PlusAchtergrond

Scholen zitten met zelftest in de maag: ‘We zijn geen zorginstelling’

De volledige heropening van het middelbaar onderwijs is een flinke organisatorische kluif voor de scholen. Een van de uitdagingen: hoe krijg je leerlingen zo ver dat ze twee keer per week een sneltest doen?

null Beeld Hollandse Hoogte / Rob Engelaar
Beeld Hollandse Hoogte / Rob Engelaar

Vanaf 31 mei mogen de middelbare scholen weer volledig open en vanaf 7 juni zijn alle scholen hiertoe verplicht. Dat betekent in de praktijk: leerlingen hoeven onderling geen afstand te houden. Wel moeten ze afstand houden van het onderwijspersoneel. Ook adviseert het Outbreak Management Team dat leerlingen thuis twee keer per week een zelftest doen.

Donderdag zwakte demissionair minister Arie Slob (Onderwijs) dat advies af: het is volgens hem al genoeg als slechts de helft van de leerlingen en leraren zichzelf twee keer per week laat testen. Dat zou het risico op verspreiding van het virus al voldoende beperken. Slob baseert zijn uitspraak op de uitkomst van een eerdere proef van UMC Utrecht met zelftesten op middelbare scholen.

De uitspraak van Slob valt niet in goede aarde bij de Algemene Onderwijsbond (AOb). “Het probleem is dat je niet kunt controleren of de helft van de leerlingen zichzelf getest heeft,” zegt AOb-directeur Henrik Moel. “Eigenlijk maakt het niet uit of 100 procent of 50 procent van de leerlingen een zelftest doet. Je kunt niet garanderen dat ze het daadwerkelijk doen.”

Ook de VO-raad, de vereniging van scholen in het voortgezet onderwijs, hoort bij sommige scholen twijfel of de helft van de leerlingen wel twee keer per week een zelftest zal doen.

Geen zorginstelling

Wendelien Hoedemaker, directeur van het Calandlyceum, vindt het heel fijn voor de leerlingen om weer volledig naar school te mogen, maar stelt vast dat het testadvies nogal spanningen met zich meebrengt. “Voor mijn collega’s, ouders en voor de kinderen zelf.”

Zo is de organisatie ‘nogal een opgave’: “We kunnen die testen niet allemaal controleren. Je zou kunnen organiseren dat alle leerlingen klassikaal twee keer per week testen, maar dan moet je eerst toestemming hebben van alle ouders. En heeft een kind geen toestemming, moet je dan zeggen: jij mag niet naar school komen? Dat is gewoon niet ethisch verantwoord.”

Het Calandlyceum kiest er daarom voor om de testen mee naar huis te geven met een dringende oproep deze daadwerkelijk af te nemen. “Meer kunnen we niet doen; we zijn een school, geen zorginstelling.”

Veel andere scholen staan er hetzelfde in. Rector Sandra Niemeijer van het Cartesius Lyceum: “Als school is onze eerste opdracht om in een veilige omgeving goed onderwijs te verzorgen. Ik zie het testen van leerlingen als een medische handeling die wij niet zullen uitvoeren. Wij geven de testen dus mee naar huis en vragen aan leerlingen om die test thuis samen met de ouders te doen.” Ouders zijn hierover geïnformeerd en reageren positief, zegt Niemeijer.

Het Cartesius geeft een ‘dringend advies’ aan leerlingen om zichzelf te testen. “Leerlingen zijn niet verplicht om de test te doen en ook niet om de uitslag te delen, dus dit kan alleen maar in goed onderling vertrouwen.”

(On)veiligheid

“We leggen de verantwoordelijkheid bij ouders en leerlingen,” zegt ook Jan-Willem Dienske, rector van het Gerrit van der Veen College. Met medewerkers en leerlingen die niet naar school kunnen of willen komen vanwege uiteenlopende redenen, zoals een ouder in een risicogroep, wordt een persoonlijk gesprek gevoerd en een oplossing gezocht. “We kunnen veel tegenwoordig, met alle technologische middelen die we hebben. Ik zie daar dus wel mogelijkheden.”

Dienske zegt het ‘leuk en spannend’ te vinden dat de scholen weer open mogen. “Leuk omdat we het liefst als ons personeel en alle leerlingen op school zien. Spannend omdat we ons tot nu toe keurig aan de regels hebben gehouden, en dat ging eigenlijk heel goed. We willen geen nieuwe besmettingen in de laatste weken voor de zomer.”

Een belangrijke zorg is dat veel onderwijspersoneel nog niet is gevaccineerd. Hoedemaker: “Je wilt niet zes weken voor de zomervakantie ineens met allerlei risico’s geconfronteerd worden. Het is toch gek dat je maar met 30 mensen op een terras mag zitten, en in onze school straks 1500 mensen rondlopen?”

Hoedemaker zegt het belang van sociaal contact niet te onderschatten. “Daarom organiseren we binnenkort bijvoorbeeld een sportdag. Maar dat we alles moeten omgooien, net nu we een goede manier hadden gevonden om les te geven, met een balans tussen fysiek onderwijs en veiligheid, dat begrijp ik niet. Na de zomer is iedereen als het goed is ingeënt, dus waarom zouden we nu deze risico’s nemen?”

Voordelen wegen op tegen risico's

Ook Het Amsterdams Lyceum geeft de zelftesten mee naar huis. Daarnaast wil de school aan ‘risicogericht testen’ doen. Rector Tom van Veen: “Mocht er een besmetting zijn in een klas, dan ga ik leerlingen bij binnenkomst een zelftest aanbieden.” Opnieuw geldt: er is niets verplicht.

Van Veen is erg blij dat de scholen weer open mogen, maar heeft alle begrip voor collega’s die het spannend vinden. “Het is jammer dat docenten geen voorrang hebben gekregen met de vaccinaties. Natuurlijk brengt de opening ook ongemak met zich mee. Maar ik denk dat de voordelen opwegen tegen de risico’s.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden