Plus

Schipholgemeenten blazen groeioverleg luchtvaart definitief op

Het overleg tussen bewoners, overheid en luchtvaartsector over de groei van Schiphol stond al op een laag pitje. Maar nu blazen 56 gemeenten en vier provincies dat beraad definitief op.

Gemeentes en provincies rondom Schiphol stappen uit het overleg over groeiplannen van de luchthaven. Beeld Evert Elzinga/HH
Gemeentes en provincies rondom Schiphol stappen uit het overleg over groeiplannen van de luchthaven.Beeld Evert Elzinga/HH

Een nieuw kabinet staat straks voor de zware taak besluiten te nemen over Schiphol, Lelystad en een duurzame groei van de luchtvaart. De gemeentes en provincies in de Schipholregio stappen nu al uit de Omgevingsraad Schiphol. Ze vinden dat het te lang duurt voor er een nieuw overleg is opgetuigd.

Twee jaar geleden kwam oud-staatssecretaris Pieter van Geel met een nieuwe opzet voor het overleg, dat was vastgelopen op de vraag of Schiphol verder kon groeien of niet. Niet langer zouden overheden, luchtvaartsector en bewonersgroepen aan één tafel onderhandelen tot er een akkoord was over ontwikkelingen op en om Schiphol. Kabinet, provincies en gemeenten zouden hun eigen overleg krijgen en voor omwonenden moest er een Maatschappelijke Raad Schiphol komen.

Den Haag maakt daar echter nog altijd geen haast mee. De groep gemeenten en provincies, verenigd in overlegorgaan BRS (Bestuurlijke Regie Schiphol), gooit nu de knuppel in het hoenderhok: op 1 januari stapt ze uit de Omgevingsraad en wordt de financiering gestaakt. BRS roept het kabinet op binnen 2,5 maand nieuw overleg op te tuigen.

“We willen terug naar de basis,” zegt Jeroen Olthof, BRS-voorzitter en gedeputeerde Schiphol van de provincie Noord-Holland. “Er moet een heldere knip komen tussen onderling overleg tussen bestuurders en participatie met bewoners als het over Schiphol gaat.”

Voorgekookt

De Omgevingsraad werd sinds 2008 onder voorzitter Hans Alders opgetuigd als hét orgaan waar besluiten over Schiphol moesten worden voorgekookt. Overheden, bewoners en luchtvaart moesten er unaniem en achter gesloten deuren besluiten voorbereiden over de voorwaarden waaronder Schiphol kon groeien.

Dat leidde er toe dat de politiek zo’n kant-en-klaar advies alleen nog kon aannemen of verwerpen. Afwijzen gebeurde nooit formeel, maar een deel van de afspraken - zoals over handhaving van geluidsnormen - werd simpelweg nooit door het kabinet uitgevoerd zonder dat de Kamer daar aanvankelijk veel reuring over maakte.

“Het poldermodel zorgde er de afgelopen vijftien jaar voor dat de Tweede Kamer niet meer kon dan ja of nee zeggen tegen compromissen die in de ORS waren gesloten,” aldus Olthof. “Met het advies om de poldertafel gedag te zeggen, krijgt de Kamer weer de juiste rol: het belangrijkste orgaan om besluiten te nemen.”

Het overleg met bewonersgroepen over de toekomst van Schiphol moet volgens Olthof bovendien in het vervolg door het rijk worden gedaan. De lagere overheden vinden dat geen taak voor zichzelf. Vooral niet omdat zij tegen uitbreiding van Schiphol is, waar het huidige kabinet groei onder voorwaarden wil toestaan.

Woningbouw

Gemeenten en provincies willen niet gedwongen worden een standpunt aan hun burgers uit te leggen, waar ze niet achter staan. Zeker niet doordat groei van het vliegverkeer de broodnodige bouw van nieuwe woningen in de weg staat.

“De ontwikkelingen op Schiphol waar het rijk over beslist, hebben grote impact op de leefomgeving in ons gebied,” zegt Olthof. “Het is voor ons een voorwaarde dat het rijk de omgeving daarbij goed betrekt en informeert.”

Minister Barbara Visser (I&W) laat weten dat nieuw overleg momenteel wordt opgetuigd. “We werken op dit moment gezamenlijk aan afspraken over de manier waarop deze samenwerking eruit komt te zien, waarbij ook wordt gekeken naar de relatie tot het overleg met de omwonenden en maatschappelijke organisaties.”

Volgens Visser ligt er vóór het einde van het jaar een overeenkomst. Maar besluiten over nieuw beraad zijn aan ‘een volgend kabinet’. Omdat de moeizame kabinetsformatie nog steeds gaande is, lijkt het onwaarschijnlijk dat dat voor januari 2022 lukt.

Door het vertrek van provincies en gemeenten zijn de overige partijen in de ORS bang dat het overleg in een vacuüm terechtkomt, precies op het moment dat een nieuw kabinet cruciale besluiten moet nemen over groei van Schiphol, opening van Lelystad Airport en de toekomst van luchtvaart versus milieu en duurzaamheid.

Ondergesneeuwd

“Iedereen vindt dat het te lang duurt,” zegt bewonersvoorman Matt Poelmans. “Het had halverwege dit jaar al rond moeten zijn. Er móet iets gebeuren. Zowel de organisatie als de inhoud van het nieuwe Schipholoverleg dreigen ondergesneeuwd te raken.”

Afgelopen vrijdag, op de voorlaatste vergadering van de ORS, is afgesproken dat de Omgevingsraad ondanks het vertrek van gemeenten en provincies blijft doordraaien tot nieuw overleg is opgetuigd. Maar van groeiadviezen komt het niet meer. “We hebben geëist dat er geen gat mag vallen,” aldus Poelmans. “We laten ons wettelijk adviesrecht niet afnemen.”

“Wij zullen ook eisen dat zowel rijk als gemeenten en provincies onze belangen blijven behartigen. Daar kunnen ze niet onderuit. De partijen uit de ORS blijven tot elkaar veroordeeld.”

Lelystad weer niet open

Nog vijf weken en de festiviteiten barsten los. Op 21 november 2021 immers gaat Lelystad Airport stapsgewijs open voor aanvankelijk maximaal 10.000 vluchten per jaar, beloofde het nu demissionaire kabinet mei vorig jaar.

Maar linten en ballonnen komen er niet: het vierde uitstel in vijf jaar is onvermijdelijk. Eind vorige maand haalde een Kamermeerderheid (inclusief coalitiepartners D66 en ChristenUnie) een streep door de versnelde afgifte van een natuurvergunning voor het vliegveld.

Lelystad moet een deel van de toenmalige groei van het vliegverkeer van Schiphol overnemen, zodat de hinder rondom dat vliegveld binnen de perken kon blijven. Maar verzet vanwege nieuwe hinder, met name in Overijssel en Gelderland, en geblunder bij het opstellen van rapporten en vergunningen zorgden keer op keer voor uitstel.

Een nieuwe openingsdatum is aan een volgend kabinet. Dat heeft wat meer ademruimte omdat het vliegverkeer zich de komende jaren nog herstelt van de coronaklap. Maar opening blijft volgens de voorstanders – waaronder Schiphol – nodig om de nadelen van het vliegverkeer beter te spreiden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden