PlusNieuws

TNO-rapport: hoge concentraties ultrafijnstof op Schiphol alarmerend

Schipholpersoneel staat bloot aan hoge concentraties ultrafijnstof. Rond de luchthaven worden veel hogere concentraties gemeten dan langs drukke wegen in een grote stad. Dat stelt TNO na metingen op Schiphol.

Personeel laadt bagage in een vliegtuig van Easyjet op het platform van Schiphol. Beeld ANP XTRA
Personeel laadt bagage in een vliegtuig van Easyjet op het platform van Schiphol.Beeld ANP XTRA

Ultrafijnstof is rond de luchthaven al langer een grote bron van zorg. De minieme deeltjes die vrijkomen bij de verbranding van fossiele brandstoffen kunnen volgens de Gezondheidsraad na lange tijd de gezondheid schaden en onder meer luchtwegaandoeningen en hart- en vaatziekten veroorzaken en de ontwikkeling van de foetus remmen.

Voor reizigers lijken de fijnstofdeeltjes niet gevaarlijk omdat zij maar eventjes op de luchthaven zijn. Maar voor mensen die werken in de terminals en vliegtuigen maar vooral op de platforms in de buitenlucht, zijn de uitkomsten van het TNO-rapport alarmerend.

Rond de terminals en pieren meet TNO bij steekproeven gemiddelden van 100.000 tot 120.000 deeltjes ultrafijnstof per kubieke centimeter. Langs drukke wegen in Europese steden liggen zulke gemiddelden tussen de 10.000 tot 80.000 deeltjes per kubieke centimeter. De gemiddelde concentraties op Schiphol komen zelfs hoger uit dan op pieken langs een drukke weg in het centrum van Rotterdam, waar per kwartier gemiddelden van 100.000 deeltjes ultrafijnstof werden gemeten.

De uitstoot ligt in werkelijkheid nog hoger omdat de metingen in mei en juni van dit jaar zijn gedaan toen het vliegverkeer in de nasleep van de coronacrisis nog beperkt was. In dezelfde periode in 2019 lag het vliegverkeer op Schiphol gemiddeld 60 procent hoger. Volgens TNO is het echter niet vanzelfsprekend dat ook de uitstoot dan 60 procent groter is.

Extreem hoog

Het ultrafijnstof is vooral afkomstig van vliegtuigmotoren, vooral bij de start van straalturbines nadat het toestel van de gate is weggeduwd. Omdat dit in de richting van de terminals gebeurt, is de concentratie ultrafijnstof daar gedurende een minuut ‘extreem hoog’ met pieken van 200.000 deeltjes ultrafijnstof per kubieke centimeter.

Ook is bijna de helft van de parkeerplekken voor vliegtuigen nog niet voorzien van een stroomaansluiting, zodat toestellen hun eigen APU-aggregaat moeten gebruiken of met diesel aangedreven aggregaten op het platform. Daarnaast komt bij het taxiën meer ultrafijnstof vrij dan gemiddeld, vooral als vliegtuigen bochten maken of optrekken. Mogelijk verwaait dat over de regio.

De uitstoot van dieselmotoren, van bijvoorbeeld bussen en vrachtwagens, levert volgens TNO maar een kleine bijdrage aan de totale uitstoot op. Maar dat betekent niet dat dit geen probleem vormt. Onder de terminals, waar zich onder meer de werkplekken, lunchruimtes en kleedkamers voor platformpersoneel en vliegmaatschappijmedewerkers bevinden, worden de hoogste concentraties dieseluitstoot gemeten.

Onvoldoende effect

Dat komt ook doordat de interne rondwegen en parkeerplaatsen voor platformvoertuigen zich pal onder de platforms en pieren bevinden. De investeringen die Schiphol, luchtvaartmaatschappijen en afhandelaars de afgelopen jaren in elektrische platformvoertuigen hebben gedaan − onder meer om bagagekarren te trekken of om reizigers naar vliegtuigen te brengen − lijken dan ook nog onvoldoende effect te hebben.

Schiphol wil in 2030, afgezien van vliegtuigmotoren, volledig uitstootvrij zijn. De uitstoot moet ook omlaag door de nieuwste generatie straalmotoren en gebruik van meer alternatieve brandstof. Maar ook als vliegtuigen meer duurzame kerosine gebruiken, is de uitstoot van fijnstof nog niet weggenomen.

Daarnaast zijn er plannen om vliegtuigen niet alleen van de gate weg te duwen, maar ook naar de startbaan te slepen zodat ze daar pas hun motoren kunnen starten. Of dat haalbaar is op Schiphol, een van de meest uitgestrekte luchthavens ter wereld, is de vraag. Bovendien gebeurt dat nu met zware dieseltrekkers waardoor de uitstoot van dieselfijnstof kan toenemen. Schiphol neemt begin volgend jaar wel een elektrische vliegtuigtrekker in gebruik en overweegt vernevelaars neer te zetten om verspreiding van het stof tegen te gaan.

Met de metingen op Schiphol hoopte de luchthaven een betere inschatting te kunnen maken van de impact op het personeel. Dat valt tegen. TNO schrijft dat de gemeten concentraties niet vertaald kunnen worden naar cijfers over de blootstelling aan medewerkers, of gebruikt kunnen worden om vast te stellen dat de Arbowet wordt overschreden.

Gezondheidsonderzoek

Daarvoor is nieuw gezondheidsonderzoek nodig. Daartoe werd in 2019 al een motie in de Tweede Kamer aangenomen. Vorige maand meldde het RIVM dat een onderzoek naar effecten van ultrafijnstof op Schipholmedewerkers ‘jaren’ zal duren. Een vergelijkbaar onderzoek naar de gevolgen voor omwonenden van Schiphol loopt sinds 2017.

Vakbond FNV, die zich al jaren hard maakt voor gezondheidsonderzoek op Schiphol, moet het rapport nog bestuderen. “Werknemers op Schiphol maken zich verschrikkelijk veel zorgen over hun gezondheid,” aldus een woordvoerder. “Iedereen verdient een gezonde werkomgeving. Wij gaan de komende weken ons plan opstellen en onderzoeken of de maatregelen die Schiphol nu voorstelt, voldoende zijn.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden