PlusInterview

Schoonmaakster Lucia uit Brazilië: ‘Corona is overal. Mijn huis is hier’

Tienduizenden ongedocumenteerden in Amsterdam zitten door de coronacrisis in de knel. Schoonmaakster Lucia uit Brazilië doet haar verhaal. ‘Er worden nu al mensen op straat gezet omdat zij de huur niet kunnen betalen.’

Er zijn zo'n 15.000 ongedocumenteerde Brazilianen in de stad, schat Gianna da Costa, die met zijn netwerk 150 gezinnen hulp biedt.Beeld Getty Images Carol Yepes

Ze is 35 jaar, getrouwd, en moeder van drie kinderen in de leeftijd van vier tot zeven jaar. Lucia woont en werkt inmiddels 15 jaar in Amsterdam. Ze is opgegroeid in de omgeving van het Braziliaanse São Paulo. “Ik ben een economische vluchteling, maar ik ben niet alleen voor het geld naar Nederland gekomen. Er was veel criminaliteit in mijn geboortestreek. Het was niet veilig.”

Het lukte Lucia om in Amsterdam een bestaan op te bouwen. Een onzeker bestaan, dat wel. Ze huurt momenteel een driekamerwoning in Nieuw-West voor 1750 euro per maand. Het is een sociale huurwoning die illegaal wordt verhuurd.

“Ik ken de eigenaar niet. We huren via een tussenpersoon. We moeten regelmatig naar een ander huis.” Ze telt op haar vingers het aantal adressen waar ze heeft gewoond: 13.

Ziek aan het werk

In normale omstandigheden is het net te doen. Lucia heeft vier huizen waar ze schoonmaakt. Haar man is handig en werkt in de bouw of als klusjesman bij mensen thuis. “Ik verdien het eten, hij de huur,” vertelt Lucia. “We verhuren een van de drie kamers in ons huis aan een andere Braziliaan. Hij betaalt 500 euro per maand. Op die manier lukt het om rond te komen.”

Maar dat was voor corona. De komst van het ­virus en de maatregelen ertegen maakte van een moeizaam bestaan een onmogelijk bestaan. ­Lucia verloor de helft van haar inkomsten toen twee werkgevers lieten weten dat ze niet meer hoefde te komen. “Bij een van hen maakte ik al meer dan tien jaar schoon,” zegt ze hoofdschuddend. “Hij heeft niet eens gevraagd hoe het met de kinderen ging.”

Tot overmaat van ramp werd haar man ziek. Geen corona, maar de ziekte van Crohn, een chronische darmontsteking. “Hij heeft het advies gekregen rust te houden, maar is toch weer aan het werk gegaan om geld te verdienen voor de huur. We hebben deze maand kunnen betalen dankzij een donatie van 2000 euro, maar we zitten al te stressen voor volgende maand.”

Wankel kaartenhuis

Voor veel ongedocumenteerde arbeidsmigranten in de stad geldt dat een wankel kaartenhuis nu begint om te vallen. Lucia: “Er worden nu al mensen op straat gezet omdat zij de huur niet kunnen betalen. Het gaat met name om de mensen die op kamers wonen.” Over een financieel of sociaal vangnet beschikken de meesten niet. “We zijn met velen en er is weinig werk. We zijn ook concurrenten van elkaar.”

Lucia en haar gezin ontvangen hulp van een particulier initiatief in de stad, dat enkele jaren geleden is opgezet door Gianni da Costa, een Angolese Amsterdammer. Wat begon als een klasje voor Nederlandse bijles voor een paar kinderen, is uitgegroeid tot een netwerk van 150 gezinnen. Dat is het topje van de ijsberg, zegt Da Costa, die het aantal Braziliaanse ongedocumenteerden in de stad op 15.000 schat.

Angst voor registratie

De gezinnen krijgen elke week een voedselpakket en advies voor hulp op andere vlakken. Da Costa: “Veel mensen leven in hun eigen kleine wereld, en zijn nauwelijks op de hoogte van de basisvoorzieningen. Uit wantrouwen is er een angst voor registratie. Zelfs wij hebben daarmee te maken. Mensen denken toch snel dat we een verlengstuk zijn van de overheid of de politie en zullen daarom niet vragen om hulp.”

Lucia knikt. “Ik ben niet bang voor corona. Maar het virus heeft mij nu wel met de neus op de feiten gedrukt over de kwetsbaarheid van ons leven als ongedocumenteerden. Wat moet ik doen als een van mijn kinderen ziek wordt? Ik zou graag een zorgverzekering afsluiten, maar dat kan in ons geval niet.”

Lucia weet van mensen die terugkeren naar Brazilië, maar daar denkt ze niet aan. “Corona is overal. En mijn huis is hier.”

De naam Lucia is gefingeerd. Haar echte naam is bij de redactie bekend. 

De hardste klappen

De kwetsbare positie van de ongedocumenteerde arbeidsmigranten in de stad werd afgelopen week aangekaart in de gemeenteraad door Don Ceder van de Christen-Unie.

“De crisis legt de sociale ongelijkheid in de stad genadeloos bloot,” zegt hij. “En de ongedocumenteerden krijgen de hardste klappen.”

Ceder heeft het college gevraagd om maatregelen. “De groep heeft in deze moeilijke tijden geen recht op bijstand of andere vormen van financiële ondersteuning. Ze zijn volledig aan­gewezen op de hulp van voedselbanken en maatschappelijke organisaties. Die draaien nu overuren.”

Hulp aan ongedocumenteerden is ingewikkeld, erkent Ceder. “Ik krijg nu signalen dat mensen uit huis worden gezet omdat zij de huur niet kunnen betalen. Het gaat dan vaak om illegale onderhuur. Als je naar een corporatie stapt om daar werk van te maken, wordt de huurder aangepakt, maar is ook het ongedocumenteerde gezin de woning kwijt.”

Een ander voorstel van Ceder is de komst van een informatiepunt om ongedocumenteerden wegwijs te maken. “Het kan ook helpen om een beter beeld te krijgen van de groep. Niemand weet hoe groot die is. De groep heeft er belang bij onzichtbaar te zijn en te blijven. Als we meer weten, kunnen we ook effectief beleid maken.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden