PlusAchtergrond

Tbs-kliniek: ‘Je kunt iemand niet voor 90% behandelen’

Binnenplaats van tbs-kliniek Inforsa.Beeld Tammy van Nerum

De Amsterdamse tbs-kliniek Inforsa eist dinsdag in kort geding een hoger, kostendekkend honorarium van de staat voor gedwongen behandelingen. ‘Een veroordeelde patiënt voor 90 procent behandelen kan een gevaar opleveren voor de samenleving.’

De tekst die op de rug van Branko is getatoe­ëerd, klopt niet helemaal. ‘Only God can judge me’ staat er onder een portret van Jezus. Behalve God heeft immers ook de rechter over hem geoordeeld. Dat is de reden dat Branko nu op de gesloten afdeling van de Amsterdamse tbs-­kliniek Inforsa zit.

We spreken Branko in een gespreksruimte van de gesloten afdeling. Hij ziet er fris uit – kort­geknipt haar, blauw T-shirt, jeans en blauwe sneakers – en hij is goedgemutst. Dat goede humeur is niet vanzelfsprekend. Het leven van Branko – 31 jaar geleden in Nederland geboren als kind van Joegoslavische gastarbeiders – kende een hoop ellende.

Zijn beste periode beleefde hij waarschijnlijk tussen zijn 18de en 20ste, zegt hij. Toen was hij dienstplichtig in het Servische leger. De combinatie van ritme, orde en mannelijkheid was hem op het lijf geschreven, maar zijn diensttijd eindigde na twee jaar.

Losse handjes

Branko wil wel vertellen over zijn problema­tische verleden, maar alleen onder een andere naam. Straks, als hij weer op vrije voeten is en ook zijn psychia­trische problemen onder controle zijn, wil hij niet worden geconfronteerd met oude koeien. “Als ik vrij ben, wil ik weer gaan werken,” zegt hij. “Ik heb de lts gedaan en daarna diploma’s gehaald voor poedercoating. Dan breng je een verflaag aan op bijvoorbeeld metalen platen.”

De directe aanleiding dat de rechter hem heeft veroordeeld tot een behandeling van ten minste een jaar, is een zware mishandeling. In een discotheek kreeg hij ruzie en sloeg hij iemand met een bierflesje op het hoofd. Politie en ambulance kwamen erbij, het was een hele toestand.

Voor de mishandeling was er ook al het nodige misgegaan. Zo heeft hij zijn 10-jarige zoon (‘Ik weet niet eens hoe hij heet’) nog nooit gezien, omdat hij ‘losse handjes’ had toen hij een relatie had met de moeder van de jongen. Hij heeft een trauma overgehouden aan de dood van zijn eigen vader, die overleed toen hij 11 jaar was.

Ook was Branko verslaafd aan drugs (‘Ik blowde heel veel, maar nam ook cocaïne en nog meer speed, waardoor ik soms wekenlang niet sliep’) en had hij last van psychosen. Daarvoor is hij ­behandeld in de reguliere ggz, maar de waandenkbeelden en stemmen in zijn hoofd bleven terugkeren.

In die toestand namen ook de problemen met justitie toe. “Toen ik psychotisch was, hoorde ik de stem van God,” zegt Branko. En dan niet alleen Gods zoetgevooisde woorden van liefde en vergeving, maar ook Gods donkere klanken van wraak en toorn. Vanwege het verband tussen de strafbare feiten en zijn geestelijke gesteldheid oordeelde de rechter dat hij verplicht moest worden behandeld.

Na elf maanden op de gesloten afdeling van Inforsa zit de behandeling er bijna op. Met psychologen sprak hij over het incident in de discotheek (‘het paste niet bij mij, want ik ben eigenlijk een liefhebbend persoon’), en hij leerde om te gaan met opkomende psychoses, zijn eigen angsten, het jeugdtrauma en zijn zucht naar drugs.

Ontploffingsgevaar

Branko’s behandeling gaat echter met vallen en opstaan. Zo had hij vorige week een terugval met drugs. Hij had weer geblowd, zo wees het verplichte urineonderzoek uit. Om die reden is zijn proefverlof – hij mocht dagelijks met een ­begeleider een uitstapje maken – voorlopig ingetrokken.

Zo’n uitglijder komt regelmatig voor bij tbs-patiënten. Terugvallen brengen de nodige risico’s met zich mee. Want als Branko weer veel drugs gaat gebruiken, neemt het risico op een nieuwe psychose toe, en dus ook de kans op agressief gedrag. In die conditie vormt hij een gevaar voor de samenleving.

Om het ontploffingsgevaar zo veel mogelijk in te dammen mag Branko daarom alleen onder bepaalde voorwaarden vertrekken uit de kliniek. Zo moet hij de medicatie tegen de psychose blijven innemen en mag hij geen drugs gebruiken. Houdt hij zich daar niet aan, dan moet hij terug naar de kliniek.

Branko vindt het terecht dat hij is behandeld bij Inforsa. Hij snapt dat het voor hemzelf en anderen beter is, maar als het aan hem had gelegen, had het ook korter gekund.

Minister Sander Dekker van Justitie en Veiligheid vindt niet dat behandelingen zoals die van Branko korter kunnen, maar ze moeten wel goedkoper. Branko’s behandeling kostte 615 ­euro per dag. Justitie betaalt Inforsa 525 euro per dag. Dat is volgens financieel directeur Dick de Wit dus zo’n 15 procent te weinig. “Als we het voor die prijs blijven doen, gaan we failliet,” zegt De Wit.

Screening

Inforsa heeft KPMG laten meekijken naar de bedrijfsvoering en die is strakker dan bij andere klinieken. Toch leed de Amsterdamse kliniek de afgelopen jaren 4 miljoen euro verlies.

Beknibbelen op behandelingen zal Inforsa nooit doen, zegt psychiater en directeur behandelzaken Melina Rakic. “Je kunt niet voor de helft of voor 90 procent behandelen, want daarmee torn je aan de veiligheid van de maatschappij en aan de veiligheid van onze medewerkers. We doen het helemaal, of we doen het niet.”

Zonder specifiek over Branko te spreken zegt Rakic dat mensen die vanuit een psychose een misdaad begaan daarom ook gescreend moeten worden op verslaving, trauma, angsten of andere psychiatrische aandoeningen. “Alleen de psychose met pillen behandelen is niet genoeg. Als iemand vanwege onverwerkte angsten terugvalt in zijn oude drugsgebruik, neemt de kans op een nieuwe psychose én nieuwe ernstige delicten ook toe.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden