Plus Interview

Sportcardioloog Harald Jorstad: ‘Tragedie rond Nouri heeft iedereen wakkergeschud’

Is er twee jaar na de fatale hartstilstand van Abdelhak Nouri vooruitgang geboekt in de sportgeneeskunde? In Amsterdam is Harald Jorstad aangetreden als de eerste specifiek opgeleide sportcardioloog van Nederland.

In de MRI-fiets moet de patiënt bewegen in plaats van roerloos blijven liggen. Beeld Lin Woldendorp

Het kantoor van sportcardioloog Jorstad is gevestigd in sectie B van het Academisch Medisch Centrum (AMC). Daar vlakbij is de kamer waar Ajaxtalent Nouri verzorgd werd nadat hij op 8 juli 2017 een ernstige hersenbeschadiging had opgelopen. Hoewel de defibrillator tijdens de oefenwedstrijd in het Oostenrijkse Zillertal op enkele meters afstand stond, werd het reanimatieapparaat te laat ingezet om bij de Ajacied erger te voorkomen. Ajax-directeur Edwin van der Sar gaf na een jaar aan dat de medische behandeling ter plekke te wensen had overgelaten en kort daarna werd clubarts Don de Winter vervangen.

Daarover wil Jorstad niets kwijt, net zomin als over zijn rol tijdens de verzorging van Nouri in het AMC. “Ik kan geen uitspraken doen over individuele patiënten. Bovendien betreft het hier zo’n aangrijpende gebeurtenis, dat het vanuit mijn rol helemaal niet past om er überhaupt iets over te zeggen.”

Wel geeft hij aan dat de tragedie rond Nouri een groot effect op de medische wereld heeft gehad. “Zo’n gebeurtenis schudt iedereen enorm wakker. Er waren al vergevorderde gesprekken gaande over nog betere screening van de harten van topsporters. Na zo’n incident komt het helemaal bovenaan in alle agenda’s.”

Hoog niveau

Jorstad studeerde op 1 april 2018 af als eerste specifiek opgeleide sportcardioloog in Nederland. Voordien waren er vooral cardiologen die zich dieper in het sportsegment verdiepten. Jorstad: “Inmiddels zitten daar een paar specialisten van hoog niveau tussen, maar het verschil is dat ik vanaf het begin van mijn opleiding op de sportcardiologie gefocust ben geweest en er fulltime mee bezig ben.”

Hij is nu een belangrijke schakel binnen het team van de internationaal gerenommeerde hoogleraar cardiologie Arthur Wilde binnen het AMC. Omdat deze groep specialisten samenwerking en kennisdeling als speerpunt van beleid hanteert, is er een innige relatie opgebouwd met Sportmedisch Centrum Papendal van NOC*NSF. Jorstad verricht daar een deel van zijn werkzaamheden. “Bij Nicole Panhuyzen op Papendal en Antonio Pelliccia in Rome heb ik me nog verder kunnen verdiepen in de sportcardiologie bij topsporters. Inmiddels is er ook op de werkvloer sprake van een zeer constructieve samenwerking met NOC*NSF.”

Speelverbod

De sportcardioloog heeft ook korte lijnen met Ajax en de internationale spelersvakbond Fifpro. “Bij de Fifpro is medisch wetenschapper Vincent Gouttebarge bezig met een heel interessant onderzoek naar hoe het lichaam van een topvoetballer reageert nadat hij een punt achter zijn carrière heeft gezet. Daarbij wordt specifiek naar de hartfunctie, botten en spieren gekeken. Een geweldig initiatief om het hele plaatje beter in kaart te brengen.”

Dan de actuele situatie binnen de topsport. Tijdens de Afrika Cup kreeg deze week Joel Tagueu, international van Kameroen en speler van het Portugese Maritimo, een speelverbod nadat een levensbedreigende hartafwijking was geconstateerd. Nauwkeuriger onderzoek zorgt voor een toename van dergelijk nieuws.

Harald Jorstad hoopt dat meer aandacht voor preventie het aantal behandelingen kan verminderen. Beeld Lin Woldendorp

Jorstad: “Veilig sporten vormt de centrale motivatie voor de sportcardiologie. Dat geldt zowel richting de topsporter als de recreant. Met golf en yoga bewegen sporters met minimale risico’s, in veel andere gevallen moeten zij beseffen dat je goed moet weet waar je mee bezig bent. Wij zijn vooral beducht voor twee belangrijke afwijkingen. Eén daarvan is een soort van vervetting van het hart, het zogenaamde ARVC, waarbij sporten juist de ziekte in de hand werkt en de hartkamers eerder gaan falen. Dan is 2½ uur laag intensief sporten, zoals wandelen, het maximale. En dan is er nog een andere ziekte waarbij levensbedreigende hartritmestoornissen door stresshormonen uitgelokt kunnen worden.”

Jorstad vindt actuele gegevens en kennisdeling van groot belang voor de preventie binnen de topsport. Hij ziet goede ontwikkelingen: “Voor iedere profvoetballer stelt de Fifa nu verplicht dat hij om de één tot twee jaar een vragenlijst invult en een hartfilm en echo laat maken. Verder delen steeds meer sportartsen en cardiologen hun specifieke kennis. Dat is essentieel, omdat veel atleten hun eigen arts hebben. Daarnaast weet bijvoorbeeld de sportcardioloog uit Heerenveen meer over het effect van schaatsen. Al die verzamelde data zijn van wezenlijk belang om problemen te voorkomen.”

Artsen maken in de topsport onderscheid tussen drie ‘hartsoorten’, die allemaal afwijken van hetzelfde orgaan van een gewoon mens. Jorstad: “Zo hebben krachtsporters een dikker hart, terwijl dat van duursporters als hardlopers en voetballers vooral wijder is. Tenslotte is er bij schaatsers, roeiers en wielrenners de combinatie van kracht en duursport te zien. Bij voetballers lijkt de positie op het veld ook bepalend te zijn. Bij middenvelders is het hart ietsje wijder, is de polsslag lager en oogt het hart een tikkeltje lui. Maar zodra je zo’n voetballer vraagt om kniebuigingen te doen, blijkt er sprake van veel reserves en een heel efficiënte pompfunctie van het hart.”

Gebruiksaanwijzing

Hij wil hier vooral mee aangeven hoe divers het hart kan functioneren. Daardoor kent iedere sport en iedere sporter eigenlijk z’n eigen gebruiksaanwijzing. Om al die duizenden varianten te kunnen specificeren, is meer onderzoek nodig om de kennis uit te breiden. Om dat te bereiken heeft het AMC een stevige stap voorwaarts gezet door als eerste in Nederland een zogenaamde MRI-fiets aan te schaffen. Daarbij is het mogelijk het hart in beeld te brengen terwijl de patiënt zich inspant. Jorstad: “Dit is echt een enorme verbetering. Aanvankelijk konden we via de MRI alleen het hart in rust goed volgen, nu worden ook de inspanningen nagebootst. Zo krijgen we een nog beter beeld van de hartfunctie.”

Ondanks alle onderzoek en preventieve maatregelen kunnen risico’s nooit worden uitgesloten. Jorstad: “Neem een voetballer die een bal op de borst aanneemt. Precies op een plek en op het moment dat een combinatie daarvan een hartritmestoornis in de hand werkt. Een kans van één op miljoenen. Hoe je van te voren alles ook checkt en screent, dan is er helaas gewoon sprake van pech. Maar juist dan is het essentieel dat men weet hoe op zo’n situatie te anticiperen. Dat je weet wat te doen als het wel gebeurt.”

De sportcardioloog pleit voor nog meer samenwerking: “Dankzij veel sportartsen en specialisten heeft de sportcardiologie een duidelijke upgrade gekregen. Er wordt steeds gerichter gewerkt. Binnen de sportsectie van het AMC hanteren we nu het credo ‘preventie en performance in plaats van genezen’. Daarom is niet alleen een brede samenwerking met andere specialisten en partijen zo belangrijk, ook het informeren van zoveel mogelijk mensen die in de sport actief zijn. Hoe je moet reanimeren is echt niet zo ingewikkeld en het ergste wat er kan gebeuren is dat er een rib breekt. Intussen is het effect van een goede reanimatie enorm.”

Harald Jorstad
Geboren op 1 november 1980 in Trondheim (Noor­wegen)

1999 studie geneeskunde aan Vrije Universiteit Amsterdam 2006: cum laude geslaagd.
2011 start opleidingen tot specialist sportcardiologie in AMC
2018 staflid afdeling cardiologie Amsterdam UMC sportcardioloog Papendal 
High Performance Partner NOC*NSF
Voorzitter werkgroep ‘cardiologie en sport’ van Nederlandse vereniging voor Cardiologie

Door: Jaap de Groot

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden