PlusAchtergrond

Thermostaat op de werkvloer omlaag om gas te besparen, hoe zinvol is dat? (En krijgen we het dan heel koud?)

Om maar zo min mogelijk Russisch gas te verstoken draait de gemeente nog deze week overal de thermostaat drie graden lager. Meer werkgevers volgen. Maar hoe groot is de besparing? En zitten werknemers straks te blauwbekken?

Bart van Zoelen
Dat de thermostaat omlaag gaat hoeft niet te betekenen dat werknemers het ijskoud krijgen. Beeld Getty Images
Dat de thermostaat omlaag gaat hoeft niet te betekenen dat werknemers het ijskoud krijgen.Beeld Getty Images

Diederik Samsom had het toevallig al eens laten narekenen voor de hele Europese Unie. Als de kamertemperatuur overal in de 27 lidstaten wordt ingesteld op 18 graden Celsius, bespaart Europa 10 miljard kubieke meter aardgas, zei de kabinetschef van Eurocommissaris Frans Timmermans vrijdag in Amsterdam. Daarmee zouden de lidstaten al een flinke stap op weg zetten naar de 100 miljard kuub gas die Timmermans binnen een jaar extra denkt te kunnen uitsparen.

In één jaar zou Europa met deze doelstelling van Timmermans al zoveel minder aardgas verstoken dat twee derde van de import uit Rusland overbodig wordt. Want daar is het natuurlijk om te doen: uit woede over de Russische inval in Oekraïne berekenen hoe Europa verder kan zonder de oorlogskas van Poetin te spekken.

Samsom kwam met zijn sommen bij een brainstorm die de gemeente Amsterdam vrijdag organiseerde rond de vraag hoe het gasverbruik snel naar beneden kan. Zelf opperde wethouder Marieke van Doorninck (Duurzaamheid) om in alle gemeentegebouwen de verwarming drie graden naar beneden te draaien.

Deze week besloot het stadsbestuur dit door te zetten. Nog voor het weekend gaat in alle gemeentegebouwen de thermostaat omlaag waardoor het daar niet warmer wordt dan 18 graden. Daarmee bespaart Amsterdam in één klap 15 procent op zijn gasrekening, volgens Van Doorninck.

Schiphol

Amsterdam hoopt daarmee bovendien andere werkgevers op een idee te brengen. Minder fossiele brandstoffen verstoken is toch al dringend nodig om verdere opwarming van de aarde tegen te gaan. Tegen de huidige gasprijs is het financieel ook nog eens lucratief om de kachel minder te laten branden.

Eerder deze week zette Schiphol de thermostaat al 1 graad lager in zijn vertrekhallen en op het hoofdkantoor. Wat de luchthaven daarmee bespaart, wordt overgemaakt aan Giro555 voor humanitaire hulp aan Oekraïne. Maar ook andere werkgevers hebben al enthousiast gereageerd, volgens de gemeente.

Het stadsbestuur komt verder nog met een brief aan organisaties en verenigingen in de stad met dezelfde oproep om energie te besparen. Amsterdam sluit zich ten slotte aan bij de opstellers van een pamflet waarmee nog veel breder, tot huishoudens aan toe, de oproep wordt gedaan om de thermostaat lager te zetten en snel veel energie te besparen.

Warme kleren

Maar zitten werknemers dan straks te blauwbekken? Dat hoeft niet, zegt Boris Kingma, die voor TNO onderzoekt hoe het menselijk lichaam zichzelf op temperatuur houdt. Althans, als de gemeenteambtenaren anticiperen op de lagere temperatuur door zich warmer te kleden. “Voor wie gewoon gezond is, verwacht ik niet veel problemen,” zegt Kingma. “Maar als ze hun gedrag niet aanpassen, dan zijn er allicht mensen die het ontzettend koud gaan krijgen.”

Het lichaam kan zich vrij gemakkelijk aanpassen aan wat Kingma omschrijft als ‘een milde kou’. Wel kan dat zo’n tien dagen duren en in die eerste periode is het gevolg dat mensen gaan rillen. “Dat is voor het lichaam de manier om warm te worden zonder beweging. Maar dat zal snel minder worden. Dat is een vorm van acclimatiseren. Het lichaam gaat zich dan vanzelf meer opwarmen zonder te rillen.”

“De bereidheid om daar doorheen te gaan is heel bepalend,” zegt Kingma. “Het maakt een groot verschil als je goed weet waarom je het doet en met de verwachting vooraf dat je comfort gaat inleveren.” Dus de werkgever doet er verstandig aan om vooraf grondig uit te leggen dat het erom gaat minder Russisch gas te verstoken vanwege de inval in Oekraïne, zegt Kingma. Als duidelijk is waarom de kachel lager staat, zullen medewerkers zich eerder neerleggen bij de lagere temperatuur op hun werkplek. “Dan kan de bereidheid om het te accepteren groter zijn.”

Verschil tussen mannen en vrouwen

De thermostaat een paar graden lager zetten op de werkvloer hoeft niet ten koste te gaan van de productiviteit, volgens Kingma. Wie er niet op gekleed is, zal zich niet comfortabel voelen waarna het lijf het signaal afgeeft dat het tijd is om in beweging te komen of iets warms aan te trekken. “Daarom wordt gedacht dat een lagere temperatuur afleidend werkt, maar een milde blootstelling aan de kou went ook na verloop van tijd.”

Hoe dan ook is de beleving van kou iets dat verschilt van persoon tot persoon. Verder zijn er verschillen tussen mannen en vrouwen. “Of beter gezegd: mensen die groter zijn hebben er minder last van,” zegt Kingma. Wie kleiner is, verliest relatief gezien meer warmte omdat het lichaamsoppervlak, de huid, naar verhouding groter is. Maar inderdaad, in de praktijk hebben vrouwen vaker last van kou op het werk, zeker op plekken waar het gebruikelijk is dat mannen een pak dragen en als vanzelf extra warm gekleed gaan.

Ouderen moeten oppassen

Volgens Kingma blijkt uit onderzoek dat een milde kou zelfs gunstige effecten heeft op de gezondheid. Wie obesitas heeft, gaat meer verbranden en bij diabetes type 2 verbetert de gevoeligheid voor insuline, al is volgens Kingma niet goed te zeggen bij welke temperatuur dit voordeel optreedt.

Voor ouderen geldt dat ze thuis maar beter wel wat voorzichtiger zijn met het naar beneden draaien van de thermostaat. Met het stijgen van de leeftijd neemt ook het vermogen af om hun lichaamstemperatuur te regelen. Net als bij hittegolven bezwijken daarom veel ouderen in koudegolven. Omdat de bloeddruk omhoog gaat, legt Kingma uit. “In een verzorgingshuis is dit geen goed idee.”

Campagne

Minister Rob Jetten (klimaat en energie) komt met een campagne gericht op het besparen van energie. Ook dat moet Nederland minder afhankelijk maken van de import van Russisch gas tijdens de volgende winters. De campagne zal komen met praktische tips voor burgers en bedrijven, zo schreef Jetten maandag aan de Tweede Kamer.

Dit soort tips zijn ook te vinden op een website die duurzaamheidsorganisatie Urgenda heeft gelanceerd. Op www.tegengas.nu komt Urgenda met praktische manieren om minder geld uit te geven aan energie en ‘de geldkraan van Poetin’ dicht te draaien. Op de website is een lange rij bespaartips te vinden, zoals het advies om de cv standaard in te stellen op 60 graden, de wasdroger niet meer te gebruiken en te zorgen dat de autobanden goed op spanning zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden