Plus

'Stedelijk Museum opnieuw toonaangevend, dat kan echt'

Het Stedelijk Museum denkt snel een nieuwe artistiek directeur aan te stellen. Voorzitter Truze Lodder, van de raad van toezicht wil als opvolger van Beatrix Ruf iemand die een optimistische en ambitieuze koers uitzet.

Truze Lodder en Jan Willem Sieburgh bij Cathedra van Barnett Newman in de collectieopstelling Stedelijk Base. Beeld Ivo van der Bent

Truze Lodder (70) werd vorig jaar augustus door wethouder Kunst en Cultuur Touria Meliani gevraagd een nieuwe raad van toezicht te vormen. Dat deed ze in rap tempo, vervolgens rondde ze de 'zaak-Ruf' af, en nu is ze op zoek naar een nieuwe artistiek directeur voor het Stedelijk. Voor Lodder hoefde het nu niet, een interview; zij zou het liefst ongestoord doorgaan met haar werk.

Na enig aandringen ontvangt ze Het Parool toch, met Jan Willem Sieburgh (68) die sinds september 2017 interim-bestuurder is van het Stedelijk.

In het profiel staat dat de nieuwe artistiek directeur over 'schriftelijke en mondelinge communicatievaardigheden in het Nederlands' moet beschikken.
Truze Lodder: "Taal is een pre, maar daar gaan we niet primair op selecteren. De nieuwe directeur hoeft niet per se een Nederlander te zijn, maar we moeten kunnen doorgronden of iemand al weet of snel zal begrijpen wat de positie is van dit museum in deze stad in dit land."

Kunnen jullie een indicatie geven van het aantal sollicitaties?
TL: "Ik zou het eerder veel dan weinig noemen. We hebben een ruime sortering."

Horen we meer voor de zomer?
TL: "We hebben die termijn vooral genoemd om onszelf te dwingen de vaart erin te houden, maar zorgvuldigheid gaat voor alles. Het is een heel serieuze ambitie, want het museum is toe aan een nieuwe artistieke directeur."

Maakt u beiden deel uit van de sollicitatiecommissie?
TL: "Ik maak deel uit van de sollicitatiecommissie."

Jan Willem Sieburgh: "En ik niet."

TL: "De heer Sieburgh is op verzoek van de raad van toezicht beschikbaar als er vragen zijn van kandidaten die het beste door hem beantwoord kunnen worden."In de sollicitatiecommissie zitten ook mensen uit de organisatie, die de afgelopen jaren twee directeuren hebben zien vertrekken.

Hebben zij zelf ook goed in de spiegel gekeken?
TL: "Zeker, dat we voor een brede sollicitatiecommissie hebben gekozen is niet voor niets. Ik heb intussen voldoende inzicht om te weten dat er in dit museum verlangend wordt uitgekeken naar een nieuwe directeur, maar de verantwoordelijkheid voor de uiteindelijk keuze ligt bij de raad van toezicht."

JWS: "Vanaf de dag dat ik binnenkwam, heb ik gezien dat er werk aan de winkel was en daar zijn wij meteen mee begonnen. Maar de mythes die in de buitenwereld over dit museum bestaan, zijn niet altijd kloppend. Er wordt gezegd dat directeuren hier weggewerkt zouden worden door de staf... Dat is echt onzin, er is geen directeur over de staf gestruikeld!"

TL: "Toen ik hier kwam heb ik gezegd: mijn toon zal krachtig en zuiver zijn. Als er iets sluimert, maak ik het zichtbaar, want alleen dan kunnen we aan de oplossing werken. Er heerste hier een zeer onveilig werkklimaat - dat is ontstaan in tijden van de voormalige raden van toezicht en directies. Daar heb ik meteen een eind aan willen maken. Mensen moeten kunnen worden aangesproken, moeten ook elkaar kunnen aanspreken, zonder dat er een angstcultuur is."

JWS: "Er was geen openheid. Niemand wist wat er precies gebeurde. Omgekeerd wil ik ook graag horen wat er leeft. Dat gebeurt nu en dat wordt zeer gewaardeerd, die openheid. We zeggen beiden weleens dingen waarvan we weten dat het extreem openhartig is, maar we vertrouwen de organisatie. En dat werkt; er zijn voor zover ik weet geen grote lekken meer geweest de laatste tijd."

Mevrouw Lodder, u bent binnengehaald als tijdelijke puinruimer, maar u zit er nog altijd.
TL: "In eerste instantie ben ik door de juristen Eisma en Peeters, die onderzoek deden naar de gang van zaken rond het vertrek van Beatrix Ruf, gevraagd als klankbord. Dat vond ik een verstandige keuze, want ik ben nogal bemoeizuchtig en ijverig. Toen de wethouder belde en me zo ongeveer smeekte of ik deze klus wilde doen, heb ik spontaan toegezegd omdat ik dan eindelijk iets zou kunnen betekenen voor het museum. Eigenlijk was ik niet van plan om nog grote klussen te doen, want ik heb ook nog een leuk ander leven. Ik ben er toch over gaan nadenken en dacht: ik kán het en ik ben de juiste persoon om het te doen. Ik ga hier pas weg als ik het museum veilig achter kan laten. In die zin heb ik geen haast, maar als we een schema gaan opstellen voor aftreden, ambieer ik om vooraan in de rij te staan."

TL: "Dat beeld was er vooral een van mededogen. Ik heb met Beatrix Ruf een intensief traject doorgemaakt en daar zijn we als goede vrienden goed uitgekomen, zie het persbericht dat we daarover hebben uitgegeven."

Dat las als een stuk waar heel veel advocaten aan te pas zijn gekomen.
TL: "Nee! O! Nul advocaten. Nul, nul, nul... Nee, niet. Ons contact was gewoon menselijk, humaan."

Denkt u werkelijk dat Beatrix Ruf nog gevraagd gaat worden om mee te werken aan tentoonstellingen in het Stedelijk?
TL: "Ze gaat zeker aan iets meewerken, denk ik. Het is serieus bedoeld. We zijn het erover eens geworden vanuit een welgemeende intentie om de verhoudingen ook in de toekomst uitstekend te houden. Of weer te maken, want er is natuurlijk wel wat gebeurd."

JWS: "Natuurlijk kan het. Misschien heeft het wat tijd nodig, maar natuurlijk kan dat."

TL: "Je moet het allebei willen."

Wil de nieuwe artistiek directeur dat ook?
TL: "Wacht even. Ik heb een overeenkomst gesloten met mevrouw Ruf waar dit deel van uitmaakt. Dat betekent dat het ook onderwerp van gesprek is met de toekomstige nieuwe directeur."

Krijgt de artistiek directeur het laatste woord bij een verschil van mening met de zakelijk directeur?
TL: "Mag ik daar een heel maf antwoord op geven? Iedere zakelijke directeur moet het alleen maar voor het artistiek-inhoudelijke willen doen! Daar is geen verdeeldheid tussen."

Dat was de laatste jaren wel anders; artistiek directeur Beatrix Ruf en zakelijk directeur Karin van Gilst vochten elkaar de tent uit.
TL: "We gaan het verleden niet herhalen. Punt."

Op dit moment heeft het Stedelijk Museum maar één directeur, is dat niet veel makkelijker werken?
TL: "Nee, het is goed dat er ook iemand is die af en toe op de rem kan gaan staan. Maar ik prijs me gelukkig dat mijn geachte voorgangers ervoor hebben gekozen om Jan Willem, met zijn profiel, interim statutair bestuurder te maken. Het komt nu perfect van pas dat hij een heel creatieve man is."

JWS: "Ik ben een van de weinige zakelijke directeuren die ook tentoonstellingen hebben bedacht; ik heb de schedel van Damien Hirst naar het Rijksmuseum gehaald. En toen hier de tentoonstelling van Ettore Sottsass werd afgelast, kende ik gelukkig Studio Drift en kon ik het voorstel van de conservator onmiddellijk goedkeuren. Maar het is zoals Truze zegt: er is geen strijd tussen de artistiek en de zakelijk directeur; ze zijn verenigd in het maken van een product."

In het profiel staat ook dat de nieuwe directeur het Stedelijk moet positioneren als een van de meest toonaangevende musea voor moderne en hedendaagse kunst en vormgeving ter wereld. Is dat wel reëel?
TL: "Toonaangevend heeft niks met omvang te maken. Als je het Stedelijk weer laat groeien en bloeien, kun je als relatief kleine Nederlandse instelling wel degelijk wereldfaam hebben."

JWS: "Je kan juist hier - en dat is het dna van dit museum, vind ik - heel bijzondere dingen doen. Illustere voorgangers hebben in een heel vroeg stadium bijzondere dingen gesignaleerd en naar Amsterdam gebracht en er is geen enkele reden waarom we dat niet opnieuw zouden kunnen."

Moet de nieuwe artistiek directeur zich conformeren aan de collectieopstelling van Beatrix Ruf en Rem Koolhaas?
JWS: "Ik heb in ieder geval gezegd dat het vanuit een zakelijk perspectief niet verstandig is dit direct weer af te breken. Het heeft nogal wat gekost, dus ik heb besloten het af te schrijven in vijf jaar."

Dat is best snel, toch?
JWS: "Ja, maar ik vind dat je dat wel moet doen, ook om jezelf de ruimte te geven. Het is overigens interessant te melden dat het MoMA ook een gemengde opstelling gaat doen. Daar zijn we twee jaar geleden mee in gesprek geweest hierover. Misschien lopen we wel erg voorop en heeft Beatrix er een heel erg goed oog voor gehad. Nogmaals, het is heel controversieel. Als je het aan Rudi Fuchs vraagt, vindt hij het ongetwijfeld niks, maar mijn zonen van 21 en 22 vinden het super."

TL: "Wij verwachten van een nieuwe directeur dat ie de realiteit accepteert. Maar ik ben blij dat de termijn vijf jaar is en niet langer - dat vind ik ook passend."

JWS: "Die termijn is ingegaan in november 2017, dus een nieuwe directeur heeft alle tijd om zich een visie te vormen, als ie die nog niet zou hebben."

Maar de kelder gaat toch niet opnieuw een tijd dicht om de boel weer om te gooien?
TL: "Néé! Dat is niet de bedoeling, nee. Dat gebeurt niet!"

TRUZE LODDER

Truze Lodder (Oud-Beijerland 1948) deed hbs-b. Van 1974-1984 was ze hoofd financiën van de Avro, van 1987-2013 zakelijk directeur van De Nederlandse Opera en van 1992-2013 werkte ze al directievoorzitter van Het Muziektheater. Sinds augustus 2018 is Lodder onbezoldigd voorzitter van de raad van toezicht van het Stedelijk Museum. Ze is tevens voorzitter van de rvt van de Nationale Jeugdorkesten, bestuurslid van het pensioenfonds HAL en lid van de raad van advies van het Nexus Instituut.

JAN WILLEM SIEBURGH

Jan Willem Sieburgh (Amsterdam, 1950) werd na zijn gymnasium B (Amsterdams Lyceum) student-onderzoeker bij de Stichting voor Economisch Onderzoek van de UvA. Hij rondde de studie niet af en ging aan slag in de reclamebranche. In 1990 werd hij partner in bureau TBWA, tot hij in 2000 zijn aandeel verkocht. In 2002-2010 was hij zakelijk directeur van het Rijksmuseum, in 2013-2014 interim-directeur van het Tropenmuseum en in 2015-2017 interim-directeur bij het Wereldmuseum. Sinds november 2017 is hij interim-directeur van het Stedelijk Museum.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden