PlusExclusief

Tweedehands kleding is definitief doorgebroken − maar dat heeft ook een keerzijde

Tweedehands kleding is zo in trek, dat de tekorten snel oplopen, samen met de prijs. Mooie bijkomstigheid: het zou de hele kledingindustrie op termijn zomaar eens flink kunnen verduurzamen. ‘Nu grote ketens reageren, wordt het groter dan groot.’

null Beeld Nosh Neneh
Beeld Nosh Neneh

Kledingwinkelier Peter van der Hooft heeft thuis de cupjeskoffie maar vervangen door zo’n bonenmachine. “Ik kan niet in mijn zaak zeggen dat milieu belangrijk is en dan elke week vijftig van die cups weggooien.”

Van marktkoopman in jeans via denimketen Big L tot tweedehandswinkelier. Eigenlijk wilde de zestigjarige Zwanenburger het rustig aan gaan doen. Nu leert hij dagelijks nieuwe dingen. “Tweedehands is zo veel leuker. Als ik nieuwe kleding inkoop, ga ik naar zestien merken toe. Als ik bij nummer één ben geweest, weet ik wat ik bij de rest krijg. Elke nieuwe collectie is vergelijkbaar. Dat is bij tweedehands wel anders. Het is telkens een verrassing wat je eruit haalt.”

Eind vorig jaar opende hij op de puinhopen van flopwarenhuis Hudson’s Bay in Amstelveen megazaak Vintage Department Store. Een noodgreep omdat zijn reguliere warenhuis in het pand, Magazijn 1181, te ruim in zijn jasje zat en de huur van de eerste verdieping toch ergens vandaan moest komen. “Wij hebben gegokt en blijken de tijd mee te hebben. Het is nu nog 90 procent van mijn werk en 15 procent van de omzet, maar binnen twee jaar is dit de hoofdmoot. Bij de volgende winkel zullen we alleen maar tweedehands doen.”

Dagelijks telefoontjes

Van der Hooft is niet de enige. Terwijl de winkelstraat vorig jaar grote problemen kende en modewinkeliers het water aan de lippen stond, groeide volgens de kamer van koophandel het aantal tweedehandskledingondernemers van 2252 naar 2415 zaken, online en offline. “Ik krijg dagelijks telefoontjes van ondernemers die actief willen worden in tweedehands,” zegt ondernemersadviseur Fatma Sener van de KvK. “Vaak jonge mensen vanaf 16, maar ik heb zelfs een dame van 13 gesproken. De motivatie is heel divers. De een ziet business, de ander doet het met het oog op duurzaamheid.”

Het zijn niet alleen nieuwkomers. Hema neemt sinds vorige maand in 24 warenhuizen tweedehands textiel in die wordt verwerkt tot grondstoffen voor nieuwe Hemaproducten. En Zeeman verkoopt sinds kort in zes winkels, waaronder die in Amsterdam-Osdorp, tweedehandskleding. Voor het einde van het jaar zijn dat er vijftig. Ook online verandert er veel: Zalando doet sinds vorig jaar in tweedehands kleding en H&M komt met vintagedeelname Sellpy naar Nederland.

“Dat zij hierin stappen, is het opstoffen van bestaande kledingindustrie, de hoognodige volgende stap naar een duurzamere branche,” zegt hoogleraar Duurzaam ondernemen in een circulaire economie Gjalt de Jong van de Rijksuniversiteit Groningen. “Partijen als Zeeman zien al die nieuwkomers in een markt die ze lang hebben genegeerd. De kritische massa wordt nu zo groot dat ze terugslaan.” Met de doorbraak van tweedehands tot gevolg. “Nu grote ketens reageren, wordt het groter dan groot.”

Was tweedehands ooit voor milieubewusten en hippe voorlopers, inmiddels is het definitief doorgebroken naar de massa. Van der Hooft ziet in zijn Vintage Department Store ook de oudere consument die voordien nooit naar een tweedehandswinkel zou gaan. “De schaamte verdwijnt. Het is de tijdsgeest. Vroeger gooide iedereen zijn kleding in de goededoelenbak, nu heet dat circulair. We verkopen vodden en gebakken lucht.”

Hogere prijzen

Daarbij gaat het lang niet alleen om overjarige mode of vintage pareltjes. “De maandag nadat Chelsea de Champions League had gewonnen, waren hier alle Chelseashirts weg. Wat heel goed verkoopt zijn de Polo Ralph Laurens en Lacostes. En Levi’s 501’s. Maar het hardst gaan de damesblouses.” En niet alleen om zelf te dragen. “Jonge meiden halen hier voor 100 euro kleding en zetten het voor het dubbele op Vinted.”

Maar dat heeft ook een keerzijde. Door al die nieuwe kopers en verkopers is de vraag naar tweedehands kleding enorm gestegen en schieten de prijzen omhoog. Ook doordat de inzameling nog niet meegroeit. Jaarlijks wordt in Nederland zo’n 70 miljoen ton gebruikte kleding opgehaald, nu nog bijna exclusief door goede doelen als Sympany en Leger des Heils Reshare.

Grote textielhandelaars kopen dat in bulk op. Vaak wordt dat al in Nederland gesorteerd, soms elders in de wereld (zie kader). Het gros gaat naar het afval of wordt in balen geperst. Wat draagbaar is, wordt verscheept naar Afrika, Zuid-Amerika en Rusland. De meest modieuze kledij belandt in West-Europa of de VS. Minder dan 1 procent is ‘vintage’, modieuze tweedehands van ten minste twintig jaar oud.

Maar het aanbod verschuift. “Het is hartstikke leuk dat iedereen een graantje meepikt,” zegt een woordvoerder van de Amsterdamse vintagegroothandel Rerags, één van de grofweg tien groothandels die Nederland telt. “Maar wat vroeger in de kledingbak ging, staat nu bij Vinted online. Nu grote bedrijven als Zeeman zich ermee bemoeien, zal er steeds minder goede kwaliteit te vinden zijn.”

Voor de vintageniche van Rerags vallen de gevolgen nog mee. “Maar je merkt dat het moeilijker wordt. Prijzen staan onder druk.”

Dat ziet winkelier Van der Hooft ook, zowel bij de inkoop als op het prijskaartje dat hij aan de kleding hangt. “Vorig jaar betaalde je bij de groothandel soms maar twee euro per kilo. Inmiddels is dat al vijf, soms 7,50 euro.”

En het aanbod verschraalt. “Ik koop balen van 25 kilo, 75 tot 100 kledingstukken. Dan mag ik hopen dat er drie vintage jarenzeventigblouses tussen zitten. In partijen sportkleding zit vooral Adidas, maar dat verkoopt nauwelijks. Nike wel, maar dat zit er dan nauwelijks bij.” Hetzelfde geldt voor bandshirts. “Negentig procent is AC/DC of Kiss. Dat raak je niet meer kwijt. Ik ga mijn tweedehands jeans nu uit de VS halen. Ik ben zo ooit begonnen met nieuwe Levi’s, dus ik ken er de weg.”

“Hogere prijzen voor kleding – nieuw en tweedehands – zijn helemaal geen slechte ontwikkeling, zegt modeondernemer Stijntje Jaspers. “Het is belangrijk dat mensen weer waarde hechten aan kleding. Dan ben je er ook zuiniger op. Mode is een wegwerpproduct geworden. Het is heel belangrijk dat die perceptie verandert en consumenten zich bewust worden van de misstanden in de mode-industrie.”

Ze weet waar ze over praat. “Ik heb 28 jaar in de foute fast fashion gewerkt.” Jaspers was onder meer hoofd design bij MS Mode, adviseert nu modeondernemers die de omslag willen maken en heeft daartoe net een onderzoeksronde bij zakenuniversiteit Nyenrode afgerond. “We maakten kleding zo leuk dat mensen het blíjven kopen. Dat is niet meer haalbaar. De kleding­industrie is vervuilender dan de lucht- en scheepvaart bij elkaar.”

Greenwashing

Dat besef dringt volgens haar nu ook door bij de Zeemans en Hema’s. “Tweedehands kleding is laaghangend fruit voor de gevestigde modebranche, relatief makkelijk te pakken. Een deel is marketing en soms greenwashing, maar het is goed dat H&M, Zeeman, Zalando en Hilfiger hiermee beginnen. Het is de eerste stap op weg naar een circulaire mode-industrie.”

“Zeeman heeft het lef om voorop te lopen, maar zij weten ook dat er in 2023 regels komen die alle modewinkels tot de inname en verkoop van tweedehands kleding verplicht.” Winkels worden verantwoordelijk voor de inzameling van tweedehands kleding en zal de kosten van het verwerken dragen. Er komt dan ook een heffing op nieuwe kleding, waarschijnlijk van een paar dubbeltjes.

Hoogleraar De Jong vindt die afspraken niet ver genoeg gaan. “Alleen kabinetten kunnen dit versnellen. En als de overheid het niet doet, dan grijpt de maatschappij wel in; zie wat er gebeurt met Shell. De mode-industrie moet zelf naar een echt duurzaam bedrijfsmodel gaan óf daartoe worden gedwongen.”

Er valt nog veel te winnen. In Nederland verdwijnt per jaar circa 124 miljoen kilo textiel in de verbrandingsoven. Uit onderzoek door Eureco blijkt dat twee derde daarvan geschikt is voor hergebruik of recycling, als het maar de kledingbak ingaat of straks wordt ingeleverd bij de winkel.

“We consumeren ons nu kapot,” zegt De Jong. “Alles moet voor de laagste prijs. Kiloknallers. Je moet toe naar eerlijke modeprijzen waarin faire lonen en arbeidsvoorwaarden en alle duurzaamheidskosten zijn verwerkt. Dan wordt kleding duurder, wordt het weer interessant kwaliteit te produceren, kopen mensen minder vaak kleding en wordt tweedehandsverkoop nog interessanter.”

Hoe duurzaam is tweedehands kleding?

Tweedehandskleding die in al die nieuwe buurtwinkels hangt, hebben in sommige gevallen een wereldreis achter de rug.

Veel van de in Nederland ingezamelde kleding wordt in Nederland en Europa gesorteerd. “Maar het gaat vaak ook naar landen als Turkije en Pakistan om daar uit elkaar getrokken te worden door mensen die nauwelijks betaald krijgen,” zegt tweedehands­winkelier Peter van der Hooft. “Wat kan worden verhandeld, gaat per schip of truck weer terug naar ons land. De rest wordt verbrand. Hoe milieubewust is dat allemaal?”

Dat geldt, erkent hij, ook voor zijn eigen plannen om gebruikte jeans uit Amerika te halen. “Ik zou liever milieubewuster bezig zijn, maar ik heb niet genoeg aan alleen Nederlands tweedehands aanbod.”

Over de zwerftocht die gebruikte kleding soms maakt, is nog weinig bekend. “Het is weinig duurzaam als kleding eerst naar het buitenland gaat, daar wordt uitgezocht om vervolgens weer terug vervoerd te worden,” zegt Lara Peters van Milieu Centraal.

Desondanks is tweedehands mode volgens haar nog altijd beter dan nieuwe kleding inslaan. “Maar minder kopen is de allerbeste keuze; ook tweedehands. Als je meer spullen gaat kopen omdat tweedehands goedkoper is, dan wordt alle milieuwinst teniet gedaan.” Volgens onderzoek van de HvA gooien we gemiddeld jaarlijks 40 kledingstukken weg, maar kopen we er 46. “Je bespaart bijna 40 kilo CO2 per jaar door zes kledingstukken minder te kopen.”

“En koop bij voorkeur in de buurt,” zegt Peters. “Als je met de auto naar Amsterdam gaat om tweedehands in te kopen, dan doe je het milieuvoordeel weer teniet.” Dat geldt ook voor online aankopen, zoals bij Vinted. “Eén truitje laten opsturen vanuit Frankrijk is doodeenvoudig, maar niet duurzaam. Als we steeds vaker tweedehands kleding uit het buitenland halen, veroorzaken we met z’n allen steeds meer klimaatimpact.”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden