PlusGeschiedenis

Van de gemeente mochten hippiejongeren elkaar knuffelen in de Rai

De Dam was tot augustus 1970 dé plaats voor jongeren die hun vakantie in Amsterdam kwamen doorbrengen.Beeld Hollandse Hoogte / Paul van Riel

Vijftig jaar geleden overspoelden de hippies Amsterdam. De gemeente was er als de kippen bij om het deze alternatieve jongeren naar de zin te maken. In de Summer of Love van 1967 organiseerde Bureau Jeugdzaken zelfs een groot liefdesfeest: Hai in de Rai.

De komst van vele hippies naar Amsterdam, eind jaren zestig, bezorgde niet iedereen louter vreugde. Velen vonden het maar ‘luie, werkschuwe elementen’. Een loslippige agent sprak zelfs over ‘landlopers’ en hoofdinspecteur ­Lagerwaard van bureau Warmoesstraat weet de toevloed aan het imago dat Amsterdam onder jongeren in het buitenland had als de stad waar alles mocht.

De gemeente Amsterdam stond echter niet ­afwijzend tegenover de komst van jonge bezoekers aan de stad. Integendeel.

Achtduizend kaartjes

Op vrijdag 11 augustus 1967 werd in het oude RAI-gebouw aan de Ferdinand Bolstraat een grootscheepse love-in georganiseerd – een hippiefenomeen overgewaaid uit San Francisco. Organisator was nota bene Bureau Jeugdzaken, in samenwerking met de Jeugdraad en de ­Gemeentelijke Inspectie voor Lichamelijke ­Opvoeding. De gemeente stelde de zaal gratis ter beschikking.

‘We leven in een elektriese tijd. Kom daarom dus 11 augustus naar d’-oude rai voorteerste ­gigantiese bie lief festival in town,’ luidde de wervende tekst op het affiche. Motto van het grote liefdesfeest was ‘Hai in de Rai’. Organisator Hans Wiedeman, die normaliter sportinstuiven organiseerde, verwachtte maximaal tweeduizend jongeren, maar er werden liefst achtduizend kaartjes verkocht.

Spelletjes en touwtjespringen

Hai in de Rai haakte in op de love-ins die in het Vondelpark plaatsvonden. In de grote hal van de RAI waren drie podia opgericht voor licht-, geluid- en bewegingsshows. Het werd een festijn in de beste hippietraditie, voor zover je daarover al kon spreken. Iedereen kreeg een bloem aangereikt bij de ingang. Alle bezoekers konden gratis hun gezicht laten beschilderen. Kraampjes waren er ook, met boeken, affiches, kralen, bellen, fruit, fluitjes en toeters. Een groepje droeg in een doodskist ‘het lijk van de haat’ ten grave, anderen deelden snoepjes uit in de vorm van hartjes. Enkele Nederlandse beatbands werkten aan de avond mee, waaronder Tee Set, The Clungels en de Rob Hoeke Group. ‘Hier en daar werd gedanst’, schreef Het Parool. ‘Men deed spelletjes in de kring, speelde krijgertje en sprong touwtje. Door de grote hitte in de zaal werden velen zo moe dat zij aan de zijkanten gingen zitten of liggen.’

Tekst gaat verder onder de foto

Het affiche voor het feest Hai in de Rai, ontworpen door Anthon Beeke.Beeld Geheugen van Nederland

De organisatie had twintig ordebewaarders ­ingehuurd, maar die hoefden niet in actie te ­komen – evenmin als de acht agenten in burger. Hai in de Rai begon om acht uur en was klokslag middernacht afgelopen. Een kwartier later was de zaal leeg. Ook zakelijk was de onderneming een succes: de kosten bedroegen bij elkaar zo’n 4500 gulden. De achtduizend bezoekers telden allemaal twee piek neer voor een kaartje, dus tel uit je winst. Hans Wiedeman, die vooraf nogal zenuwachtig was geweest of alles goed zou verlopen, kon tevreden zijn. Hij droomde al over een volgende editie, maar dan met wereldbands als The Rolling Stones en The Kinks.

Openluchthotel Vondelpark

Het gemeentebestuur begreep nu ook dat er het een en ander moest gebeuren om jongeren ­bezig te houden. In januari 1968 werd in de enorme schuilkelder onder de Vondelbrug een repetitieruimte ingericht voor beatbands. Twee maanden later, op 29 maart, ging Fantasio aan de Prins Hendrikkade open in een voormalig buurthuis, een dag later gevolgd door het ­Cosmisch Ontspanningscentrum Paradiso in een kerk bij het Leidseplein.

Restte nog één probleem: slaapgelegenheid. Vanaf 24 augustus 1970 was slapen bij het Nationaal Monument op de Dam verboden. Veel jongeren hadden de harde stenen van de Dam al verruild voor het zachte gras van het Vondelpark. Het park transformeerde tot ’s werelds wonderlijkste en grootste openluchthotel, met dagelijks zo’n zeshonderd overnachtingen. Overdag luierden er om en nabij de duizend hippies.

Handel in harddrugs

De gemeente begon het Vondelparkproject. Aan de rand van het park kwamen toiletten, wasgelegenheid en een bagagedepot. Er stond zelfs een naaimachine om kapotte kleding te ­repareren. Een door de wol geverfde jeugd­leider, de 45-jarige Piet Riemens, was project­leider. Het was niet allemaal pais en vree. Er werd nogal wat gestolen, ook de handel in harddrugs liep de spuigaten uit. Hotels in de omgeving begonnen te protesteren, omdat het kabaal van de hippies in het park hun gasten wakker hield.

Zelfs het speciaal in het leven geroepen politiebureau Vondelpark bleek niet opgewassen tegen de diefstallen en drugshandel. Intussen had de gemeente de Stichting Zomeraccommodatie Jeugdtoerisme Amsterdam in het leven geroepen. In 1970 opende de eerste sleep-in, met goedkope overnachtingen voor de alternatieve jeugd, bij elkaar zo’n duizend bedden. Die zomer maakten er al 55.000 jongeren gebruik van. Met name de sleep-in aan de Rozengracht was erg populair.

De hippies verdwenen uiteindelijk langzaam maar zeker uit het straatbeeld, maar de sleep-ins bleven nog jarenlang bestaan, financieel ­ondersteund door de gemeente. Amsterdam bleef een grote aantrekkingskracht uitoefenen op jongeren uit alle windstreken, ook al waren dat geen hippies meer, maar keurige jeugd­toeristen – met geld.

Willem Oosterbeek is journalist en schrijver. In het novembernummer van Ons Amsterdam is een uitgebreidere versie van dit artikel gepubliceerd: onsamsterdam.nl.

Verboden ‘marihuana-sigaretten’ te roken

Hai in de Rai leidde niet tot rampen, waar in eerste instantie voor werd ­gevreesd. Organisator Hans Wiedeman had vooraf aan­gekondigd dat het roken van ‘een marihuana-sigaret’ niet was toegestaan, de eigen ordedienst zou dan optreden. Hij voegde daar wel aan toe: “Ik vind het geen reden om daarom zo’n feest niet te ­organiseren. Wie garandeert mij dat er in het Concertgebouw nooit eens een verboden sigaret wordt gerookt? Dat het publiek flessen jenever leegdrinkt in het stadion wordt ook door iedereen geaccepteerd.” De politie was beducht voor het vertonen van ‘te blote dia’s’, maar ook daar hield Wiedeman toezicht op.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden