Plus Reportage

Tussenjaar helpt ook vmbo’ers bij studiekeuze

Mbo-studenten switchen vaak van opleiding, omdat hun eerste keuze toch niet is wat die leek. Om ook vmbo’ers tijd te geven een betere studiekeuze te maken, is ROC Top in Amsterdam begonnen met een tussenjaar.

Scholieren die dit jaar het M-jaar doen bij ROC Top. Kee is degene met rossige krullen, Rens zit links achter haar. Beeld Pim Ras Fotografie

Als moeder van een vmbo’er vond Elke van den Hout het maar gek. Havisten en vwo’ers die niet weten wat ze willen studeren, kunnen er een jaartje tussenuit knijpen. Ze gaan reizen, op zoek naar zichzelf, werken en maken pas daarna een studiekeuze. Maar vmbo’ers zijn met hun 16 jaar gebonden aan de leerplicht, omdat ze geen startkwalificatie hebben. Zij móéten direct na hun middelbare school door naar het mbo, ook als ze niet weten wat ze willen studeren. “Ze zijn nog zo jong en hebben vaak geen idee wat ze met hun toekomst willen,” merkt ze. Ze bedacht het ‘M-jaar’ (de M staat voor ‘mind the gap’).

ROC Top in Amsterdam ziet de gevolgen vaak. Maar liefst een op de vijf mbo-studenten valt in het eerste jaar uit, omdat de opleiding tóch tegenvalt. “Ik vind dat een fors percentage. Die kinderen moeten op 15- of 16-jarige leeftijd een ingrijpende beslissing nemen, terwijl ze nog volop op zoek zijn naar wie ze zijn,” zegt directeur Christien van Dinten.

Toen zij hoorde van het concept M-jaar was ze meteen overstag. Een jaar om te zoeken naar wie ze zijn en welke toekomst ze voor zich zien, dat hebben ook mbo-studenten keihard nodig. Dit jaar loopt een proef met een kleine klas van rond de twaalf studenten. Ze volgen de kernvakken, zoals Nederlands, rekenen en Engels. Maar de rest van de tijd zijn de mbo’ers op ontdekkingstocht bij bedrijven en met behulp van coaches op zoek naar zichzelf.

Inspiratie

Het begon allemaal met de dochter van Van den Hout, Kee (17), die in haar examenjaar nog absoluut niet wist wat ze wilde studeren. Eigenlijk kwam het als een cadeautje dat ze de eerste keer zakte voor haar examen. “Dat gaf me extra tijd om na te denken,” vertelt ze. Want de ideeën schoten alle kanten op: schoonheidsspecialist, agogisch werk. Maar dat voelde voor haar toch niet goed.

Last minute werd het alsnog het M-jaar. “Ik heb me echt op de laatste dag van de zomervakantie bij een andere opleiding afgemeld. En ik heb nu in korte tijd al meer geleerd dan op de hele middelbare school,” zegt Kee. Met alle bedrijfsbezoeken leert ze dat er meer werk is dan ze besefte. “We gingen naar een ventilatie­bedrijf. Dan denk je: wat moet ik hier? Maar dan ben je er en denk je: oh, het is eigenlijk best leuk. Er gebeurt hier meer dan alleen het maken van ventilatiesystemen.”

Mentor (en pilotleider) Jazz Steijger probeert de blik van de studenten te verbreden. “Ik wil ze laten zien welke verschillende bedrijven, beroepen en manieren van werken er zijn. En dan vraag ik ze welk deel ze wel en niet leuk vinden. Want ontdekken wat ze zeker niet willen, is ook belangrijk,” zegt de mentor.

Sinds september zijn er al vier studenten uitgestroomd naar een opleiding en werk. Ook zijn twee nieuwe mbo’ers met het M-jaar begonnen, omdat ze bij een studie waren uitgevallen. Het is een pilot, dus de groep is klein. Maar het M-jaar had intussen wel tachtig studenten kunnen tellen. Mbo’ers uit alle windstreken kloppen in Amsterdam aan voor de nieuwe opleiding.

Van den Hout hoopt dat ook mbo-scholen elders in het land met de nieuwe opleiding beginnen. “Maar we lopen nu nog aan tegen belemmeringen in wet- en regelgeving. Die studenten moeten per se bij een opleiding worden ingeschreven.”

Er is bij ROC Top een manier gevonden om te kunnen beginnen, maar dat is geen structurele oplossing. Voor veel andere mbo-scholen is dat een drempel. Bedenker Van den Hout is een petitie begonnen om de weg vrij te maken voor het M-jaar. Ze hoopt op steun van Kamerleden.

Knellende regels

De MBO Brigade – een groep mbo-experts – kijkt intussen mee naar de knellende regels. Ook het ministerie van Onderwijs is al betrokken en onderzoekt met de scholen de voor- en nadelen van zo’n tussenjaar.

Voor de huidige studenten kwam het M-jaar in elk geval als geroepen. De 17-jarige Rens Metselaar deed eerst de koksopleiding, maar raakte al snel gedesillusioneerd. “Ik vind koken leuk, maar borden vullen alsof het een fabriek is, dat niet.” Vervolgens ging hij voor een baan bij de marine, maar zijn oren waren niet goed genoeg. En toen? “Ik wist het echt niet meer, zat ineens weer helemaal onderaan. M-jaar is mijn redding.”

Nu is hij naarstig op zoek naar welke opleiding of welk beroep wél bij hem past. Politie? Brandweer? Hij gaat in elk geval stage lopen bij een scheepsbouwer. “Ik heb al veel ontdekt over mezelf. Ik wil een diverse baan, waarbij ik niet de hele tijd binnen hoef te zitten en niet elke dag hetzelfde is. Als ik geen M-jaar had kunnen doen, zat ik nu nog op de koksopleiding en was ik niet blij geweest. Of ik was maar als vakkenvuller aan de slag gegaan.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden