PlusReportage

Tram 9 reed weer even, als eerbetoon aan verzetsvrouw Henriëtte Pimentel

Voor twee dagen reed hij weer: de historische tram 9 door de Plantagebuurt, langs de belangrijkste plekken in het leven van Henriëtte Pimentel. Mede dankzij de tram wist de verzetsvrouw zeshonderd kinderen te redden. Een paar van hen reden mee.

Conducteur Hans van de Meij knipt kaartjes in de historische tram, die donderdag en vrijdag een tour door Amsterdam maakte.  Beeld Jakob van Vliet
Conducteur Hans van de Meij knipt kaartjes in de historische tram, die donderdag en vrijdag een tour door Amsterdam maakte.Beeld Jakob van Vliet

Conducteur Hans van de Meij trekt aan een touw. Een harde bel galmt door de blauwstalen tram met houten panelen. Het onderstel schokt en de tram schiet naar voren. “Kaartjes graag!” roept Van de Meij. In de voorste van de twee tramwagons uit 1928 zitten twintig passagiers op houten bankjes: mensen die werden gered door de Joodse Henriëtte Pimentel, maar ook buurtbewoners en geïnteresseerden.

De in 2018 opgeheven lijn 9 doorkruist als vanouds schommelend de Plantagebuurt. De rit in een tram uit 1928 staat in het teken van Pimentel. Zij was in de oorlog de directrice van een crèche tegenover de Hollandsche Schouwburg op de Plantage Middenlaan. Hier werden zo’n vijfduizend kinderen vlak voor hun deportatie naar concentratiekampen opgevangen, waar de meeste zouden sterven. Pimentel wist meer dan zeshonderd kinderen te redden.

Nadat de nazi’s de crèche ontruimden, zou Pimentel in 1943 samen met zeventig kinderen en veel verzorgsters worden omgebracht in concentratiekampen. Zondag werd ze geëerd met de Jewish Rescuers Citation.

Rit door de geschiedenis

Geboeid luisteren de passagiers naar gids Esther Shaya, die samen met Frank Hemminga een biografie schreef over Pimentel: Wacht maar. Shaya bewondert Pimentels vastberadenheid. “In de eerste plaats had ze een groot kinderhart. Al vanaf haar zestiende werkte ze met kinderen.”

Shaya en Hemminga vonden de historische tram van lijn 9 een goede manier om het verhaal van Pimentel tot leven te wekken. “Haar leven speelde zich echt af in en rond de Plantagebuurt, dus die buurt staat centraal in de tramroute,” zegt Shaya. De tram voert van het Verzetsmuseum naar het Waterlooplein en langs de Munt en het Weteringcircuit naar de Sarphatistraat, om te eindigen bij de Hollandsche Schouwburg en de plek waar de crèche stond. Pimentels bijzondere relatie met de Portugese Synagoge, haar ouderlijk huis op het Waterlooplein en de eerste school waar ze directrice was aan de rand van het Weesperplein komen aan bod.

Ook heeft lijn 9 een belangrijke rol gespeeld in het veiligstellen van de kinderen, vertelt Hemminga. “Doordat de volle trams de bewakers in de Hollandsche Schouwburg het zicht ontnamen, konden de kinderen meegevoerd worden.” In het geheim werden ze naar het kledingdepot van het verzet gebracht waar de Jodenster van hun kleding werd gehaald en ze naar een onderduikadres werden gebracht.

Gered door Pimentel

De 79-jarige Rob, die niet met zijn achternaam genoemd wil worden, stapt uit. Anders dan zijn twee broertjes overleefde hij de oorlog, mede dankzij de crèche. “Ik was één toen ik in de crèche kwam en daarna ben ik in het geheim doorgeplaatst.”

Ook de nu 79-jarige Esther Boas is gered door Pimentel, vertelt ze. “Ik was ondergedoken bij het Olympisch Stadion, maar een NSB’er kwam erachter dat ik in dezelfde kinderwagen werd gereden als het kind van mijn pleeggezin. Ik ben toen snel ondergebracht in de crèche en later overgeplaatst. Dat heeft me gered. Er is me later verteld dat er een groot feest in de crèche was om mijn eerste verjaardag te vieren.”

Boas is blij dat ze de tramrit mee mocht maken. “Het herdenken van een Joodse vrouw laat zien dat wij niet alleen makke schapen waren.”

Voor de crèche vertelt de net uitgestapte Edith de Leeuw over haar waardering voor Pimentel. “Mijn feministische hart klopt voor die vrouw. De verzetslieden die we herdenken zijn toch vaker mannen. Ik vind het erg mooi dat er zo’n sterke vrouw in mijn buurt zoveel heeft betekend.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden