Plus

Uit eten in Amsterdam: hoe moet dat?

Wat doe je met je telefoon in een restaurant? Wanneer stuur je je bord terug? Ben je een zeurpiet als je vraagt of de muziek zachter mag? Al kennen Amsterdamse restaurants nauwelijks nog obers met witte hand-schoentjes en kroonluchters, etiquette zijn er nog wel. PS vraagt het de experts.

Beeld Ted Struwer

Hoe vraag je de aandacht van de ober?

Joehoe! Ober! Garçon! Het is allemaal niet zoals het hoort. Hetzelfde geldt voor fluiten en - minstens zo erg - met je vingers knippen. Milène Hoving, eigenaar van Café Restaurant Amsterdam: "De enige juiste manier om aandacht te krijgen van een ober is je hand opsteken. In het ergste geval zou ik even naar de ober lopen."

Culinair publicist Janny van der Heijden zegt: "Ik probeer altijd iemands blik te vangen of mijn hand op te steken. Overigens gaat dat laatste zeker nooit te hoog - je zit per slot van rekening niet in een klaslokaal. Met je vingers knippen of roepen, dat is gênant."

Moet een restaurant altijd aan je dieetwensen voldoen?

Nee. Pieter Smits van restaurant Rijsel: "Je doet een restaurant én jezelf er een enorm plezier mee als je een allergie of dieetwens doorgeeft bij de reservering. Wij verwijzen veganisten bijvoorbeeld door naar ons andere restaurant, Scheepskameel. De keuken van Rijsel is gebaseerd op boter, dus bij ons om een veganistisch menu vragen is hetzelfde als sushi bestellen bij een Italiaan. Een glutenvrij menu is bij onze keuken dan weer geen probleem. Hoe dan ook: zorg dat we op de hoogte zijn van je wensen."

De meeste restaurants passen zich graag aan, maar besef dat speciale wensen vaak veel extra werk betekenen voor de keuken. Een chef voor jou een glutenvrij menu laten koken en na afloop doodleuk een koekje bij de koffie opeten, kan echt niet.

Beeld Ted Struwer

Zijn er kledingvoorschriften?

Hoewel het dragen van een das vrijwel nergens meer verplicht is, mogen we best wat meer aandacht aan onze kleding besteden als we uit eten gaan, zegt Janny van der Heijden: "Het hoeft geen jasje-dasje te zijn, maar je mag wel aan elkaar laten zien dat je het op prijs stelt dat je samen uit eten bent. Hou ook rekening met het soort restaurant: een mooie open schoen op het terras moet kunnen. Maar het is toch niet zo moeilijk om voor een bezoek aan een sterrenzaak een dichte schoen aan te trekken? En hemdjes waarin je alles ziet, vind ik ook niet kunnen."

Toch zal een restaurateur daar niet snel iets van zeggen. Milène Hoving van Café Restaurant Amsterdam: "Kleding ligt heel gevoelig. Een paar jaar geleden had ik een man met vieze blote voeten op het terras. Toen ik zo discreet mogelijk vroeg of hij het erg zou vinden om zijn schoenen aan te trekken, reageerde hij heel gepikeerd."

Mag je van tafel ruilen?

Wil je toch liever bij de keuken zitten? Of juist bij het raam? Kortom: wat als je een tafel krijgt die je niet zo prettig vindt? Van onze experts mag je dan om een andere tafel vragen. Pieter Smits: "Bij Rijsel geldt: wie het eerst komt, het eerst maalt. Zolang er voldoende plaats is, mag je verhuizen."

Bij Café Amsterdam werken ze met een puntensysteem. Hoving: "Jaren geleden kwam een New Yorkse vrouw op hoge poten naar me toe omdat ze aan een tafel bij de uitgang zat. 'I made this reservation a week ago and you put me THERE?!' Ze had gelijk. Sindsdien hebben we een systeem waardoor gasten die later reserveren misschien een iets mindere tafel krijgen."

Beeld Ted Struwer

Wat als je vreselijke buren hebt?

Mocht je naast iemand zitten die keihard praat of een hond heeft terwijl jij allergisch bent, dan mag je daar wat van zeggen. Culinair publicist Janny van der Heijden: "In een restaurant moet je rekening houden met anderen. Vraag een apart hoekje als je weet dat je met een luidruchtig gezelschap bent. Als ik echt last heb van de tafel naast me, hoop ik dat een blik ­voldoende is. Maar ik heb ook weleens gevraagd of het ietsje zachter mocht."

De ober op de hoogte stellen van je klacht is ook een goed idee. Smits: "Wij kunnen dan kijken of er een andere tafel beschikbaar is. Zo niet, dan spreken we de andere gasten voorzichtig aan op hun gedrag."

Wanneer mag je een bord terugsturen?

In principe altijd. Milène Hoving: "Als er een klacht is over het eten, gaan we nooit in discussie. De gast heeft altijd gelijk, of op zijn minst voor een deel."

"Of we een gerecht dat niet lekker was van de rekening halen? Soms wel. De regel die wij hanteren: als het gerecht niet is opgegeten, halen we het in zijn geheel van de rekening. Als het voor de helft op is, bieden we een dessert aan. Is het bord helemaal leeg, maar horen we achteraf dat het toch niet naar wens was, dan krijgt de gast alsnog koffie van de zaak. Wel geven we dan voorzichtig aan dat we klachten in het vervolg liever eerder horen."

Pieter Smits is het daarmee eens: "Je moet een restaurant de kans geven om een fout recht te zetten. Ook wij nemen een gerecht dat niet naar wens is terug - maar alleen als dat na twee of drie happen al wordt aangegeven." Kortom: wacht nooit met klagen tot je bord leeg is.

Beeld Ted Struwer

En hoe zit dat met wijn?

Wijn met kurk mag natuurlijk altijd worden teruggestuurd. Maar wat als je hem niet lekker vindt? Bij Rijsel mag de wijn ook dan terug. Smits: "Het komt voor dat je een wijn bij het proeven goedkeurt, maar dat je je na een paar slokken toch bedenkt. Dat kan, want wijn is heel persoonlijk. In dat geval neem ik alsnog de fles terug en maak ik met plezier een andere open."

Hoving: "Ik ook. Dan zeg ik: 'Dan drinken we hem zelf op'." Janny van der Heijden: "De bediening moet altijd de wijn eerst laten proeven, dus ook bij een wijnarrangement. Ik heb weleens meegemaakt dat de sommelier zei: maar ik heb hem zelf al in de keuken geproefd. Dat kan echt niet. De gast moet altijd de vrijheid krijgen om voor een andere wijn te kiezen."

Nog een heikel punt: parfum

Pieter Smits: "Draag nooit te veel parfum of aftershave als je uit eten gaat. Het is vooral voor wijnliefhebbers vervelend als er opeens een walm langskomt, want daardoor proef je minder goed. In Tokio hebben alle goede sushibars niet voor niets op hun website staan dat parfum dragen in hun zaken verboden is. Zo ver zou ik niet willen gaan, maar het is goed om te beseffen dat veel parfum of aftershave onplezierig is voor andere gasten."

Beeld Ted Struwer

Ben je een zeurpiet als je vraagt of de muziek zachter mag?

Helaas wel. Milène Hoving: "Vooral kleinere restaurants hebben echt muziek nodig, omdat het anders al snel ongemakkelijk wordt als er nog maar weinig gasten zijn. Maar het blijft een heikel punt, want wie bepaalt wat goed is?"

Smits: "Wij hebben geen muziek, maar bij sommige collega's is het een bewuste keuze - ook omdat ze een bepaald publiek willen trekken. Vragen of het wat zachter mag kan altijd, maar een restaurateur hoeft daar geen gehoor aan te geven. Sommige dingen horen nu eenmaal bij een zaak."

Datzelfde geldt voor verlichting. Smits: "Bij Rijsel vragen dames soms of het licht meer mag worden gedimd, omdat het dan romantischer oogt. Dan zeg ik op een aardige manier dat we ook gasten hebben die graag willen zien wat ze eten. Pas na het laatste hoofdgerecht dimmen we de verlichting."

Moet je een reservering altijd afbellen?

Ja. Of beter: JA! Er zijn mensen die twee restaurants voor dezelfde avond reserveren en op de avond zelf beslissen waar ze naartoe gaan. En er zijn mensen die een reservering maken en niet komen opdagen. Besef dat het restaurant rekening heeft gehouden met jouw komst, ook bij de inkoop. En dat ze mensen die na jou wilden reserveren, hebben moeten teleurstellen. Als je niet of last minute afbelt, zit het restaurant met een lege tafel. Zo'n no-show kost restaurateurs bakken met geld.

Niet zo gek dus, dat steeds meer Amsterdamse restaurants net als collega's in Londen en New York vragen om een aanbetaling bij de reservering. Daarover klagen heeft geen zin. Smits: "Ik vind het meer dan logisch dat collega's om een aanbetaling vragen. Vergelijk het maar met het theater: voor Carré koop je ook een kaartje. Als je last minute besluit niet te gaan, ben je ook je geld kwijt."

Beeld Ted Struwer

Mag je bellen in een restaurant?

Je telefoon hoort op stil te staan. Punt. Janny van der Heijden: "Bellen in een restaurant kan echt niet. Ook sms'en en appen is, behalve irritant, ronduit onbeleefd. Hetzelfde geldt voor het afspelen van YouTubefilmpjes met volume: dat is respectloos naar de andere gasten. Sowieso is het beter je telefoon niet op tafel te leggen."

"Mijn zoon woonde een tijdje in Madrid. Als hij daar met een groep vrienden uit eten gaat, leggen ze alle telefoons op een stapel. Degene die het eerst zijn telefoon pakt, moet de rekening betalen. Dat lijkt me een prima oplossing."

En als het echt niet anders kan? Bel dan buiten gehoorafstand van anderen. Pieter Smits: "Ik vraag altijd of de beller het gesprek in de entreehal wil voortzetten. Daarnaast hanteren we ook een antilap­topbeleid. In een noodgeval een mail sturen moet kunnen, maar in principe horen laptops in een restaurant niet op tafel."

En hoe zit dat met het fotograferen van eten?

Een foto van je bord maken mag. Althans: in de meeste restaurants. Maar dan hebben we het over snel een foto met je telefoon of een cameraatje. Belangrijk is dat je het gerecht niet laat afkoelen.

Pieter Smits: "Ik was ooit bij Le Chateaubriand in Parijs. Daar zaten gasten met een enorme lens een halfuur lang te fotograferen. Dat is niet alleen sfeerdodend, maar ook een belediging voor de chef."

Van der Heijden voegt toe: "Ik zit voor mijn werk regelmatig aan tafel met culinair journalisten en foodbloggers. Aan zo'n tafel fotograferen zij volop, ik ook. Maar de onuitgesproken regel is: zo snel mogelijk je telefoon weer wegleggen." En let wel: snel een paar foto's nemen voor op sociale media is prima. Maar wacht alsjeblieft met posten tot je buiten staat. Doe je het niet voor de chef, doe het dan voor je tafelgenoten.

Beeld Ted Struwer

Tot slot: mag je om aparte rekeningen vragen?

Een heikel punt, zeker in Nederland. Apart betalen is bij ons nog steeds de ­normaalste zaak van de wereld. Milène Hoving: "Als je een rekening wilt splitten, is dat prima. Maar we krijgen soms gezelschappen van twintig mensen die verwachten dat wij berekenen wat iedereen moet betalen. Dat kan echt niet."

Janny van der Heijden beaamt dat: "De rekening splitten is tot daar aan toe. Maar om dan ook nog om verschillende bonnen te vragen, dat vind ik niet kunnen. Bovendien wordt de rekening in gelijke delen gesplit: opperen dat jij minder hoeft te betalen omdat je geen wijn hebt gedronken of geen voorgerecht hebt genomen is gênant."

"Stelt je disgenoot voor om te betalen? Zeg dan dat jij diegene de volgende keer inviteert. Dat is de meest elegante oplossing. Bovendien heb je dan een excuus om weer samen uit eten te gaan."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden