Schooladvies vergroot ongelijkheid: kinderen van laagopgeleide ouders vaker onderschat

42 procent van alle basisschoolleerlingen krijgt een te hoog advies, 18 procent een te laag advies.Beeld ANP

In Amsterdam is sprake van ongelijkheid in de schooladviezen. Leerlingen uit laagopgeleide gezinnen worden twee keer zo vaak onderschat als kinderen met hoogopgeleide ouders. Die krijgen vaker een te hoog advies voor de middelbare school. 

Van de Amsterdamse basisschoolleerlingen krijgt maar 40 procent een schooladvies dat aansluit op de Cito-score. De rest wordt door de docenten op de basisschool overschat of juist onderschat, blijkt uit nieuw onderzoek van de dienst Onderzoek, Informatie en Statistiek (OIS), dat donderdag uitkomt. Deze over- of onderschatting hangt samen met het opleidings­niveau van de ouders. Leerlingen met hoog­opgeleide ouders krijgen vaker een te hoog advies, terwijl docenten hun klasgenoten met laag­opgeleide ouders eerder te laag adviseren.

Het draait allemaal om het advies dat scholieren in groep 8 krijgen voor de middelbare school: kunnen ze naar vwo, havo of vmbo? Na het schooladvies volgt de Cito-toets. De uitslag hiervan kan hoogstens het schooladvies naar boven toe bijstellen. Dus als de docent havo adviseert, maar de toets duidt op vwo, dan kan de leerling naar het vwo.

Vlek op vlek

Bij 42 procent van de leerlingen is het advies te hoog, bijvoorbeeld vwo voor een kind met een Cito-score die havo uitwijst. Dit is veel meer dan in de andere grote steden. Ongeveer 18 procent krijgt juist een te laag advies.

Deze adviezen bevatten een behoorlijke ongelijkheid. OIS bekeek de schooladviezen van leerlingen die op basis van de Cito-score naar de havo konden. Van de leerlingen met hoogopgeleide ouders kreeg 63 procent toch een, te hoog, vwo-advies. Zij werden overschat. Slechts 10 procent kreeg een te laag advies: vmbo. Onder de kinderen met laagopgeleide ouders was dit veel meer: 36 procent.

Volgens wethouder Marjolein Moorman toont dit onderzoek aan dat het huidige advies­systeem ongelijkheid creëert. “Het onderwijs zou kinderen juist gelijke kansen moeten bieden, maar in de praktijk ontstaat op scholen juist ongelijkheid.”

Eerder deze maand publiceerde OIS een onderzoek waaruit ook al een grote ongelijkheid in het Amsterdamse onderwijs naar voren kwam: de stad herbergt een groeiend aantal leerlingen van hoogopgeleide ouders en die zoeken elkaar op. Dit leidt tot meer elitescholen. Nu blijkt dat op deze elitescholen de leerlingen ook nog eens vaker een te hoog advies krijgen. Het is vlek op vlek, ongelijkheid op ongelijkheid.

‘Te veel een wedstrijd’

Moorman steunt de oproep van onderwijsorganisaties om leerlingen pas in de derde klas van de middelbare school een definitief advies voor vmbo, havo of vwo te geven. “Dan krijgen kinderen langer de tijd om hun talenten te ontwikkelen.” De PvdA-wethouder vindt dat het onderwijs te veel een ‘wedstrijd’ is geworden om het hoogste schooladvies. Ouders deinzen er niet voor terug hun kinderen op jonge leeftijd Cito-trainingen of bijlessen te laten volgen.

De oorzaken van de te hoge of te lage adviezen zijn divers. Zo kunnen docenten bezwijken onder de druk die, veelal hoogopgeleide ouders, uitoefenen om toch een vwo-advies te geven. Of ze denken dat een leerling minder zal presteren, omdat laagopgeleide ouders niet kunnen helpen met huiswerk.

Over- en onderschat

- 42 procent van alle basisschool­leerlingen krijgt een te hoog advies.
- 18 procent krijgt een te laag advies.
- Gemiddeld wordt 22 procent van de leerlingen met laagopgeleide ouders onderschat.
- Onder leerlingen met hoogopgeleide ouders is dat 11 procent.
- Van de leerlingen met laagopgeleide ouders wordt 39 procent overschat.
- Bij leerlingen met hoogopgeleide ouders is dat 42 procent, met middelbaar opgeleide ouders 44 procent.
- Op elitescholen is de overschatting het grootst.
- Driekwart van de leerlingen volgt na drie jaar het onderwijs uit het advies.
- Van de onderschatte leerlingen stroomt 21 procent door naar een hoger niveau.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden