Het Cornelius Haga Lyceum aan de Naritaweg.

Van der Laan vroeg AIVD om info over Haga Lyceum

Het Cornelius Haga Lyceum aan de Naritaweg. Beeld Eva Plevier

Het Amsterdamse stadsbestuur heeft de AIVD in 2014 tevergeefs gevraagd om een zogenaamd ambtsbericht met geheime informatie over radicale tendensen bij het toen nog in oprichting zijnde Cornelius Haga Lyceum. Pas dit jaar kwam alsnog zo’n bericht en raakte de school in de problemen.

Inmiddels ligt de AIVD zelf onder vuur vanwege het ambtsbericht uit januari 2019. Dat toenmalig burgemeester Eberhard van der Laan al in 2014 om zo’n bericht vroeg, werpt ander licht op de discussie.

Het Haga Lyceum opende in 2017 zijn deuren na een lange juridische strijd. Daarin voelde Amsterdam zich belemmerd doordat geheime inlichtingen niet konden worden gebruikt, blijkt uit een brief die toenmalig burgemeester Eberhard van der Laan op 1 augustus 2014 schreef aan premier Mark Rutte. Deze krant heeft die brief verkregen na een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur (Wob).

Radicalisering

Op basis van ambtsberichten van de inlichtingendienst kunnen overheidsinstanties maatregelen nemen. Van der Laan hoopte met de informatie zijn bezwaren tegen de school beter te kunnen onderbouwen. Het stadsbestuur vreesde dat de school zou bijdragen aan radicalisering en was vooral gealarmeerd doordat een toenmalig bestuurslid op Twitter terreurorganisatie IS had ondersteund.

Er waren ‘expliciete waarschuwingen’ van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding (NCTV) en de AIVD, schreef Van der Laan. Mede op basis daarvan achtte hij opening van de school niet wenselijk. 

‘Om deze argumentatie het benodigde gewicht te geven, hebben wij de AIVD gevraagd om de bij hen bekende informatie betreffende de bestuursleden van het SIO [de stichting die het Haga Lyceum oprichtte – red.] middels een ambtsbericht te verstrekken,’ schreef Van der Laan. ‘De AIVD stelt dat het juridisch en operationeel niet mogelijk is deze informatie middels een ambtsbericht te gebruiken. Dit is niet goed,’ aldus Van der Laan. ‘Voor de korte termijn spreken wij graag over het bruikbaar worden van informatie van de AIVD middels een ambtsbericht.’

Terreurgroep Kaukasus

De wens om geheime inlichtingen te kunnen gebruiken in de pogingen oprichting van de school te blokkeren, is brisant in het licht van de latere gebeurtenissen. Begin dit jaar waarschuwde de AIVD het stadsbestuur in een ambtsbericht voor het radicale gedachtegoed van ‘richtinggevende personen’ rond de school. Directeur Soner Atasoy werd in verband gebracht met een terreurgroep uit de Kaukasus.

Dat ambtsbericht had grote gevolgen; voor burgemeester Femke Halsema was het aanleiding het schoolbestuur de wacht aan te zeggen. De onderwijsinspectie zag af van publicatie van een positief rapport en startte nader onderzoek, dat uitmondde in een vernietigend rapport. Onderwijsminister Arie Slob gelastte daarop de vervanging van het schoolbestuur.

Onderwijsdeskundigen betichten de overheid van een ‘bestuurlijke guerrilla’ tegen de school. De AIVD krijgt van critici het verwijt zichzelf te hebben overschreeuwd en ‘zachte informatie’ over betrokkenen een te zware lading te hebben gegeven.

Uitzonderlijk onderzoek

Naar aanleiding van de discussie over de juistheid van de informatie, loopt er sinds het begin van de zomer een uitzonderlijk onderzoek van de Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD) naar de handelswijze van de AIVD. Daarbij wordt onder meer bezien of het noodzakelijk was voor de nationale veiligheid om de informatie aan Amsterdam te verstrekken.

Onduidelijk is waarom de AIVD dit jaar wel besloot geheime informatie over de school in een ambtsbericht te zetten. De voorgeschiedenis met Van der Laan kan erop duiden dat de inlichtingendienst zich onder druk gezet voelde.

Brief aan Rutte

Van der Laan begon zijn brief aan Rutte met een verwijzing naar de eerder dat jaar gepleegde aanslag op het Joods Museum in Brussel, waar een radicaal-islamitische Fransman vier mensen doodschoot. ‘De aanslag (..) illustreert de dreiging die uitgaat van de terugkeer naar Europa van jihadisten die in Syrië en Irak hebben deelgenomen aan de strijd. Dat betekent dat in potentie alle in Europa teruggekeerde jihadisten ook voor Nederland een dreiging kunnen vormen.’ Ook legde hij uit dat de aanpak van radicalisering in Amsterdam bedoeld is om ‘aantasting van onze democratische kernwaarden te voorkomen’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden