PlusReportage

Stroomstation op nieuw stukje IJburg moet druk op elektriciteitsnet iets wegnemen

Op het nieuwste eiland van IJburg wordt éérst een nieuw verdeelstation voor stroom gebouwd en pas daarna de rest van de wijk. Het geeft een klein beetje lucht op het snel dichtslibbende Amsterdamse elektriciteitsnet.

De eerste palen van het nieuwe stroomstation op Strandeiland worden in de grond geslagen. Over anderhalf jaar is het verdeelstation klaar. Beeld Eva Plevier
De eerste palen van het nieuwe stroomstation op Strandeiland worden in de grond geslagen. Over anderhalf jaar is het verdeelstation klaar.Beeld Eva Plevier

Bij netbeheerder Liander zien ze het als een treffend symbool: het nieuwe verdeelstation voor elektriciteit wordt het eerste gebouw op de kale zandvlakte die Strandeiland nu nog is. Over anderhalf jaar is het verdeelstation klaar, ruim vóór de achtduizend woningen die hier moeten komen. Op het nieuwste eiland van IJburg is de stroominfrastructuur als het ware op de groei gekocht.

Doorgaans gaat het in de stad andersom. Vorige maand waarschuwde Liander nog maar eens voor de knelpunten die ontstaan op het Amsterdamse elektriciteitsnet. Dus is het netwerkbedrijf blij met hoe het op IJburg gaat, zegt Daan Schut bij het slaan van de eerste paal voor het nieuwe ‘onderstation’. “Het is een voorbeeld voor de rest van de stad.”

“Dit laat zien hoe je het eigenlijk moet doen. Door te beginnen met nadenken over de infrastructuur die je nodig hebt,” zegt Schut, bij het netwerkbedrijf verantwoordelijk voor de overgang op duurzame energie. In de haven en de nieuwe wijk Buiksloterham in Noord werd Liander onlangs nog verrast door de snel gestegen elektriciteitsbehoefte.

Overal in de stad dreigt het stroomnet de komende jaren dicht te slibben. Amsterdam groeit snel en tegelijk gaat de stad over op duurzame energie. In de praktijk komt dat vaak neer op een overstap op groene stroom – met laadpalen voor elektrische auto’s en met woningen die ‘all electric’ zijn en dus ook voor koken en verwarming teren op elektriciteit. Om de capaciteit in tien jaar te verdubbelen zijn liefst vijftien nieuwe onderstations nodig in Amsterdam.

Miljoeneninvestering

Het nieuwe onderstation op Strandeiland is de eerste in een lange rij miljoeneninvesteringen in het stroomnet. Wel geeft het wat lucht tot diep in de binnenstad. Heel IJburg, ook de bestaande eilanden, krijgt zijn elektriciteit nu nog via het onderstation aan de Hoogte Kadijk. Als de stroom naar IJburg in de toekomst via Strandeiland loopt, komt in de binnenstad weer capaciteit vrij voor andere buurten.

Het bijna een voetbalveld grote onderstation op Strandeiland laat ook meteen zien hoe complex het dreigende stroominfarct is. Vooral planprocedures nemen veel tijd in beslag. Op Strandeiland waren die nog relatief overzichtelijk, omdat op het nieuwe eiland nog geen omwonenden of gevestigde belangen waren. Toch ging er drie jaar overheen voordat alle procedures waren afgerond.

Ook voor de aardgasvrije, ultraduurzame nieuwbouw op Strandeiland is veel elektriciteit nodig. De woningen worden grondig geïsoleerd, waardoor ze voor verwarming genoeg hebben aan een warmtenet met water van een lage temperatuur, maar voor kraan- en douchewater moet de temperatuur dan nog elektrisch worden opgejaagd. De benodigde stroomcapaciteit zal daardoor drie tot vier keer hoger uitkomen dan in een gemiddelde woning.

Te snel van het aardgas?

Toen Liander vorige maand kwam met zijn noodkreet over de knelpunten op het stroomnet, werden vanuit de gemeenteraad ook wel vraagtekens gezet bij de Amsterdamse ambitie om al in 2040 met de hele stad af te stappen van het aardgas. De VVD vroeg zich hardop af: wordt daardoor niet des te meer gevraagd van het elektriciteitsnet?

Volgens wethouder Marieke van Doorninck (Duurzaamheid) is het niet zozeer de verwarming van woningen die voor een dichtslibbend stroomnet zorgt. De meeste wijken die van het gas af gaan krijgen stadsverwarming, juist geen verwarming door elektriciteit. Volgens Liander en de gemeente zijn het vooral nieuwe of groeiende bedrijven die voor opstoppingen op het stroomnet zorgen – grootverbruikers die soms net zoveel stroom slurpen als tien- tot vijftigduizend woningen.

Volgens Van Doorninck is daarom meer te bereiken als de overheid mogelijkheden krijgt om het elektriciteitsverbruik van dit soort bedrijven te coördineren. Binnen de haven kunnen ze bijvoorbeeld pieken in hun stroombehoefte op elkaar afstemmen. Ook zijn de knelpunten volgens de wethouder een reden te meer om bij bedrijven aan te dringen op energiebesparing.

Liander zal niet zeggen dat van het aardgas afstappen per 2040 onhaalbaar is. “Het is belangrijk dat de politiek dit soort ambities uitspreekt. Anders beweegt de samenleving ook niet in die richting,” zegt Schut. Wel is het zaak om al vroeg stil te staan bij de uitvoering van klimaatdoelstellingen. “We hebben samen nog onvoldoende nagedacht hoe we dit gaan doen. Het kan niet allemaal tegelijk, ook door het tekort aan technici. Wat we hier op IJburg doen is een voorbeeld van wat veel meer moet gebeuren.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden