PlusInterview

Straatnaambordjes voorzien van toelichting: ‘Zwijg het verleden niet dood’

Al sinds 2013 voorziet Paul Fennis met zijn project ‘Geef Straten een Gezicht’ Amsterdamse straatnaambordjes van portretten van de naamgevers. Een eventueel dubieus verleden staat daarbij ook vermeld. ‘Ik wil het eerlijk laten zien.’

Fennis maakte een bord voor de Witte de Withstraat, waarop ook De Withs betrokkenheid bij slavenhandel wordt vermeld.Beeld Paul Fennis

Sinds de gewelddadige dood van de zwarte Amerikaan George Floyd en daaropvolgende wereldwijde Black Lives Matter-protesten is er veel discussie over straatnamen en standbeelden van personen met een koloniaal verleden. 

Wereldwijd worden standbeelden vernield: in Brussel werd koning Leopold II, die bekendstaat voor het plegen van gruweldaden in Congo, meermaals van zijn sokkel gehaald, in Engeland moest slavenhandelaar Edward Colston het ontgelden. In Rotterdam zijn het beeld van Piet Hein, het beeld van Pim Fortuyn en de gevel van kunstinstelling Witte de With beklad. Hetzelfde geldt voor het Tropenmuseum in Amsterdam. 

Niet doodzwijgen

Woensdag bracht wethouder Rutger Groot Wassink naar buiten dat studenten van de Universiteit van Amsterdam het koloniale verleden gaan onderzoeken van historische figuren waar straten, pleinen of bruggen naar vernoemd zijn. Die informatie moet zichtbaar worden, bijvoorbeeld door middel van tekstuele toevoegingen aan het naambord of een uitgebreide beschrijving die gelezen kan worden met een QR-code. 

Maar, zegt stadsfotograaf Paul Fennis: “Dat doe ik al jaren! De achterliggende gedachte is: je kan het verleden doodzwijgen, maar ook in alle eerlijkheid op een bord vermelden. Dat is precies wat de wethouder nu zegt te willen.”

Fennis begon in 2013 met het maken en ophangen van de panelen. In 2018 werd hij door een aantal UvA-docenten benaderd, die wilden helpen met het opstellen van teksten over mensen met een ‘bedenkelijk’ verleden. “Dat is toen bijvoorbeeld gebeurd voor de Witte de Withstraat en de Jan van Riebeekstraat. Ik ben met de docenten om de tafel gegaan en zij hebben geholpen met de teksten, waarin ook verwezen wordt naar betrokkenheid bij slavenhandel of een omstreden karakter.”

Ook in de Jan van Riebeekstraat hangt een van de portretten, voorzien met informatie over Van Riebeek.Beeld Paul Fennis

Te negatief

In 2019 plaatste stadsdeel Nieuw-West een bord aan de Dr. H. Colijnstraat in Geuzenveld, waarop het koloniale verleden van Hendrikus Colijn beschreven werd. Onder druk van GeenStijl is dat toen verwijderd. De weblog vond het bord te negatief. Fennis maakte ook een paneel over Colijn, maar het stadsdeel zag af van plaatsing vanwege dit eerdere incident. Fennis: “Colijn is iemand die de geschiedenis mede bepaald heeft, maar ook nare dingen heeft gedaan. Dat heb ik opgeschreven, maar toch werd ertegen geageerd.”

Toch zijn er ook plekken in Nieuw-West waar de borden wél te vinden zijn. “Er zijn daar een hoop straten vernoemd naar mensen met een discutabele reputatie. Dat wil ik op een eerlijke manier laten zien.”

Er hangen inmiddels bijna driehonderd borden in de stad. De portretten verkrijgt Fennis veelal via musea. Sommige koopt hij, andere mag hij gebruiken met naamsvermelding, bijvoorbeeld van het Rijksmuseum. “Maar er zijn ook genoeg foto’s rechtenvrij te verkrijgen, omdat veel van de geportretteerden al lang geleden overleden zijn.”

Meerdere steden

Fennis hoopt vooral dat de huidige discussies reden zijn voor de gemeente om aan te haken bij zijn project. “Ik heb al een berichtje gestuurd naar wethouder Wassink. Dit is het middel om het verleden van deze figuren te laten zien. Hij wil het uitlichten met borden, nou, dat doe ik al!”

Daarnaast wil Fennis zijn werkzaamheden uitbreiden tot buiten Amsterdam. “Ik heb al een lijntje uitstaan in Utrecht. Daar komt een nieuwbouwwijk waarin alle straten vernoemd worden naar vrouwelijke verzetshelden uit de Tweede Wereldoorlog. Hopelijk mag ik die straks voorzien van portretten en aanvullende informatie.” 

Verder staan ook Rotterdam en Haarlem op de radar. “Veel straatnamen komen in meerdere steden voor, daar kunnen dus dezelfde panelen opgehangen worden.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden