Amsterdam Bewaar

Start-up test onderwatergordijn tegen zwerfvuil

'Alles wat niet aanspoelt, stroomt natuurlijk zo bij IJmuiden de zee in'
'Alles wat niet aanspoelt, stroomt natuurlijk zo bij IJmuiden de zee in' © ANP

Een onderwatergordijn van luchtbellen moet voorkomen dat plastic met het grachtenwater naar zee stroomt. De Amsterdamse start-up The Great Bubble Barrier experimenteert ermee in Kampen.

Het idee voor een bellenscherm in de rivier kwam op bij een tochtje langs het IJ bij Overhoeks. Daar lag elke week weer nieuwe rommel op de keien achter filmmuseum Eye, vertelt Francis Zoet, een van de drie oprichters van The Great Bubble Barrier.

"Schoenen, flesjes, bekertjes, tasjes, portemonnees." Door de stroming van het water wordt dat daar kennelijk op de oever gekwakt. "Alles wat niet aanspoelt, stroomt natuurlijk zo bij IJmuiden de zee in."

Drijvende vuilnisbelt
Zou het mogelijk zijn dit zwerfvuil tegen te houden voordat het via rivieren en kanalen naar zee stroomt? Dat was de vraag die zich alweer twee jaar geleden opdrong bij Zoet en Anne Marieke Eveleens en Saskia Studer, de andere twee oprichters van The Great Bubble Barrier.

Er is de laatste jaren veel aandacht voor de drijvende vuilnisbelt op de Stille Oceaan en het gevaar dat plastics in het water uiteenvallen in minuscule deeltjes die uiteindelijk in de voedselketen terechtkomen.

Door de vervuiling al bij de bron tegen te houden kunnen we wellicht voorkomen dat de zogeheten plastic soep verder groeit.

De Amsterdamse start-up denkt zelfs aan twee schermen van luchtbelletjes die vanaf beide oevers van de rivier in elkaar grijpen

Een soort grijparm in het water die het voorbijdrijvende zwerfvuil binnenhengelt was natuurlijk geen optie.

"De continue scheepvaart in Nederland verhindert het plaatsen van fysieke barrières in rivieren," zegt Eveleens.

Bellenscherm
Een bellenscherm dat het plastic tegenhoudt, hindert de scheepvaart niet. De werking is goed te vergelijken met een luchtgordijn waarmee de temperatuur op peil wordt gehouden in een winkel terwijl de deuren wagenwijd openstaan.

Het bellenscherm ontstaat door een buis met gaatjes op de bodem van de rivier te leggen en daar lucht doorheen te pompen.

De Amsterdamse start-up denkt zelfs aan twee schermen van luchtbelletjes die vanaf beide oevers van de rivier in elkaar grijpen - in een schuine hoek vanaf de oevers bezien en in een hoek van negentig graden ten opzichte van elkaar. Vissen zwemmen gewoon onder de bubbelbarrières door of passeren die desnoods via een soort slalom, zegt Eveleens.

De luchtbellen nemen het zwerfvuil mee naar het wateroppervlak. Het stromende water voert het vervolgens langs het bellenscherm richting de oevers. Daar wordt het, zo is althans uiteindelijk de bedoeling, opgeruimd door een ge­automatiseerd systeem.

Hoopgevend
In de monding van de IJssel bij het Overijsselse Kampen moet de komende weken blijken of het bellenscherm veel plastic tegenhoudt. Voor de eerste grote test van is een buis met gaatjes van maar liefst 200 meter op de bodem van de IJssel gelegd. "Bijna tot aan de overkant."

Proeven met het eerste prototype in een laboratorium van waterinstituut Deltares waren al hoopgevend. In een testopstelling met stromend water werden plasticdeeltjes van 3 millimeter, maar ook hele zakken en flessen richting zijkant gestuwd. Met het idee won de start-up vorig jaar ook al een wedstrijd die was uitgeschreven door Rijkswaterstaat en waterleidingbedrijf PWN.

In een testopstelling met stromend water werden plasticdeeltjes van 3 millimeter, maar ook hele zakken en flessen richting zijkant gestuwd

Helemaal nieuw is het gebruik van luchtbellen niet, zegt Zoet. De techniek wordt ook al gebruikt om gelekte olie en bagger te isoleren. En in de Zeeuwse Krammersluizen wordt een scherm van lucht al ingezet om de instroom van zout water uit de Oosterschelde te voorkomen.

Op zes plaatsen bij het IJ
Uiteindelijk wil The Great Bubble Barrier ook in Amsterdam aan de slag.

Niet voor niets doen Eveleens, Zoet en Studer vanaf volgende maand mee aan de jongste editie van Startup in residence, een programma waarvoor de gemeente startende bedrijven vraagt om innovatieve oplossingen voor typisch Amsterdamse problemen.

Om het Amsterdamse zwerfafval in de grachten op te vangen denkt de start-up vooral aan de zes plekken waar de grachten uitkomen op het open water van het IJ, zoals in de Hout­havens, bij het Oosterdok en het Westerdok.

Dinsdag presenteert The Great Bubble Barrier zich eerst maar eens in Kampen. Als het daar werkt, zijn de kansen in grachten of kanalen ook goed. "De IJssel is de snelst stromende rivier van Nederland, dus meteen de moeilijkste."

Tip Het Parool

Heb je een nieuwstip of nieuwsfoto? Voeg ons toe op Whatsapp. Liever mailen of anoniem tippen? Bekijk hier hoe dat kan.