PlusNieuws

‘Schrik van De Pijp’ York M. is psychisch zo ziek dat justitie hem niet durft vrij te laten

Met een antitankwapen schoot York M. op 21 september 2011  ’s nachts een granaat af op de Amsterdamse rechtbank aan de Parnassusweg. De inslag veroorzaakt aanzienlijke schade, maar niemand raakt gewond. Beeld ANP /  ANP
Met een antitankwapen schoot York M. op 21 september 2011 ’s nachts een granaat af op de Amsterdamse rechtbank aan de Parnassusweg. De inslag veroorzaakt aanzienlijke schade, maar niemand raakt gewond.Beeld ANP / ANP

York M. (35) was de schrik van De Pijp. Hij kreeg vijftien jaar voor de aanslag op de rechtbank en het neerschieten van zomaar een man. Daarvoor al pleegde hij grof geweld en overvallen. Nu heeft hij twee derde van zijn straf uitgezeten, maar is hij psychisch zo ziek dat justitie hem niet durft vrij te laten.

Paul Vugts

In zijn oude wereldje is zo’n beetje alles veranderd sinds York M. op 6 januari 2012 werd gearresteerd.

Zijn maatje Jaïr Wessels is in 2017 geliquideerd. Met hem achtervolgde hij op 10 november 2011 gewapenderhand ‘president’ Etou’s Belserang van motorbende Satudarah in een gestolen Audi. Volgens justitie wilde het duo Belserang liquideren. Dat mislukte, maar Belserang stierf medio 2021 aan hartfalen.

De zware criminelen in opdracht van wie M. en Wessels de voorman van de motorbende zouden hebben willen vermoorden, verkeren alweer jaren in de luwte.

Het zal allemaal niet betekenen dat York M. na het uitzitten van twee derde van zijn straf in alle rust ‘buiten’ een nieuw leven kan opbouwen. Het spookt in zijn hoofd, en deskundigen en justitie vinden het om meerdere redenen onverantwoord als hij nu de straat op gaat. Hij leed altijd al aan stoornissen, maar in detentie zijn die verergerd in plaats van verminderd.

Bovendien: wat als zijn oude vrienden vrezen dat hij te veel weet, en hem in zijn huidige labiele toestand een groot risico achten dat uit de weg moet worden geruimd?

Wiebelend op stoel

In de Amsterdamse rechtbank was donderdag een bewogen zitting waarop officier van justitie Hetty Hoekstra de rechters vroeg de ‘voorwaardelijke invrijheidstelling’ van M. met welgeteld drie dagen uit te stellen, zodat hij niet ‘met een plastic zak met zijn spullen’ op straat zou komen te staan, maar kan worden opgenomen in een gesloten kliniek waar vanaf deze week een plek beschikbaar is.

Anders is de kans levensgroot dat M. snel weer misdrijven zal plegen.

York M. was zonder advocaat verschenen. Hij wiebelde onrustig op zijn stoel in zijn vale gele T-shirt. Hij bleek in detentie behoorlijk te zijn aangekomen.

“Ik ben ontkennend veroordeeld en werk niet mee aan onderzoeken,” zei hij de rechters, “maar ik ben best bereid als het moet naar een kliniek te gaan, met maar één doel: bewijzen dat ik níet in een kasplantje ben veranderd.”

In het Penitentiair Psychiatrisch Centrum kreeg M. tot zijn weerzin dwangmedicatie.

Kapotmaakspul

“Ze hebben me vastgebonden, geboeid, en ongevraagd een naald in mijn lichaam gedrukt. Die medicatie is heel kwalijk spul, met bijwerkingen zoals onvruchtbaar worden en versnelde haaruitval. Het is legaal kapotmaakspul,” zei M. “Ik heb het gevoel dat het me voor 90 procent sloopt. Het is een kwalijke zaak dat ik gedwongen word dit te laten inspuiten. Dat wil ik als mens en burger gezegd hebben. Dit moet aan het licht gebracht worden.”

Hoewel M. ‘liever weer op vrije voeten staat’, ziet hij ook in dat zijn perspectief buiten belabberd is. “Ik heb geen woning, geen geld en kan niet naar mijn moeder. Ik ben een jong volwassen man in een sociaal isolement. Met schulden van 10.000 en 40.000 euro. Ik sta heel ver van het leven vandaan, van wie ik was.”

De rechtbank besloot M.’s invrijheidstelling inderdaad uit te stellen, zodat hij eerst naar een Amsterdamse kliniek kan, en later naar een kliniek buiten de stad, omdat hij uiteindelijk niet meer in Amsterdam wil wonen. Volgens deskundigen moet een belangrijk doel van behandeling zijn dat hij ‘leert omgaan met zijn ziektebeeld’.

‘Wat is schizofrenie, wat psychose?’

“Ik erken mijn ziektebeeld niet,” bevestigde M. “Wat is schizofrenie? Wat is een psychose, mevrouw? Er staat: buitenzintuiglijke belevingen. Ik ervaar dat niet. Ik ruik met mijn neus en hoor met mijn oren. Wanneer ben ik dan genezen? Waar moet ik dan over praten? Moet ik het spelen?”

Hoe het dan is in zijn hoofd, vroeg een rechter? “Onrustig stil. Als ik alleen ben, ben ik alleen.”

Als aan zijn vrijlating uiteindelijk de voorwaarde wordt verbonden dat M. zich moet laten behandelen en hij doet dat niet, dan moet hij in het uiterste geval nog meer dan 1100 dagen van zijn straf uitzitten.

De rechtbank was het met de aanklaagster eens: als M. onbehandeld de straat op gaat, zijn de risico’s enorm. Het wordt dus de kliniek.

Geen tbs opgelegd

York M. was voor zijn strafzaak toentertijd wel opgenomen in het Pieter Baan Centrum (PBC), om te kunnen onderzoeken of hij zodanige stoornissen had dat eventueel tbs zou moeten worden opgelegd, maar hij weigerde medewerking. Zeker in die tijd (2012) legden rechters dan doorgaans geen tbs op bij gebrek aan een scherp advies van deskundigen.

In zijn strafzaak vertelde hij waarom hij zich in het PBC ‘bewust gedroeg als een idioot, compleet met een raar loopje’. Op de vraag van een rechter of hij bang was tbs te krijgen: “Bang is het woord niet, maar ik wilde de kans niet lopen.”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden