PlusAchtergond

Transformatie DNB: van ‘lelijkste gebouw’ naar toegankelijk en duurzaam

De Nederlandsche Bank aan het Frederiksplein.Beeld Marc Driessen

Bouwschuttingen benemen het zicht op De Nederlandsche Bank, de grote verbouwing van het pand uit 1968 is begonnen. De bank wordt voor 200 miljoen euro klaargestoomd voor de toekomst, duurzaam en energieneutraal.

Als De Nederlandsche Bank dan toch verbouwd moet worden, had het complex dan niet beter integraal verplaatst kunnen worden naar de Zuidas of Sloterdijk, is een voor de hand liggende vraag. Nee, we horen niet tussen de commerciële banken, is het antwoord van Maaike van Leuken, divisiedirecteur bedrijfsvoering, die de verbouwing coördineert. De Nederlandsche Bank is een instituut dat er voor de burger is, midden in de samenleving wil staan, en bovenal neutraal en onafhankelijk is. Dan past ie beter op het Frederiksplein.

Parijse hallen en koepels

De grootste ingreep is de demontage van de ronde toren, die begin jaren negentig tegen de rechthoekige schijf werd aangeplakt. In dit kwartaal moet de ontmanteling van de toren plaatsvinden – hij zal worden hergebruikt als woonzorgcomplex elders in de stad. De rest van het bankgebouw ondergaat een onzichtbare maar essentiële metamorfose. Als alles meezit moet de vernieuwde centrale bank eind 2023 weer operationeel zijn. Onder leiding van Francine Houben, architect van Mecanoo, wordt de bank klaargestoomd voor de toekomst, duurzaam, bio­divers en transparant, met zo min mogelijk CO2-uitstoot.

Houben schrok van de staat van de bank toen ze er omheen liep, vertelde ze afgelopen zomer in een interview. Onvriendelijk tl-licht, vanwege de hekken een ontoegankelijk fort, met een ingang op een onlogische plek aan de westkant. Marius Duintjer ontwierp het gebouw in 1968 op de plek waar ooit het Paleis voor Volksvlijt had gestaan, dat bij veel Amsterdammers warme herinneringen opriep. Dat was een feestzaal, een expositie- en tentoonstellingsgebouw in de traditie van de Parijse hallen en koepels. Helaas ging het paleis in 1929 vlammen op en kwijnde het decennia lang weg als een karkas.

Wolkenkrabber

Het Frederiksplein werd niet de gedroomde plek voor de opera maar voor een no-nonsensebank in de stijl van de Seagramtoren van Ludwig Mies van der Rohe. Het lukte maar niet Amsterdammers warm te laten lopen voor de financiële wolkenkrabber. Lange tijd gold het als een van de lelijkste gebouwen van de hoofdstad, samen met het inmiddels gesloopte Maupoleum.

Toch zal Houben het symbool van de nieuwe zakelijkheid respecteren, zo blijkt uit de toelichting bij haar plannen. Dat deed ze eerder bij de verbouwing van de Martin Luther King Library in dezelfde stijl in Washington. Het is ook haar streven bij de transformatie van de bibliotheek in het Haagse stadhuis, die van uitleenbalie en leeszaal verandert in een ontmoetingscentrum. Houben is inmiddels uitgegroeid tot een expert in semiopenbare gebouwen over de hele wereld, van musea, bibliotheken tot culturele centra.

Wegdromen in kloostertuin

Strikt genomen is De Nederlandsche Bank geen openbaar gebouw, hoewel het gesloten bolwerk wel wordt opengegooid. Houben verplaatst de ingang naar het Frederiksplein, dat Frederikspark gaat heten, omdat het een groene stepping stone wordt in het lint tussen Museumplein en Amstel. Bij de binnenhof, toegankelijk vanaf Westeinde, denkt de architect aan een openbare kloostertuin waar burgers kunnen wegdromen bij de beeldhouwwerken uit de rijke kunstcollectie van de bank. Toegankelijk wordt verder de kade aan de Singelgracht, tot nu toe een afgesloten strook. Aan de kant van Oosteinde komt dan nog een besloten binnentuin.

De vergroening van de binnenhoven lijkt de ideale tegenhanger tegen het stenige bolwerk van de bank. Het Frederiksplein, dat een halfslachtig park is – meer een plantsoen– krijgt zo een groene uitbreiding, een plek waar je je even losweekt van het stedelijk lawaai. Hekken waren ooit nodig om onze nationale goud- en geldvoorraad te beschermen, maar daar bestaan nu subtielere middelen voor. De goudvoorraad, tijdelijk in Haarlem, verhuist naar Zeist.

Hier en daar zal er nog wel een Amsterdammer rondlopen die de definitieve teloorgang van het Paleis voor Volksvlijt betreurt. Een gemiste kans om het paleis te herbouwen is het niet, nu we weten dat de bank humaner en opener zal worden, met kunst en groen. Minstens zo belangrijk is het herstel van de zichtlijnen vanuit de Weteringschans en de Utrechtsestraat: een baken dat niet afschrikt maar wenkt.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden