Amsterdam Bewaar

Sluis bij IJmuiden pas over vier jaar open

De sluis bij IJmuiden in aanbouw, met op de achtergrond de oude.
De sluis bij IJmuiden in aanbouw, met op de achtergrond de oude. © ANP

De nieuwe sluis bij IJmuiden gaat pas in 2022 open. Oorspronkelijk zou de door de Amsterdamse haven vurig gewenste sluis eind volgend jaar gereedkomen.

Eind vorig jaar kwamen grote tegenvallers aan het licht bij de bouw van de zeesluis die de grootste van de wereld moet worden. De betonnen constructie die wordt afgezonken bleek door ontwerpfouten door de aannemers BAM en VolkerWessels niet berekend op de krachten die het water uitoefent op de deurkassen voor de 72 meter hoge sluisdeuren.

Meteen na bekendmaking van de tegenslag lag het voor de hand dat de sluis met vertraging zou opengaan. De aannemers zouden in januari met een nieuwe planning komen, maar dat heeft dus nog een half jaar langer geduurd.

Kostbare aangepaste planning 
Ook meldden beide aannemers eind vorig jaar dat de bouw van de sluis zo'n 140 miljoen duurder uitviel. Nu blijkt dat ze daarvoor nog zo'n 60 miljoen extra moeten uittrekken, voornamelijk door de aangepaste planning. 

Dat betekent helaas dat grotere schepen dan nu het geval is, onze haven tot die tijd niet kunnen aandoen.

Reactie Havenbedrijf

De bouwers hielden het voor mogelijk halverwege 2021 klaar te zijn met de sluis. Maar minister Cora van Nieuwenhuizen (Infrastructuur en Waterstaat) vindt dat na toetsing door externe deskundigen al te optimistisch, zo meldt ze vanavond aan de Tweede Kamer. Volgens haar is begin 2022 realistischer. Daarmee is er een vertraging van 27 maanden.

Noordersluis 
De vertraging heeft geen gevolgen voor de scheepvaart, zo schrijft Van Nieuwenhuizen. De bestaande Noordersluis blijft langer in bedrijf. Wel zorgt het langer openblijven van de toch al storinggevoelige Noordersluis voor extra kosten. Ook is Rijkswaterstaat duurder uit omdat de hoogwaterkering bij het werkterrein nu langer moet blijven staan.

De minister gaat met de gemeente Amsterdam en de provincie Noord-Holland in gesprek over de financiële gevolgen van de vertraging. De minister spreekt van 'forse kostenstijgingen', al waren die ook het gevolg van andere tegenslagen. Zo werden veel meer kabels en leidingen aangetroffen in het historische sluizencomplex en er waren extra maatregelen nodig om het scheepvaartverkeer in goede banen te leiden.

De extra kosten kunnen niet gedekt worden vanuit de begroting voor de bouw van de sluis, schrijft de minister. Over een aantal maanden, zo kondigt Van Nieuwenhuizen aan, zal ze de Tweede Kamer preciezer informeren over het extra geld dat ze moet uittrekken voor de sluis. De bouw staat tot dusver voor 927 miljoen euro in de boeken.

De minister onderstreept dat de bouwers niet worden gecompenseerd. Het gaat om verliezen, schrijft de minister, 'die het gevolg zijn van de door hen gemaakte ontwerpfout'. 

'Grote tegenvaller' 
Eind vorig jaar moesten VolkerWessels en BAM allebei al een strop van 69 miljoen euro melden vanwege de vertraging bij de bouw van de sluis. Dat was een eerste inschatting van de kosten aan allerlei extra materialen voor versteviging, extra manuren en dure specialisten.

De minister noemt de vertraging 'een grote tegenvaller en zeer teleurstellend'. Rijkswaterstaat heeft daarom zelfs overwogen het contract te ontbinden. Na het onderzoek door de externe deskundigen is daar toch van afgezien. Ontbinding van het contract zou tot meer vertraging en kosten leiden, en het overdoen van de aanbesteding.

Door het ministerie geconsulteerde deskundigen hebben het door de bouwers aangepaste ontwerp tegen het licht gehouden en komen tot de conclusie dat het door de bouwers aangepaste ontwerp 'maakbaar' is. Wel hebben ze nog extra aanpassingen voorgesteld om de risico's op schade aan de deurkassen te verkleinen. 

Het gevolg van het aangepaste ontwerp is dat het wegverkeer over het sluizencomplex voor een jaar wordt afgesloten. Dat is een grote teleurstelling voor de IJmond, waar de sluis een belangrijke schakel is in het verkeer tussen beide oevers van het Noordzeekanaal. De minister noemt de afsluiting 'onwenselijk', maar 'onvermijdelijk'. Zolang de weg over de sluis dicht is, blijft een extra pont in de vaart.

Haven houdt moed
Het Amsterdamse havenbedrijf reageert teleurgesteld op het uitstel. "Dat betekent helaas dat grotere schepen dan nu het geval is, onze haven tot die tijd niet kunnen aandoen." Schepen kunnen wel door de uit 1929 stammende Noordersluis.  

"Rijkswaterstaat heeft ons verzekerd dat de havens van IJmuiden, Beverwijk, Zaanstad en Amsterdam ook de komende jaren goed bereikbaar blijven. Daarvoor is van groot belang dat de Noordersluis in optimale conditie blijft."

De haven houdt de moed erin en blijft een warm voorstander van de sluis. "Wij blijven van mening dat de bouw van de nieuwe zeesluis - óók met vertraging - een indrukwekkend infrastructureel project is dat een belangrijke bijdrage levert aan de economie van het Noordzeekanaalgebied."

BAM meldt dat het de circa 30 miljoen die het bouwbedrijf extra denkt kwijt te zijn aan de sluis zal verwerken in de halfjaarresultaten die eind augustus bekend worden. De eerder uitgesproken verwachting over heel 2018 2 procent winst te maken, komt niet in gevaar. VolkerWessels houdt de schade, ietwat preciezer, op 31,5 miljoen.

BAM maakt verder bekend dat de bouw van de twee deurkassen gestaag vordert. De eerste wordt naar verwachting in het najaar van 2018 geplaatst.