PlusReportage

Theaterschip Ship of Fools bijna toe aan laatste bootreis

Het afscheid nadert voor schipper, acteur en schrijver August Dirks van het Azart Ship of Fools. Ter ere van de artiesten en muzikanten achter het absurdistische culturele project heeft hij een fotoboek uitgebracht. Nu alleen nog even naar Australië.

Leven aan boord is ook theater. Beeld Marja de Vries

Getooid met een zotskap en op klompen stapt August Dirks het café binnen, boeken onder zijn arm. Hij is ingevlogen uit Ecuador voor zijn boekpresentatie, morgen, maar zijn hoofd zit nog deels bij de Azart. “Het schip ligt nu voor de haven van de stad Esmeraldas in Ecuador. Ik ben al drie dagen bezig een vergunning te krijgen om aan te leggen. Ik gebruik de strategie van de Jehova’s: voet tussen de deur. Alleen is mijn voet een 160.000 kilo wegend ijzeren schip.”

Het net verschenen fotoboek Azart, Ship of Fools behandelt de geschiedenis van ruim dertig jaar Ship of Fools, het narrenschip waarop een bont kunstenaarsgezelschap absurdistische stukken opvoert. Nomaden, narren, potsenmakers op zee, worden ze ook wel genoemd. Het voorwoord is van emeritus-hoogleraar historische letterkunde Herman Pleij, wiens proefschrift Het Gilde van de Blauwe Schuit uit 1979 middeleeuwse volksfeesten behandelt. Hij noemt het fotoboek over de Azart een schelmenroman.

Schipper Dirks bevoer met zijn Ship of Fools de wereldzeeën. Met acteurs en muzikanten uit verschillende landen gaf hij voorstellingen. In 2018 lag het schip nog in Paramaribo, waar een vijftigtal lokale acteurs en dansers een uitvoering over slavernij brachten.

“Sommige journalisten vragen wat het aller-, allerinteressantste is wat ik heb meegemaakt,” zegt Dirks. Die vraag voelt als een mep tegen zijn kanis. “Daarom ben ik dit boek gaan schrijven.”

In het boek staat een prachtig portret van Dirks, geschilderd door zielsverwant wijlen Aat Veldhoen. De narrenschipper draagt op het schilderij nog twee grote oren, zijn handelsmerk. In 2008 hield hij daarmee op. “De Franse fabriek was gestopt met de productie. Een Chinese fabriek maakte ze nog wel maar die deden pijn.”

Aan de make-up­tafel, 2017.Beeld Marja de Vries

Duizend glimlachen

Hij was erg gehecht geraakt aan die oren. “Ik kreeg er duizenden glimlachen voor terug.” Hoe hij nu die glimlach krijgt? De kapitein zwaait druk met zijn handen. Er rinkelen belletjes.

Ship of Fools, vertelt Dirks, is onlangs uitgenodigd door een groep Aboriginals. De bedoeling is een reis op wielen te maken, door de Australische woestijn naar de heilige berg Uluru. Aanleiding is de komst naar Australië, 250 jaar geleden, van de Britse ontdekkingsreiziger James Cook. “We willen aandacht vragen voor de positie van de onderdrukte Aboriginals. Zij worden door ons uitgenodigd mee te varen. Maar door die branden kunnen we eigenlijk de hele Australische bevolking wel meevragen.”

In de jaren negentig dreigde verkoop van de Azart wegens een claim. De varkens Max en Moritz moesten belangstellenden ontmoedigen. Amsterdam, 1993.Beeld -

Lieflijk strandje

Ship of Fools is bijna toe aan zijn laatste bootreis. Na dertig jaar varen, een veelvoud van faillissementen en (bijna-)rampen en na honderden uitvoeringen gaat Dirks op zoek naar een lieflijk strandje. “Ik ben bijna zeventig. Varen is fysiek een hele kluif. Je bent de hele dag aan het schommelen. Bovendien kan ik het allemaal niet meer betalen.”

Waar hij definitief neerstrijkt, weet hij nog niet. Hij is nooit een man geweest van vaste toekomstplannen. “Het liefst zet ik het schip op een idyllisch eilandje, bijvoorbeeld op de Filipijnen of in Indonesië, waar geen toerist komt maar waar wel een miniwinkeltje is. Dan trek ik mijn schip op het strand en ga daar wonen.”

De Azart blijft ook daar, kondigt hij aan, een culturele functie houden. “Want Ship of Fools is carnaval, al varen we straks niet meer.”

Azart, Ship of Fools kost € 27,50 en is verkrijgbaar bij Van Pampus en Prent & Boek. Boekpresentatie 8 februari, 14.00 uur bij Mezrab, Veemkade 576.

Basis Azartplein

August Dirks (1952), oud-student Russische taal- en letterkunde, wist in de jaren tachtig het oude vissersschip SCH4 uit 1916 aan te schaffen. De boot was eerder gebruikt voor de haringvangst. Het schip, omgedoopt tot Azart – Russisch voor passie, vuur, bezieling – had het KNSM-eiland lange tijd als uitvalsbasis. “Het Azartplein is naar ons vernoemd,” zegt Dirks.

Vanaf 1989 maakte hij met kunstenaars uit allerlei landen voorstellingen op het schip. Ship of Fools ging op tournee langs havensteden in Duitsland en Zwitserland en voer naar Scandinavië en de Middellandse Zee. Ook zette het koers naar onder meer Israël, Afrika en Zuid-Amerika. De acteurs en muzikanten verzorgden in tientallen landen honderden absurdistische voorstellingen.

August Dirks in vol ornaat tussen de mest van de varkens, 1993.Beeld -
Vrijheid, voorstelling in Paramaribo. Beeld Marja de Vries
Even terug in Amsterdam, maar nu bij de NDSM-werf, 2017. Beeld Marja de Vries
Als dwazen zonder grenzen in Barcelona, 1999. Beeld -
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden