PlusNieuws

Stroomtekort nekt havenbedrijven: ‘Amsterdam stond op de kaart en nu niet meer’

Zeker twintig bedrijven in de haven kunnen zich daar niet vestigen of kunnen niet uitbreiden door het overvolle elektriciteitsnet. Voor nog eens tientallen bedrijven is de beschikbaarheid van extra stroom onzeker. De haven waarschuwt dat klimaatdoelstellingen onder druk komen te staan.

Bart van Zoelen
 De haven is een gewilde locatie voor producenten van biobrandstoffen, maar elektriciteit is daar een basisvoorwaarde voor. Beeld Charlotte Odijk
De haven is een gewilde locatie voor producenten van biobrandstoffen, maar elektriciteit is daar een basisvoorwaarde voor.Beeld Charlotte Odijk

De capaciteitsproblemen op het elektriciteitsnet eisen hun tol in het Westelijk Havengebied. Minstens twintig bedrijven zien hun toekomstplannen onzeker worden omdat ze op de wachtlijst zijn beland voor een stroomaansluiting. Het elektriciteitsnet is overvol aan de westkant van Amsterdam. Geplande investeringen lopen daar stuk op.

Bij een rondgang onder grote bedrijven hoorde de haven van ruim vijftien bedrijven dat ze tevergeefs een elektriciteitsaansluiting hebben aangevraagd voor een nieuwe vestiging, verhuizing of uitbreiding. Volgens netwerkbedrijf Liander gaat het zelfs om ruim twintig bedrijven.

Vorige week kondigde Liander aan dat het elektriciteitsnet aan zijn taks zit aan de westkant van de stad. Er wordt verwacht dat de capaciteitsproblemen pas in 2027 achter de rug zijn, als het verdeelstation Hemweg is uitgebreid.

Bovenop de bedrijven die op de wachtlijst zijn gekomen, geldt voor nog eens tien bedrijven dat Liander hun aanvraag in behandeling heeft. Ook die komen waarschijnlijk op de wachtlijst. Liander heeft verder tientallen havenbedrijven in beeld die zich nog gaan melden voor een aansluiting. De haven komt tot 35 bedrijven die nog in het ongewisse verkeren.

Economische schade

Volgens de haven gaat het om bedrijven uit verschillende sectoren, van overslagterminals tot bedrijven die werken aan alternatieven voor fossiele brandstoffen en van maakindustrie tot bedrijven die afval verwerken tot nieuwe grondstoffen. De haven wil geen namen noemen en Liander mag dat niet vanwege privacyregels. De bedrijven houden liever stil dat hun investeringen in gevaar komen, omdat ze zich anders door de concurrentie in de kaarten laten kijken.

De haven is nog bezig om de economische schade in kaart te brengen, maar directeur strategie en innovatie Eduard de Visser van havenbedrijf Port of Amsterdam spreekt al van ‘uitstel en uitwijk van investeringen’. Het vertrouwen en het vestigingsklimaat hebben een deuk opgelopen. Bedrijven die in verschillende havens actief zijn, geven minder prioriteit aan hun Amsterdamse vestiging. Bedrijven die schone brandstoffen maken en naar Amsterdam wilden komen, hebben het signaal afgegeven dat ze daarop terugkomen, omdat ze niet verzekerd zijn van elektriciteit. “Amsterdam stond op de kaart en nu niet meer.”

Bij bedrijven die al in Amsterdam zitten dreigt de verduurzaming vertraging op te lopen. Omdat de gaswinning in Groningen stopt, moeten veel havenbedrijven van het aardgas af. Groene stroom ligt dan het meest voor de hand, want voor waterstof is het vaak nog te vroeg, weet De Visser. “Maar als er geen realistisch alternatief is, dan snap ik wel dat bedrijven zeggen: nu even niet.”

Meer CO2-uitstoot

De Amsterdamse haven is een populaire vestigingslocatie voor producenten van biobrandstoffen en synthetische alternatieven voor benzine en kerosine, maar elektriciteit is daar een basisvoorwaarde voor. Op het stroomnet lijkt ook weinig ruimte voor ‘walstroom’, het schone alternatief voor schepen die aan de kade hun motoren permanent laten draaien.

Logistiekbedrijven grijpen mis nu ze laadinfrastructuur willen aanleggen voor nieuwe elektrische vervoersmiddelen. De haven noemt verder het voorbeeld van havenkranen die op fossiele brandstoffen blijven draaien omdat er onvoldoende stroom is. De Visser heeft zelfs al van bedrijven gehoord dat ze zich genoodzaakt voelen om terug te vallen op generatoren, met als gevolg dat de CO2-uitstoot juist verder oploopt.

De haven zoekt samen met Liander naar oplossingen om het stroomnet efficiënter te gebruiken, bijvoorbeeld door bedrijven onderling stroom te laten uitwisselen of door ’s nachts batterijen vol te laden. Er werd nog gehoopt dat er kon worden geput uit overcapaciteit bij bedrijven die al een stroomaansluiting hebben, maar dat valt tegen. De Visser: “Het allerbelangrijkste is dat er meer kabels de grond in gaan. Maar daar gaat veel tijd overheen, minstens drie of vier jaar.”

Snellere procedures

De provincie Noord-Holland hoopt dat het mogelijk wordt om juridische en planologische procedures te versnellen. Gedeputeerde Edward Stigter (Klimaat en energie) heeft zich met dat pleidooi gemeld in Den Haag. Eerder kwam het Amsterdamse stadsbestuur al met zo’n oproep in een brandbrief aan de landelijke politiek.

Ook de ondernemers maken zich grote zorgen. “Alle investeringsplannen vallen in duigen als bedrijven niet zeker zijn van elektriciteit,” zegt directeur Kees Noorman van ondernemersvereniging Oram. “De hele verduurzaming staat onder druk.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden