Plus Interview

Tekenaar Aloys Oosterwijk: ‘Holleeder is een man van grimassen’

Illustratie uit het boek: Willem Holleeder bedreigt in het kantoor van advocaat Bram Moszkowicz de ‘bankier van de onderwereld’ Willem Endstra. Beeld Aloys Oosterwijk

Een film, serie, toneelstuk en vele boeken waren er al over Willem Holleeder, een ‘getekende documentaire’ ontbrak nog. Rechtbanktekenaar Aloys Oosterwijk legde iedere grimas vast. ‘Alleen die heel geslepen blik heb ik niet kunnen vangen.’

“Holleeder heeft een gezicht waar je als tekenaar nooit op uitgekeken raakt,” zegt Aloys Oosterwijk (1956)­. En hij kan het weten, als rechtbankverslaggever voor het ANP en Panorama tekende Oosterwijk ’s lands bekendste crimineel minstens driehonderd keer. “Holleeder is een man van grimassen. Maar wat achter zijn gezichtsuitdrukking schuilgaat, weet je nooit. Dat maakt die kop zo fascinerend.”

Oosterwijks tekeningen zijn, aangevuld met teksten van misdaadschrijvers Vico Olling en Sjerp Jaarsma, gebundeld in het boek Bij de Neus, waarin behalve het proces ook het levensverhaal en het uitgebreide criminele cv van Holleeder aan bod komen. Een getekende documentaire is het, of, in Oosterwijks woorden: graphic journalism.

Drietrapsraket

Eerder maakte Oosterwijk getekende verhalen over de voormalige dictator uit Ivoorkust Laurent Gbagbo, die bij het Internationaal Strafhof in Den Haag terechtstond. Toen het Holleederproces begon, bood hij Panorama aan om dit als een soort strip te verslaan. Of, zoals hij het zelf noemt: ‘op z’n Rien Poortvliets’. “Niet dat ik mezelf met Poortvliet zou durven vergelijken, maar bij hem was het beeld ook leidend, en de tekst ondersteunend.”

Vele honderden uren bracht Oosterwijk door in ‘de bunker’, de zwaarbeveiligde rechtbank in Osdorp. Hij legde de getuigen, de rechters, de advocaten en de journalisten die het proces op de voet volgden vast, maar vooral tekende hij de hoofdrolspeler.

“Holleeder heeft een heel sprekend gezicht. Alleen die neus al, dat is een soort drietraps­raket. Bovendien trekt hij veel koppen, die hij allemaal perfect beheerst. Hij kan charmant kijken, jaloers, bedroefd of woedend. Maar hij gebruikt die blikken om zich te verhullen, het zegt weinig over hoe hij zich echt voelt.”

Beeld Aloys Oosterwijk

Slechts één keer zag Oosterwijk Holleeder blozen. “Dat was toen verteld werd hoe hij zijn neefje bedreigde door met zijn vingers een pistool te vormen dat hij op het hoofd van dat ventje zette. Hij schaamde zich kennelijk, en begon te blozen. Dat was voor mij het moment om van zwart-wit op kleur over te schakelen.”

Eén blik heeft Oosterwijk in al die honderden tekeningen niet kunnen vangen. “Soms zie je in zijn gezicht in een fractie van een seconde dat echte schurkachtige, dan kijkt hij heel geslepen. Het is zo ontzettend moeilijk om dat goed vast te leggen, dat is me niet goed gelukt.”

Geen karikatuur

Over Holleeder verschenen al boeken, films, een toneelstuk, podcasts en tv-series, en nu dus ook een getekend boek. Oosterwijk vindt niet dat hij bijdraagt aan een te romantisch beeld van de crimineel. “In het boek wordt zijn leven nergens verheerlijkt, integendeel zelfs: veel stukken zijn erg scherp. Als tekenaar trek je degene die je portretteert automatisch je eigen wereld in. Daarbij stel ik mezelf voortdurend de vraag of ik geen kari­katuur van hem maak, dat ligt namelijk wel op de loer. Al met al denk ik dat het boek een evenwichtig beeld geeft van Holleeder.”

Inmiddels is Oosterwijks fascinatie voor Holleeder wel over z’n hoogtepunt heen. Woensdag zou hij – ‘for old times’ sake’ – nog wel naar de zittingszaal in het Justitieel Complex Schiphol gaan, waar de pro-formazitting is voor het hoger beroep, maar dat proces zal Oosterwijk niet meer volgen. “Ik heb het wel een beetje met hem gehad.”

Bij de Neus, tekeningen Aloys Oosterwijk, tekst van Vico Olling en Sjerp Jaarsma, Uitgeverij L, €22,95. Tekeningen uit het boek zijn nog deze week te zien en te koop in stripwinkel Beeldverhaal Amsterdam, Bilderdijkstraat 80.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden