Plus Ten slotte

Tineke Holscher (1927-2019) hield zich goed staande in een mannenbolwerk

Hoewel Albertine (Tineke) Holscher in Nederland de eerste vrouwelijke hoogleraar was in de algemene heelkunde en gespecialiseerd in de traumatologie, hing ze haar wapenfeiten nooit aan de grote klok.

Chirurg en hoogleraar Albertine Antje Holscher Beeld -

Holscher koos in 1954, na haar medicijnenstudie aan de Universiteit van Amsterdam, voor een specialisatie in de chirurgie. Dat betekende dat ze terecht zou komen in een mannenbolwerk. Het weerhield haar niet, ook al zaten er geen artsen in haar familie en waren de vrouwen die haar voorgingen op de vingers van een hand te tellen. Holscher ging simpelweg studeren wat zij interessant vond.

Dat ze in de jaren vijftig werd aangenomen als chirurg in opleiding was voor die tijd behoorlijk speciaal. In Vrouwen in de heelkunde. Een cultuurhistorische beschouwing vertelt collega Andrea Fierstra hoe Holscher een promotieplek wist te verwerven bij dokter Ite Boerema. ‘Boerema, die was zo; die wou altijd iets bijzonders in zijn kliniek. Die had iemand uit Zuid-Afrika en die had iemand uit Suriname. Hij had nog nooit een vrouw in opleiding gehad. (…) Toen ik wegging, mocht Tineke Holscher komen. Hij wilde maar één vrouw tegelijk. Het was vooral het idee: raak ik haar wel kwijt? Waar raak ik nou een vrouwelijke chirurg kwijt?’

Vast werk vinden als vrouwelijke chirurg bleek destijds inderdaad niet makkelijk. Zelfs een advertentie in het Nederlands tijdschrift voor geneeskunde leverde Holscher geen baan op. Vrouwen zouden zodra ze trouwden te veel verzuimen, was het idee. “En als je dan kinderen ging krijgen, werd het allemaal rommel en narigheid. Maar dat was in mijn tijd overal zo, die discriminatie van vrouwen,” zei een andere collega-chirurg.

Onorthodoxe vrouw

Huisje-boompje-beestje was echter nooit Holschers ideaal, zegt haar partner Yoka van Brummelen, die de laatste jaren met haar samenwoonde in Amsterdam-Zuid. “Ze was een onorthodoxe vrouw, die een eigen invulling gaf aan haar leven. Trouwen of kinderen krijgen stond niet op haar agenda. Ze deed er juist alles aan om haar vak te kunnen uitoefenen.”

In 1962 werd Holscher aangenomen als hoofd van de afdeling traumato­logie van het Wilhelmina Gasthuis, in 1975 stelde de Universiteit van Amsterdam haar aan als lector. Tijdens haar oratie pleitte ze onder andere voor het inzetten van traumahelikopters. “Heel visionair in die tijd. Ongelukken werden steeds gecompliceerder door de groei van het autoverkeer, waardoor patiënten vaker ter plekke geholpen moesten worden,” vertelt Van Brummelen.

Vijf jaar later werd Holscher door de UvA benoemd tot hoogleraar algemene heelkunde, in het bijzonder de traumatologie. Uitgesproken trots om als eerste vrouw die titel te dragen was ze niet. “Natuurlijk heeft ze hard moeten werken voor haar plek, maar ze vond het onzin daar nadruk op te leggen. Haar werk was geen feministisch statement. Ze vond dat je als geëmancipeerde vrouw gewoon heel goed moest worden in je vak. En die mannen kon ze prima aan.”

Rechtszaak

Toen het Wilhelmina Gasthuis in 1983 sloot, brak er een onaangename periode voor Holscher aan. Ze moest aan de slag in het AMC, maar kon haar traumatologieafdeling ineens niet voortzetten. “Ze spande een rechtszaak aan en won, waardoor ze in 1988 eervol ontslag aanvroeg. Daarmee hield ook haar hoogleraarschap op. Dat vond ze heel erg.”

Tot 1996 werkte ze in een maatschap als chirurg, maar de algemene geneeskunde bleef altijd een grote rol in haar leven spelen. “Tot het laatst toe las ze alle medische tijdschriften. Ze is absoluut niet achter de geraniums gaan zitten.”

Albertine Holscher is op 16 augustus in Amsterdam-Zuid overleden. Ze werd 92 jaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden