PlusAchtergrond

Slotervaartziekenhuis stond machteloos tegenover Zilveren Kruis

Beeld ANP

MC Slotervaart stond machteloos tegenover zorgverzekeraar Zilveren Kruis, blijkt uit een nieuw onderzoek naar de ondergang van het ziekenhuis. Ook de medische staf en de gemeente Amsterdam komen niet ongeschonden uit het rapport.

Hoe kan de macht van de zorgverzekeraars worden teruggedrongen? Dat is een vraag die beklijft na lezing van het woensdag verschenen rapport van een commissie van onafhankelijke deskundigen over het chaotische faillissement van MC Slotervaart en de IJsselmeerziekenhuizen.

Er lagen al rapporten van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd en de Onderzoeksraad voor Veiligheid. De noties over een te beperkte taakopvatting bij betrokken partijen, waardoor niemand de regie en verantwoordelijkheid voor een fatsoenlijke afwikkeling naar zich toe trok, komen daardoor bekend voor. Hetzelfde geldt voor de constatering dat eigenaren Loek Winter en Willem de Boer schimmig opereerden en te lang vasthielden aan door anderen afgeschoten verbeterplannen. En dat verzekeraar Zilveren Kruis geen traan liet om de ondergang van MC Slotervaart lazen we al bij de Onderzoeksraad.

Een commissie onder leiding van emeritus hoogleraar Jaap van Manen concludeert nu dat zorgverzekeraars een te dominante positie hebben ten opzichte van kleine ziekenhuizen. Zij kunnen deze maken en breken.

Dat zullen overigens niet alle experts onderschrijven. De gezondheidseconomen Erik Schut en Marco Varkevisser schreven in 2016 in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde dat de machtspositie van het handjevol grote zorgverzekeraars veel zwakker is dan het lijkt. Zij hebben maar weinig mogelijkheden verzekerden naar andere ziekenhuizen te sturen waarmee ze gunstige afspraken hebben gemaakt.

Ongunstige omstandigheden

De commissie-Van Manen benadrukt de unieke samenloop van ongunstige omstandigheden bij de ondergang van de ziekenhuizen van de MC Groep van zorgondernemers Winter en De Boer. Maar ze doet ook aanbevelingen om te voorkomen dat andere ziekenhuizen tegenover een almachtige zorgverzekeraar komen te staan.

Met 55 à 60 procent van alle patiënten van de nu failliete ziekenhuizen als cliënt, konden Winter en De Boer niet om Zilveren Kruis heen. Zij moesten jaar in, jaar uit wel tekenen voor een nieuw contract, omdat anders veel te veel patiënten hun heil elders zouden zoeken. Omgekeerd was het voor Zilveren Kruis geen enkel probleem de samenwerking te staken.

De afhankelijkheidsrelatie werd versterkt doordat de MC Groep zat te springen om geld voor vernieuwing en het aan zich binden van personeel. Bij particuliere investeerders konden ze niet terecht vanwege het verbod op het uitkeren van winst in de zorg. Banken waren huiverig voor de risico’s. Resteerde Zilveren Kruis, dat miljoenen euro’s voorschoot. Nóg een reden waarom Winter en De Boer rekening moesten houden met de wensen van de verzekeraar: je wil je feitelijke huisbankier niet tegen je in het harnas jagen.

De scheve verhoudingen blijken ook uit de contracten die de MC-ziekenhuizen met Zilveren Kruis sloot. Ze rekenden de laagste tarieven uit de sector voor de verzekeraar.

Hindermacht

De artsen in MC Slotervaart komen evenmin ongeschonden uit het rapport-Van Manen. Het beschrijft een conflict tussen de raad van bestuur en de chirurgen van de afdeling bariatrie (maagverkleiningen), die ondanks de nijpende financiële situatie vasthielden aan hun bonusregeling. De artsen dreigen collectief over te stappen naar het OLVG en hun voor MC Slotervaart zo belangrijke productie ging sterk omlaag. De raad van commissarissen sprak van manipulatie en chantage.

Die episode lijkt mede ten grondslag te liggen aan de waarschuwing dat medisch specialisten ‘hindermacht’ kunnen vormen.

Dat het ministerie van Volksgezondheid veel te afstandelijk opereerde en pas na het faillissement wakker schrok, is een verwijt dat minister Bruno Bruins kon voorzien. Hij kan zich troosten met de gedachte dat ook de gemeente Amsterdam een tikje krijgt. In de aanloop naar het faillissement bleef het stadsbestuur afzijdig. Pas toen het ziekenhuis op 23 oktober 2018 wethouder Marjolein Moorman waarschuwde dat Zilveren Kruis niet instemde met een plan om het binnen een paar maanden te sluiten, ging de gemeente uitzoeken wat de gevolgen van een faillissement zouden zijn. Twee dagen later was het faillissement al een feit en ontstond chaos voor personeel en patiënten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden