Amsterdam Bewaar

Stadsvogels komen steeds verder in de problemen

Een merel
Een merel © Shutterstock

De stad wordt steeds minder aantrekkelijk voor vogels. Bekende soorten als huismus, merel en spreeuw verliezen fors terrein. Een van de belangrijkste oorzaken is de verstening van de stad.

Vogels hebben het moeilijk in de stad. In de ­afgelopen 25 jaar daalden de populaties van ­bekende stadsvogels als de huismus, de merel, de spreeuw en de kauw met 50 procent in het stedelijk gebied. Alleen de huiszwaluw nam in deze periode in aantal toe, schrijft het Centraal Bureau voor de Statistiek in een vandaag verschenen bericht over vogels in de stad.

Kuifleeuwerik
Van de twintig kenmerkende vogelsoorten die het CBS sinds 1990 in de gaten houdt, hebben dertien soorten het moeilijk in de stad. Van zes soorten is de populatie min of meer stabiel.

Het gaat dan onder meer om de ekster, de koolmees en de putter. De kuifleeuwerik is helemaal verdwenen uit de stad. "De mens trekt naar de stad toe, de vogel trekt uit de stad weg," vat het CBS de trend samen.

Verstening
Dat de verschillen tussen stad en niet-stedelijk gebied groot zijn, blijkt uit de daling van de populaties van de twintig vogelsoorten bij elkaar. Waar de populaties in de stad in een kwart eeuw gemiddeld halveerden, bleef de daling buiten de stad beperkt tot 15 procent. Dat verschil lijkt verklaarbaar, maar deze twintig soorten deden het in het verleden juist goed in de stad.

De huismus, een echte Amsterdamse vogel, doet het tegenwoordig stukken beter in Almere

De cijfers van het CBS hebben betrekking op het stedelijk gebied in heel Nederland. Amsterdam volgt dat beeld, zegt Jan Schoppers van ­Vogelonderzoek Nederland, de organisatie die de cijfers aan het CBS leverde. 

"Belangrijke oorzaak van de achteruitgang is de verstening van de stad. Die gaat onverminderd door. Nu de economische crisis achter de rug is, wordt elk stuk braakliggende grond volgebouwd."

Almere
Als een andere factor noemt Schoppers de trend in het groenbeheer om struiken te vervangen door gras. "Dat is een stuk goedkoper in onderhoud, maar het gaat ten koste van struikvogels als de staartmees, de roodborst en de zanglijster." 

De huismus, een echte Amsterdamse vogel, komt in delen van de stad helemaal niet meer voor. Schoppers: "Hij doet het tegenwoordig stukken beter in Almere."

Het is niet louter kommer en kwel. Water­vogels profiteren van de sterk verbeterde waterkwaliteit in de stad en van de trend om in ­nieuwe wijken ook waterpartijen aan te leggen. 

En de halsbandparkiet is een succesnummer, zegt Schoppers, over de soort die als exoot de grote steden verovert. "Een stadsvogel, die optimaal gebruikmaakt van de omstandigheden."