PlusReportage

Stadsreparatie was het doel bij De Verbinding in de Spaarndammerbuurt

De Verbinding: zo heet het blok woningen in de Spaarndammerbuurt op de plek waar eerst een basisschool stond. Wat ervoor in de plaats is gekomen, is een parodie op de Amsterdamse School.

Omdat de buurt tot het werelderfgoed behoort, diende de Amsterdamse School te worden gehoorzaamd. Beeld Eva Plevier
Omdat de buurt tot het werelderfgoed behoort, diende de Amsterdamse School te worden gehoorzaamd.Beeld Eva Plevier

Arme Krommeniestraat. Zeker een jaar moeten de bewoners van dit deel van de Spaarndammerbuurt overlast hebben gehad vanwege het bouwblok De Verbinding: een versperde straat, graafmachines voor de ondergrondse parkeergarage en het bijbehorende lawaai. En dat in een toch al dicht op elkaar gepakte buurt met veelal kleine woningen.

Het is een euvel dat op dit moment op veel plekken in Amsterdam voorkomt. Herstel van kades en bruggen, ambitieuze particuliere bouwprojecten, aanleg van parkeergarages: ze stellen de leefbaarheid op de proef, en al helemaal voor de bewoners die vanwege de coronacrisis aan huis gebonden zijn.

Messingkleurige kozijnen

Het leed bij de Krommeniestraat is bijna geleden. Op de plek van de basisschool Spaarndammerhout, die is verkast naar de Houthavens, zijn ongeveer 80 woningen gebouwd rondom een ruim binnenhof. Aan de overkant van de straat is de gevelwand dichtgesmeerd met een strak blok waar de mode van deze tijd wordt gecelebreerd. De donkere baksteen wordt onderbroken door messingkleurige kozijnen.

Stadsdeel West bereidde bijna vijf jaar geleden een aanbesteding voor voor deze Spaarndammerschoollocatie. Die was volgens de deelnemers hopeloos ingewikkeld: sociale woningbouw in combinatie met middeldure koop, ruime woningen naast kleine en een openbare binnentuin. Omdat de buurt tot het werelderfgoed behoort, diende de Amsterdamse School te worden gehoorzaamd.

Weinig verbeeldingsvol

Bouwer Heijmans, dat de competitie won, schakelde als architecten het bureau Korth Tielens, Marcel Lok en DS Landschapsarchitecten in – de laatste voor de inrichting van de binnenhof. Stadsreparatie was en is het doel, want de school uit de jaren zeventig was het aanzien niet waard. Dat is helaas met meer plekken in de Spaarndammerbuurt het geval, waar de stadsvernieuwing van begin jaren tachtig wel comfortabele, maar weinig verbeeldingsvolle woningen heeft nagelaten.

Tekst gaat verder onder de foto

De Verbinding. Beeld Eva Plevier
De Verbinding.Beeld Eva Plevier

Begrijpelijk dat men met argusogen toekeek welke woningen op deze delicate plek zouden worden gebouwd. Hoewel de inrichting van de vierkante binnenhof in volle gang is, is het beeld wel duidelijk: de architecten zijn in de voetsporen van de Amsterdamse School getreden, met een gebeeldhouwde gevel en met metselwerk waar de verticaal gelegde stenen worden afgewisseld met horizontale.

Boogvormige portieken komen op verschillende plaatsen voor in de omgeving van Het Schip, alweer bijna 100 jaar oud. Wat De Verbinding nu laat zien, zou je een parafrase of misschien wel een parodie op de Amsterdamse School kunnen noemen.

In het oog springen drie passages die toegang geven tot de binnenhof met een gewelfde, gemetselde kuif erboven. In die doorgangen heeft de kunstenaar Martijn Sandberg een reliëf aangebracht dat we dienen te beschouwen als een tatoeage.

Van oude naar nieuwe tijd

Geabstraheerde cijfers en letters verwijzen naar het heden, verleden en de toekomst. Sandberg heeft er een niet bijster toegankelijke verhandeling over geschreven. Neem: ‘Zoals de poort de entrée is, start in de poort onder onze voeten het klinkermotief, in de richting naar voren tot in het verdwijnpunt, en in tegengestelde richting, naar achter. Stap voor stap, stap na stap, betreden we het ‘stenen kleed’ en lezen we letter voor letter, letter na letter, heen en terug in het spoor: ‘De Oude Weg Naar De Nieuwe Tijd, De Nieuwe Weg Naar De Oude Tijd’.

Tekst gaat verder onder de foto

De Verbinding. Beeld Eva Plevier
De Verbinding.Beeld Eva Plevier

Dat geeft niet, het resultaat is geslaagd. Een uitnodigende verbinding is gelegd tussen binnen en buiten, en ja: verleden en toekomst. De passages herinneren ook nog eens aan de poorten die er op dit terrein zijn geweest. In die zin is De Verbinding een zorgvuldig uitgevoerde stedenbouwkundige schakel. Minder gelukkig is de combinatie van de inrit naar de parkeergarage met de doorgang voor de passanten in een poort, en daar liggen ook nog twee trappenhuizen aan. Dit moet wel tot overlast leiden.

Groene oase

Zo plastisch als de gevel aan de straatkant is, zo onverbiddelijk is de bekleding van de binnenhof, met een groen geglazuurde tegel en een strakke gevel. Alleen een weelderige beplanting van DS Landschapsarchitecten kan bijdragen aan de privacy, valt te vrezen. En hoe ruimtelijk opgezet de hof ook is, een tegel lijkt wel het laatste dat is opgewassen tegen geluidsoverlast. Hopelijk wordt dit de groene oase waar de buurt zo voor geijverd heeft en kan deze gemeenschappelijke ruimte tot verbroedering zorgen.

Krommeniestraat klaar, Wormerveerstraat nog niet. Een nieuwe bouwput is gecreëerd in een gat van een andere school, waarin tot voor kort kunstenaarsateliers waren gevestigd. Architect Pim Köther is hiervoor aan de slag gegaan. Over twee jaar kunnen we de geplande jongerenhuisvesting beoordelen, maar één ding is zeker: met de onrust is het niet gedaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden