PlusAchtergrond

Uit de hand gelopen grap of geoliede criminele organisatie? Almeerse groep drukte jarenlang vals geld met hologramstickers uit China

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

De recherche maakt zich zorgen om het speelse gemak waarmee jonge criminelen vals geld drukken. In Almere ging een groep wel heel grootschalig te werk. De hologramstickers werden online in China gekocht en hun miljoenen aan vals geld doken in 35 landen op.

Paul Vugts

Jongens waren ze, of net volwassen, toen de Almeerse vriendengroep een jaar of zes, zeven geleden begon met het zelf drukken van vals geld, om dat vervolgens te verkopen. Het was makkelijk geld maken, letterlijk, zonder al te veel risico’s en met voor hun gevoel maar een beperkte maatschappelijke schade, zoals sommigen in hun strafzaak zouden betogen.

Het was schrikken toen ze jarenlange celstraffen kregen en werden veroordeeld tot het betalen van tot wel 150.000 euro per persoon aan de staat.

De meeste verdachten in de grootste zaak die recent in Almere speelde, gingen in hoger beroep en horen dinsdag of hun gevangenisstraffen blijven staan. Plus, minstens zo spannend: hoeveel ze moeten terugbetalen van het geld dat ze veelal lang en breed hebben uitgegeven – zoals dat met snel geld gaat. Justitie vorderde in hoger beroep de ‘ontneming’ van tot wel 250.000 euro aan ‘wederrechtelijk verkregen voordeel’. Voor individuele verdachten, welteverstaan.

De rechters in de eerste ronde van de strafzaak zagen geen vriendengroep, maar een geoliede criminele organisatie van zeker negen valsemunters, die bijna 2 miljoen vergaarde – al is een hogere winst bepaald niet uitgesloten. De hoofdverdachten, onder wie twee broers en een neef, moeten elk tonnen hebben vergaard.

Ze produceerden oude en nieuwe biljetten van 20 en 50 euro – coupures die makkelijk zijn uit te geven zonder de controle die bij grotere coupures wel is te verwachten.

De recherche vond tijdens invallen alle benodigdheden voor hun clandestiene geldproductie en afval dat erop wees dat ze intensief aan de slag waren geweest.

Serienummers

De verdachten bestelden online in China eenvoudig de hologrammen: de driedimensionale plaatjes die gelden als belangrijke ‘echtheidskenmerken’ van bankbiljetten. Het speciale papier kwam soms ook uit China, maar ook van (kantoor)groothandels in Nederland, gekocht met verschillende klantenpassen die enkele verdachten hadden vanwege hun legale bedrijven.

De valsemunters kwamen bij de recherche in beeld door een stommiteit. Ze gebruikten steeds dezelfde serienummers en codes, wat in de zomer van 2016 was gaan opvallen toen in verschillende buitenlanden uit Nederland verstuurde enveloppen vol valse biljetten werden onderschept. Medio 2017 waren meer dan duizend aangiften gedaan van valse bankbiljetten met hetzelfde serienummer. In januari 2019 waren internationaal al meer dan 106.000 biljetten onderschept met een door de groep gebruikte code.

Met die informatie als basis begon de recherche in Midden-Nederland het onderzoek onder codenaam Tulipa.

De verdachten bleken via geldtransfers in 2016, 2017 en 2018 tienduizenden euro’s en Engelse ponden naar China te hebben overgemaakt aan bedrijven die het speciale papier, de inkt en de hologrammen produceren. In Nederland bleken verdachten voor bijna 40.000 euro aan papier, cartridges, postzegels en adreslabels te hebben aangeschaft bij groothandels. Om de paar weken kwamen ze pallets aan papier halen.

Ze hielden er in Almere een vaste productieplek op na, een klein valsgeldfabriekje.

Partij ansichtkaarten

In afgeluisterde gesprekken en onderlinge berichten bespraken verdachten de productie en de kwaliteit van de biljetten en de verdeling van de markt die ze zagen voor vals geld. Een pak van 55 kilo papier uit China werd bezorgd bij de zus van een verdachte. Een ander kocht een opmerkelijk grote partij wenskaarten en ansichtkaarten, wat bleek te passen in de gewoonte het valse geld in dergelijke kaarten te versturen.

In het buitenland werden verschillende, gelijkende pakketten onderschept. Het valse geld werd rechtstreeks aan potentiële klanten aangeboden, of via bijvoorbeeld Telegram en het darkweb.

Waar de ene verdachte als ‘kleurspecialist’ gold, hadden anderen de taak de hologramstickers te bestellen, die te plakken of het valse geld te distribueren.

De recherche observeerde overdrachten. In november 2018 deed een pseudokoopteam van rechercheurs zich voor als klanten. Een van de verdachten verkocht hen twintig valse vijftigjes voor een kapsalon die als vaste overdrachtsplek gold, een ander verkocht ze eenzelfde partij op straat in Amsterdam-West.

Valsgeldfabriekje met inktjetprinters

Tijdens invallen in de huizen van de verdachten vond de politie volop vals geld (in één geval bijna 130.000 euro) en spullen die aan de valsgeldproductie en -handel waren te linken.

In het valsgeldfabriekje stonden twee laptops die op inktjetprinters waren aangesloten waarmee een verdachte het valse geld simpelweg uitdraaide, waarna hij het met een snijapparaat op maat sneed. In het pand lag voor ruim anderhalve ton aan valse biljetten.

Tijdens het onderzoek kwam zeker één concurrerende bende jonge valsemunters zijdelings in beeld. Ook in andere regio’s speelt het probleem, al was de Almeerse zaak opvallend groot. Soms leken de verdachten zich zorgen te maken over een ripdeal (beroving) door rivalen. In die context spraken ze ook over vuurwapens – maar die zijn niet aangetroffen.

Een valsgeldexpert van het Nationaal Analysecentrum van De Nederlandsche Bank rapporteerde dat het eerste valse biljet van 50 euro met een specifiek kenmerk zoals de Almeerders gebruikten op 1 augustus 2015 werd aangetroffen. Van medio 2018 tot medio 2019 kwam dat specifieke type valse biljet het meest voor in heel Nederland. Tot begin 2020 stond het in de top 5 van aangetroffen valse biljetten.

Uiteindelijk zijn van dit type liefst 127.944 biljetten aangetroffen in 35 Europese landen. De economische schade raamt de deskundige op een kleine 6 miljoen euro. Door de tijdige onderschepping van nog eens 11.609 biljetten is een slordig half miljoen aan economische schade voorkomen.

Jong en onbezonnen

De verdachten vertelden het gerechtshof in hoger beroep dat ze jong en onbezonnen waren, en dachten ‘makkelijk wat bij te verdienen’. Een verdachte die inmiddels een hbo-opleiding volgt, toonde enige zelfreflectie: “Ik begrijp dat ik ben veroordeeld. Op een gegeven moment kon ik natuurlijk wel ruiken dat het fout was, en ik vraag me tot de dag van vandaag af waarom ik toen geen afstand heb genomen.”

De klap in het gezicht door zijn veroordeling tot 24 maanden celstraf en het betalen van 50.000 euro schrijnt. Vooral de veroordeling als spil in een criminele organisatie zit hem dwars. “Dat komt dan op mijn strafblad ook nog.”

Advocaat Ferre Dijkers, die op de dag van de invallen door het merendeel van de verdachten werd benaderd voor rechtsbijstand, was met zijn kantoor nauw betrokken bij de strafzaak. Aanvankelijk verbaasde hij zich over het gemak waarmee biljetten van 20 en 50 euro kennelijk succesvol kunnen worden nagemaakt. Hij verbaasde zich ook over de geringe prioriteit die justitie lang gaf aan de opsporing en vervolging van valsemunters.

Maatschappelijke schade

De Nederlandse overheid zou duidelijker moeten communiceren over de consequenties en de schade van vals geld voor de economie en samenleving, denkt hij. “Je kunt je afvragen in hoeverre je mag verwachten dat jongens van 17 tot begin 20 jaar inzien hoe groot de maatschappelijke schade van hun handelen is, en hoe groot de gevolgen voor het vertrouwen in het betalingsverkeer,” zegt Dijkers. “Wat begint als een uit de hand gelopen grap blijkt erg lucratief. Een zichtbaar slachtoffer is er niet en bovendien lijkt het alsof het de politie niet interesseert.”

De jeugd leeft in een online wereld, op het web zijn eenvoudig de benodigdheden te vinden voor de productie van vals geld, zoals die hologrammen uit China. Ook het afzetten van de valse biljetten gaat eenvoudig via internet. “Als ik de overheid was, zou ik meer benadrukken welke schade je de maatschappij en uiteindelijk jezelf toebrengt.”

Wat te doen bij vals geld?

Biljetten van 50 euro worden het vaakst vervalst. Sinds 2015 neemt het aantal aangetroffen valse biljetten af. Die trend zet voort door het afgenomen gebruik van contant geld door de coronapandemie.

De Nederlandsche Bank (DNB) benadrukt dat eurobiljetten ‘goed zijn beschermd tegen namaak’, maar dat het raadzaam is zelf de echtheidskenmerken te controleren. Wie vals geld aantreft, kan dat laten onderzoeken door het naar DNB op te sturen (bij voorkeur via aangetekende post) of op afspraak in te leveren bij de vestiging in Haarlem. Zijn de biljetten toch echt, dan maakt de bank de tegenwaarde over.

Het uitgeven van vals geld is strafbaar. DNB werkt in de strijd tegen valsemunterij samen met Europol, centrale banken in andere eurolanden en de politie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden