Plus

'Stad liet kansen op invloed koranscholen liggen'

Bij steeds meer instanties, zoals de AIVD, zijn zorgen over de inhoud van lessen op moskeescholen. Toch heeft Amsterdam de mogelijkheid om meer greep te krijgen op de bijlessen in de moskee niet benut.

De gemeente heeft verzuimd te helpen bij de vernieuwing van moskeeonderwijs. Beeld anp

Deze week nog waarschuwde veiligheidsdienst AIVD in zijn jaarverslag dat radicale predikers steeds meer invloed krijgen op naschools islamitisch onderwijs. Ook in Amsterdam zijn veel van dit soort moskeescholen actief, waar kinderen uit islamitische gezinnen Arabisch leren en de Koran reciteren. De meeste van de omstreeks veertig moskeeën in de stad bieden dit godsdienstonderwijs aan, wekelijks volgen duizenden kinderen tussen de 6 en de 15 de lessen.

De waarschuwing van de AIVD is nieuw, maar in Amsterdam zijn al langer zorgen over het wel en wee van de kinderen die les krijgen op de moskeescholen. De gemeente, in het bijzonder stadsdeel West, probeert al sinds 2017 om hier beter zicht op te krijgen.

Voorheen was de stad vooral bezorgd over de gebrekkige locaties waar de lessen plaatsvonden, met veel te veel kinderen in kleine lokalen. Ook waren er verhalen over de hardhandige manier waarop de orde werd gehandhaafd door de onderwijzers. Uit onderzoek dat het Verwey-Jonker Instituut uitvoerde in samenwerking met negen moskeeën in West blijkt dat deze omstandigheden de laatste jaren sterk verbeterd zijn. Lijfstraffen komen niet meer voor op de onderzochte moskeescholen en er is aandacht gekomen voor de veilige huisvesting.

Lesmethode vernieuwen
De onderzoekers concludeerden wel dat de moskeebesturen hulp kunnen gebruiken om de lessen inhoudelijk te verbeteren. De methodes die nu gebruikt worden, zijn vaak vertaald uit het Arabisch en komen uit landen in het Midden-Oosten. De moskeeën hebben behoefte aan lesmethoden over de islam in de Nederlandse context, bijvoorbeeld met aandacht voor onderwerpen als discriminatie, homoseksualiteit en andersdenkenden. Het Verwey-Jonker Instituut adviseerde dan ook om de moskeescholen te helpen met het vernieuwen van de lesmethoden en hen te ondersteunen bij het bespreekbaar maken van zaken. 'Als onderdeel hiervan dienen in de lessen religieuze thema's expliciet in de Nederlandse context te worden geplaatst,' aldus het onderzoek.

Stil gebleven
De onderzoekers adviseerden expliciet om de goede samenwerking uit 2017 om te zetten in een project waarbij de gemeente de ontwikkeling van nieuw lesmateriaal stimuleert. 'Gebruik het gecreëerde momentum en laat het niet verloren gaan om met een of enkele moskeeën in een pilotvorm te werken aan vernieuwing van de lessen, met betrokkenheid van ouders,' adviseerden de onderzoekers.

Maar sindsdien is het stil gebleven. Stadsdeel West zegt in een reactie dat de goede band met de aan het onderzoek deelnemende moskeeën in stand is gehouden. Verder is geen van de adviezen opgevolgd, deze aanbevelingen zouden buiten de macht van het stadsdeel liggen, aldus een zegsvrouw. Burgemeester Femke Halsema schreef eerder dit jaar aan de raad dat zij via de Onderwijsinspectie de mogelijkheid wil hebben om in te grijpen als de islamlessen een antidemocratisch karakter krijgen. Maar over het verbeteren van het huidige naschoolse islamitische onderwijs gaan deze maatregelen niet.

Adviezen niet opgepakt
Hoofdonderzoeker Ahmed Hamdi van Verwey-Jonker vindt het jammer dat de adviezen uit het rapport niet breder opgepakt zijn. "Het is opvallend dat veel gemeenten, waaronder Amsterdam, het naschoolse islamitisch onderwijs kennelijk vooral bekijken vanuit de veiligheidsblik. "De aandacht voor veiligheid is uiteraard legitiem, maar kijk ook vanuit het jeugdbeleid, vanuit de bredere verantwoordelijkheid voor het welzijn van kinderen en voor hun vorming als burger van deze samenleving," zegt Hamdi.

Het jaarverslag van de AIVD is overigens niet concreet over de moskeescholen waar het mis dreigt te gaan maar stelt in algemene termen dat het netwerk van scholen waar radicaal gedachtegoed wordt verspreid 'wijdvertakt' is.

Woensdag liet imam Yassin Elforkani weten dat hij teleurgesteld is dat de AIVD niet specifieker is in zijn zorgen. Volgens hem zorgen dit soort algemene waarschuwingen ervoor dat hierdoor alle moskeeën die Koranonderwijs aanbieden verdacht zijn.

Politieke reacties

VVD
VVD-raadslid Marianne Poot is teleurgesteld dat de gemeente de kans niet heeft aangegrepen om het moskeeonderwijs in de stad een impuls te geven. "Bijzonder dat het stadsdeel West in 2017 niet alle aanbevelingen van het gezaghebbende Verwey Jonker instituut heeft opgevolgd," aldus Poot. "Zeker in het licht van de discussie over het antidemocratische onderwijs op het Haga Lyceum is er wat ons betreft opnieuw momentum om naar deze aanbevelingen te kijken en deze op te volgen. We zullen het stadsbestuur hierom vragen."

Poot doelt op de islamitische middelbare school die buiten het reguliere curriculum om ook Koranlessen aanbood aan de leerlingen. Uit AIVD-rapportages die burgemeester Halsema openbaar maakte is gebleken dat invloedrijke fundamentalistische imams te gast zijn geweest op de school.

DENK
Denkraadslid Mourad Taimounti vindt de beschuldigingen van de AIVD ongepast omdat er geen concrete voorbeelden van misstanden aan toe zijn gevoegd. "Als het misgaat, hoor je iedereen klagen, maar ondertussen bemoeien we ons niet met het informele islamitische onderwijs. Uit dit verhaal blijkt dat Amsterdam de handvatten om de situatie te verbeteren niet aangrijpt en dat vind ik een gemiste kans."

Taimounti is het oneens met de kritiek dat ondersteuning bij het creëren van nieuwe lesmethodiek een inbreuk zou zijn op de scheiding tussen kerk en staat. "Onzin, alles wat met maatschappelijke vorming en burgerschap te maken heeft is een taak van de overheid. De AIVD suggereert dat het allemaal verschrikkelijk is wat kinderen geleerd wordt op moskeescholen. Ik zou zeggen: put your money where your mouth is, en investeer erin zodat het beter wordt."

PvdA
PvdA-raadslid Sofyan Mbarki staat niet onwelwillend tegenover de aanbevelingen van het onderzoek uit West. "Ik vind dat alle kinderen in Amsterdam recht hebben op goed en verantwoord onderwijs, ook als dat informeel is. Als er signalen zijn dat het ergens niet goed gaat, dan nemen we die serieus. Je kunt echter dit soort berichten van de AIVD alleen goed duiden als je als gemeente van tevoren goed zicht hebt op het informele onderwijs in de stad. Anders is dit bericht van de AIVD een hagelschot dat alle plekken waar les wordt gegeven verdacht maakt. En dat is niet goed en doet geen recht aan de situatie in onze stad." Mbarki pleit voor een actieve rol van de stad. "Je moet als gemeente in contact blijven, helpen, adviseren en waar nodig corrigeren."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden