bomen die op het Nationaal Monument MH17 zijn aangeplant. © ANP

De verdachten van het neerschieten van vlucht MH17 zullen door een rechtbank in Nederland en onder de Nederlandse wet worden berecht.

De landen die samenwerken in het strafrechtelijk onderzoek naar de ramp hebben dat besloten. Dat heeft het kabinet woensdag bekendgemaakt.

In het strafrechtelijk onderzoek naar de ramp werkt Nederland in het Joint Investigation Team (JIT) samen met Maleisië, Oekraïne, Australië en België.

Al deze landen hebben volgens de ministers Stef Blok (Veiligheid en Justitie) en Bert Koenders (Buitenlandse Zaken) aangegeven "het volledige vertrouwen te hebben in het Nederlandse rechtssysteem''.

Verdrag
Er lagen nadat Rusland een veto had uitgesproken over een VN-tribunaal nog twee mogelijkheden op tafel: een nog op te richten internationaal tribunaal of nationale vervolging in een van die landen die samenwerken in het onderzoek.

Met Oekraïne zijn afspraken gemaakt om het proces in Nederland plaats te laten vinden. Een verdrag hierover wordt waarschijnlijk nog deze maand ondertekend.

Nederland en Oekraïne regelen hierin onder meer de overdracht van de strafvervolging aan ons land, de mogelijkheid om verdachten te horen via een videoverbinding en de overdracht van het uitvoeren van mogelijke gevangenisstraffen.

Niet op korte termijn
Het Nederlandse Openbaar Ministerie had zijn voorkeur uitgesproken voor berechting in Nederland. Het strafrechtelijk onderzoek is inmiddels in een fase dat het voor het OM belangrijk was om duidelijkheid te krijgen over de berechting.

Nu de beslissing is genomen, betekent dit niet dat er op korte termijn verdachten voor de rechter zullen staan. Het strafrechtelijk onderzoek is nog in volle gang.

Hoewel er een groep betrokkenen in beeld is, zijn er nog geen mensen in staat van beschuldiging gesteld. Daar komt nog bij dat het de verwachting is dat Rusland - maar ook Oekraïne - verdachten niet zullen uitleveren.

Resultaten
Het JIT presenteerde vorig jaar de eerste resultaten van het onderzoek. Hieruit bleek dat de Buk-raket waarmee de Boeing 777 van Malaysia Airlines boven Oost-Oekraïne werd neergehaald uit Rusland kwam.

De raket werd afgevuurd in gebied dat in handen was van pro-Russische rebellen. De lanceerinstallatie is daarna weer teruggebracht naar Rusland.

Lees terug: een ode aan de Amsterdammers die stierven

Nabestaanden: 'Decennialang proces onacceptabel'

De nabestaanden van rampvlucht MH17 zijn tevreden dat er een besluit is genomen over de vervolging van de verdachten. "Het geeft een goed gevoel dat er iets gebeurt, dat de zaak niet op slot zit," zegt Evert van Zijtveld, voorzitter van de Stichting Vliegramp MH17.

"Het is nu belangrijk dat er geen tijd verloren gaat. Een decennialang proces, zullen wij nooit accepteren," aldus Van Zijtveld. Hij doelt daarmee op bijvoorbeeld het Lockerbie-proces na de aanslag op PanAm-vlucht 103. Het duurde ruim twaalf jaar tot de dader van de terroristische aanslag werd veroordeeld. "Wij willen het proces meemaken." 

"De personen die vlucht MH17 hebben neergehaald moeten voor de rechter komen en worden berecht. Daar gaat het om. De uitkomst is voor ons het belangrijkste," zegt Van Zijtveld.

Rutte en Koenders
Premier Mark Rutte noemt het nieuws "een volgende stap op weg naar het achterhalen van de waarheid, de berechting van verdachten en genoegdoening voor de nabestaanden. Dit blijft voor de Nederlandse regering de allerhoogste prioriteit houden."

Volgens Rutte is het strafrechtelijk onderzoek naar het neerhalen van vlucht MH17 een zaak van lange adem. "Maar stap voor stap worden vorderingen gemaakt en komen we in een fase dat helderheid nodig is over het juridisch kader waarbinnen vervolging kan plaatsvinden. Het is daarom goed dat de landen die betrokken zijn bij het internationaal strafrechtelijk onderzoek (Nederland, Oekraïne, Maleisië, Australië en België) nu gezamenlijk hebben besloten dat vervolging en berechting van verdachten in Nederland zal gebeuren, ingebed in internationale samenwerking en steun."

Minister Bert Koenders (Buitenlandse Zaken) wijst erop dat de samenwerking tussen de betrokken landen van groot belang is geweest in deze complexe zaak. "MH17 heeft laten zien hoe een gedeeld noodlot kan leiden tot hechte internationale samenwerking en vastberadenheid om recht te doen."