Plus

Stadsherstel haalt 58 miljoen op om monumenten te verduurzamen: ‘Een mooi gebaar’

Stadsherstel wil Kasteel Nederhorst verbouwen tot appartementencomplex, met 30 woningen in elke categorie, waaronder sociale huur. Beeld Jakob van Vliet
Stadsherstel wil Kasteel Nederhorst verbouwen tot appartementencomplex, met 30 woningen in elke categorie, waaronder sociale huur.Beeld Jakob van Vliet

Om haar monumenten te verduurzamen, haalt het Amsterdamse Stadsherstel 58 miljoen euro op bij ING. Voldoende is dat niet. ‘Hier kunnen we drie jaar mee vooruit.’

Herman Stil

Stadsherstel Amsterdam, het bedrijf dat bedreigde karakteristieke panden koopt en opknapt, heeft bij ING een lening gekregen van 58 miljoen euro. “Het geld is vooral bedoeld om ons bezit te verduurzamen,” zegt Onno Meerstadt directeur van het bedrijf. “Als we daar niet mee beginnen, dan krijgen onze panden in de toekomst een lastig leven. Van het Rijk moeten we immers allemaal in 2050 van het gas af zijn, Amsterdam wil dat al in 2040 voor elkaar hebben.”

Het bedrijf probeert op die manier ook te voorkomen dat zijn woningen, winkels, kerken en bedrijfspanden leeg komen te staan. “Wij zijn bang dat we de concurrentie met commerciële verhuurders niet meer aankunnen als ons vastgoed niet goed geïsoleerd is. Onze huurders vragen er ook om.”

Strenge eisen

Stadsherstel worstelt al jaren met de torenhoge kosten die samenhangen met de 650 monumenten die het bezit. Niet alleen om gebouwen in orde te houden of te renoveren, maar ook om ze te verduurzamen, zodat ze enigszins voldoen aan de huidige milieueisen.

Dat is lastig omdat het vaak om oude, monumentale panden gaat. Door de eisen die onder meer de gemeente en Monumentenzorg stellen, is Stadsherstel veel geld kwijt. “Onze uitdaging is heel anders dan die van woningcorporaties.”

Ondanks de oplopende rente, waardoor lenen duurder wordt, had Stadsherstel geen moeite financiers te vinden voor een krediet. “Er waren diverse kandidaten. ING had het meest oog voor de manier waarop wij willen verduurzamen. Zij hadden de aantrekkelijkste aanbieding; naast een gunstige rente ook goede voorwaarden.”

Dat ING sinds de oprichting van Stadsherstel in 1956 grootaandeelhouder is, hielp mee.

Toekomstbestendig

Voor de bank was het wel een bijzondere financiering. “We kijken bij elke aanvraag voor kredieten om te renoveren naar de achterliggende plannen,” zegt Hein Wegdam, directeur van ING Vastgoedfinanciering. “Die zijn voor monumenten anders dan voor moderner vastgoed. Daar moeten wij ook rekening mee houden. We kunnen niet altijd dezelfde voorwaarden stellen qua rente en onderpand als bij recentere gebouwen.”

Daarbij speelt maatschappelijke verantwoordelijkheid eveneens een rol, zegt Wegdam. “Het is ook in ons belang om monumenten courant te houden. Zo wordt de hele vastgoedportefeuille waarin we investeren toekomstbestendig.”

ING Vastgoedfinanciering heeft in Nederland werkzaamheden aan ruim tachtigduizend bestaande panden gefinancierd. Vaak voor commerciële eigenaren die willen verbouwen of renoveren en meteen verduurzamen. “Bij bestaande gebouwen is het grootste deel nog niet of niet voldoende verduurzaamd,” vertelt Wegdam. “Die opgave is enorm, zeker bij oudere gebouwen. Dit krediet voor Stadsherstel is een goede testcase, want we hebben veel meer klanten die een monument klimaatneutraler willen maken.”

De 58 miljoen euro is volgens Meerstadt ‘een mooi gebaar’, maar op een bezit van 650 panden niet meer dan een druppel op een gloeiende plaat. “Met dit bedrag kunnen we drie jaar vooruit. Daarna moeten we opnieuw kijken naar financiering.”

Dat wordt nog een uitdaging nu de rente stijgt. “Wellicht geven we nieuwe aandelen uit als de rente tegen die tijd hoger uitvalt dan het dividend dat we moeten uitkeren.”

De lening van ING wordt gebruikt voor acute ingrepen en voor het aanpakken van gebouwen die onlangs zijn verworven of leeg zijn komen te staan. Onder meer de Oosterkerk op Wittenburg staat op het programma. “We doen zulke ingrepen het liefst als een pand leeg staat. Dan hebben we de tijd om het aan te pakken. Dat is in verhuurde staat moeilijk.”

Standaardisering

Meer hulp dan alleen die van een grote bank is welkom, zegt Meerstadt. “De overheid, bouwtoezicht en Monumentenzorg moeten echt een slag maken als het gaat om regels en vergunningen voor verduurzaming van monumenten. We moeten voor elk pand alles opnieuw doorlopen. Dat kost veel tijd en geld.”

“We kijken nu met de gemeente Amsterdam of we relatief eenvoudige werkzaamheden, zoals het plaatsen van isolatieglas achter het monumentenglas, kunnen standaardiseren zodat we daar niet telkens een aparte vergunning voor hoeven regelen. Dat is ook in het belang van de gemeente. Die loopt namelijk tegen hetzelfde probleem aan bij de verduurzaming van zijn monumenten.”

“Je moet af en toe accepteren dat je ingrijpt in een monument om het te bewaren voor de toekomst. Wij proberen altijd een balans vinden tussen behoud en gebruik. Het heeft geen zin als niemand meer in een monument wil wonen of werken omdat het er tocht of te koud is.”

Kasteel Nederhorst

Stadsherstel Amsterdam beperkt zijn activiteiten niet tot de gemeente Amsterdam. Zo wil het bedrijf het in maart verworven Kasteel Nederhorst en zijn bijgebouwen verbouwen tot appartementencomplex, met dertig woningen in elke categorie, waaronder sociale huur.

“Nederhorst den Berg zien wij als groot-Amsterdam en wij willen een rol spelen in een straal van zo’n 45 kilometer rondom de stad,” zegt Stadshersteldirecteur Onno Meerstadt. “We bezitten ook een aantal forten uit de Stelling van Amsterdam.”

Stadsherstel is op deze manier actief in onder meer Haarlem, Uitgeest en Weesp.

Kasteel Nederhorst, lang het onderkomen van strip- en animatiestudio Toonder Studio’s, verkommerde de afgelopen jaren doordat de eigenaar niet de financiële armslag had om te investeren. “Die had het aan een commerciële partij kunnen verkopen. Dat zou ze meer hebben opgeleverd, maar ze hebben toch voor ons gekozen.”

Een deel van de opbrengst wordt gestoken in culturele activiteiten in het kasteel, dat ook een zalencentrum krijgt.

Van het ING-krediet aan Stadsherstel gaat tussen de anderhalf en twee miljoen euro naar duurzaamheidsinspanningen voor het kasteel. Onder meer voor isolatie en de aanleg van een aardwarmte-installatie. Het kasteel moet daarmee energielabel-A krijgen

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden