PlusNieuws

Te weinig leerkrachten op basisscholen na de zomervakantie: kinderen vaker thuis en andere noodoplossingen

Met knip- en plakwerk is het de meeste Amsterdamse basisscholen kielekiele gelukt om na de zomervakantie voor elke klas een (onbevoegde) leerkracht of ‘professional’ te krijgen. Speling is er niet. ‘Kinderen komen vaker thuis te zitten.’

Raounak Khaddari
null Beeld ROBIN VAN LONKHUIJSEN/ANP
Beeld ROBIN VAN LONKHUIJSEN/ANP

Er zijn nog steeds te weinig leerkrachten om alle Amsterdamse kinderen van onderwijs te voorzien. Amsterdamse basisscholen maken daarom gebruik van noodoplossingen om ervoor te zorgen dat elke klas bemand is.

Onderwijsassistenten – die niet bevoegd zijn om een hele klas alleen les te geven – staan na de zomervakantie wederom alleen voor de klas. Mensen die uit een ander werkveld komen en in opleiding zijn om leerkracht te worden, de zijinstromers, geven straks alleen les aan een klas en steeds vaker grijpen basisscholen naar ‘externe professionals’ om gaten in de formatie te vullen.

Zijden draad

In de kern is het erbarmelijk, geeft Jelle Mulder van schoolbestuur Innoord toe. “We kunnen ons geen zieken veroorloven.” Dat geeft scholen na de zomervakantie een kwetsbare uitgangspositie.

“Het hangt allemaal aan een zijden draad,” zegt Arnold Jonk, schoolbestuurder van Stichting Samen tussen Amstel en IJ. “En er gebeurt altijd wat. Een leraar wordt ziek, iemand haalt zijn opleiding niet terwijl we daar wel op rekenden, of wordt zwanger. Dat hoort er allemaal bij, maar we kunnen het echt niet meer aan in het onderwijs. Dat gaan ouders zeker merken. Het is onvermijdelijk dat klassen vaker naar huis worden gestuurd.”

Dat er een tekort is aan leerkrachten is niet nieuw. Sterker: Jonk merkt dat hij minder gespannen de zomervakantie ingaat dan voorheen. Niet omdat het beter is geworden. “Het is voor een groot deel gewenning. We hebben bijna voor elke klas iets geregeld. We zijn nog niet helemaal rond en toch ga ik niet gespannen de zomervakantie in. We zijn het gewoon gaan vinden dat er te weinig leraren zijn. Dat is niet positief.”

Amsterdam komt 563 fulltime leraren tekort in het basisonderwijs. Kunst- en vliegwerk moet ervoor zorgen dat alle leerlingen zoveel mogelijk op school kunnen zijn. Meer dan vijftig scholen maken daarom al gebruik van het platform Andersom, waar ze externe professionals kunnen inhuren. Het is een initiatief van BBO, de vereniging van Amsterdamse schoolbesturen in het primair onderwijs, om basisschooldirecteuren te ontzorgen.

Marktplaats

Projectleider Roel Spits noemt het de marktplaats voor de externe partijen: “Schoolleiders kunnen het aanbod gemakkelijk inzien en zien direct wanneer externen beschikbaar zijn en wat ze kosten.” Sommige professionals zijn nu nog duurder dan een ‘gewone’ zzp-leraar, maar vanaf 1 september geldt – net als voor de zzp-leraar – een maximaal tarief van 65 euro per uur.

Percy Henry, schoolbestuurder van scholenkoepel Esprit, vreest dat het nijpende lerarentekort in de stad de focus op de langere termijn kwijtraakt. “We hebben het continu over het tekort van nu, maar hoe gaan we er samen voor zorgen dat we meer focussen op loopbaanperspectief? We moeten nadenken over het grotere geheel en de negatieve cirkel doorbreken.”

Samenwerken

Henry wil dat besturen meer gaan samenwerken en leerkrachten uitwisselen. Het zijn met name de basisscholen Nieuw-West, Zuidoost en Noord die hard worden geraakt door het lerarentekort, waardoor de kwaliteit van het onderwijs in deze buurten nog verder wordt aangetast en de ongelijkheid toeneemt.

“Populaire scholen hebben doorgaans genoeg leraren. Geef leerkrachten de ruimte om op scholen te werken waar de nood hoog is. Ook als die onder een ander bestuur vallen. Onze taak is om ieder kind in Amsterdam onderwijs te bieden.”

Wethouder Moorman: ‘Onbevoegde docenten inzetten moet niet het nieuwe normaal worden’

Onderwijswethouder Marjolein Moorman maakt zich permanent zorgen om het lerarentekort. “Ik vind het knap dat het scholen gelukt is om met noodoplossingen alle kinderen van les te voorzien, maar we moeten niet vergeten dat het noodoplossingen zijn. Het is niet de bedoeling dat de inzet van onbevoegde docenten het nieuwe normaal wordt.”

“We moeten naar structurele oplossingen. Er zijn al ongelijke bonussen, zodat scholen die het het lastigst hebben aantrekkelijker worden voor docenten, er zijn stadsbrede afspraken gemaakt over het opleiden van zijinstromers en we investeren ongelijk voor gelijke kansen.”

“Het lerarentekort moet echter breder opgepakt. We moeten nadenken over een ander systeem waarin we onderwijs organiseren. Je ziet in andere landen dat ze werken met een totaalsysteem waarbij opvang, school en ruimte voor talentontwikkeling op één plek zijn, dat kan helpen om ervoor te zorgen dat leraren zich volledig kunnen focussen op het lesgeven. Als we echt vinden dat onderwijs een van de belangrijkste dingen is die er zijn, leggen we ons hier niet bij neer en blijven we ons inzetten.”

Luister ook naar onze podcast Amsterdam wereldstad over het lerarentekort:

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden