Schiphol gaat uitstoot (ultra)fijnstof op platforms zelf meten

Schiphol gaat de uitstoot van fijnstof en ultrafijnstof op de platforms van de luchthaven meten. Het bedrijf wil zo achterhalen hoe groot de gezondheidsrisico’s zijn voor eigen werknemers en personeel van andere bedrijven die aan vliegtuigen werken. 

Beeld ANP

Vakbond FNV is woest. “Wij hebben geen vertrouwen in metingen die door Schiphol zelf worden uitgevoerd.” 

Bij een fijnstofmeldpunt van FNV kwamen eind vorig jaar in een periode van twee weken bijna 400 klachten binnen van grondpersoneel dat zich zorgen maakte over de gevolgen van fijnstof en ultrafijnstof op de platforms, de plekken waar vliegtuigen staan. Zo zouden er volgens de meldingen opvallend veel werknemers met longklachten zijn.

Roetdeeltjes

Bij het starten van vliegtuigmotoren op het platform komen relatief veel minuscule roetdeeltjes vrij, die mogelijk gezondheidsschade opleveren. Ook moeten vliegtuigen door ruimtetekort soms lang met draaiende motoren wachten voordat ze aan de gate staan; soms staan medewerkers vol in de jetstraal. Daarnaast stoten de vele voertuigen op de platforms, die vaak op diesel rijden, ook fijnstof uit.

Rondom Schiphol doet het RIVM sinds vorig jaar onderzoek naar de gevolgen van de uitstoot van fijnstof door overvliegende toestellen bij een aantal basis- en middelbare scholen. Uit voorlopige cijfers bleek vorig jaar dat er wel degelijk risico’s zijn op longziekten door de hogere fijnstofuitstoot rondom de luchthaven. Volgend jaar komt het RIVM met een eindrapport, inmiddels is ook de Gezondheidsraad ingeschakeld voor een advies.

Vorige week nog liet luchtvaartminister Cora van Nieuwenhuizen weten dat het niet mogelijk is om personeel van Schiphol mee te nemen in het RIVM-onderzoek, nadat een deel van de Tweede Kamer daarnaar had gevraagd. Volgens de minister sluit dat omgevingsonderzoek niet aan op de specifieke problemen op de platforms. Volgens het RIVM ontbreken bovendien aparte historische onderzoeksgegevens van grondpersoneel. In de omgeving van de luchthaven wordt de fijnstofuitstoot al langer gemeten, op het vliegveld zelf niet.

Eigen meetnet

Om die reden gaat Schiphol - als werkgever en namens anders bedrijven die op de platforms werken - nu een eigen meetnet opzetten zodat die gegevens wel worden verzameld. “Een meetnetwerk is onderdeel van ons actieplan Fijnstof, dat we met de minister hebben afgesproken,” zegt een woordvoerder van Schiphol. “Dat bevindt zich in een afrondende fase. Dit is een van de maatregelen die daarin staan.” Volgens de woordvoerder van Schiphol worden de metingen uitgevoerd en beoordeeld door onafhankelijke experts.

Over de uitvoering wordt nu overlegd. “We weten zeker dat we het gaan doen, maar nog niet met welke partijen.” Wel is het de bedoeling dat het RIVM gebruik kan maken van de meetgegevens. “Zij meten de concentratie fijnstof buiten de luchthaven en voeren daar nu onderzoek mee uit. Er ligt dus straks al veel informatie, die kan worden gebruikt voor onderzoek naar de situatie op de platforms.”

FNV ziet daar niets in. “Wij hebben geen vertrouwen in metingen die door Schiphol worden uitgevoerd,” zegt Joost van Doesburg van FNV. “We hechten grote waarde aan onafhankelijkheid en verwerking van gegevens. Daar mag geen discussie over zijn. Als metingen en analyse in opdracht en onder controle van Schiphol plaatsvindt, dan hebben we grote twijfels of dit correct gebeurt:”

Van Doesburg spreekt van ‘schijnonderzoek’. “Wij zijn bang dat Schiphol met langdurig onderzoek tijd koopt om toch te groeien “Wij willen weten welke waardes het onderzoek oplevert voor de platformmedewerkers. Dat kan beïnvloed worden. Schiphol moet het onderzoek ondergaan en niet de initiatiefnemer zijn.”

Maatregelen

Volgens de bond moet het rijk als opdrachtgever het RIVM inschakelen om zowel het meetnet te beheren - zoals het al buiten Schiphol doet - en de gegevens te verzamelen en te analyseren. “Er gaan te vaak dingen mis bij Schiphol als het om metingen en berekeningen gaat. Het zou ook heel vreemd zijn dat het RIVM fijnstofonderzoek doet in de omgeving en op het vliegveld Schiphol zelf dat in handen heeft. Ik vrees dat ze creatief gaan zijn met de locaties van meetpunten.”

De luchthaven bekijkt nog of er eerder maatregelen genomen kunnen worden om problemen door fijnstof terug te dringen. “Maar dat hangt samen met het meetnet. Als je niet weet wat concentraties zijn, kun je ook geen normen opstellen of maatregelen nemen.”

In het actieplan Fijnstof staan volgens de woordvoerder van Schiphol nog veel meer maatregelen om de uitstoot op en rondom de luchthaven terug te dringen. “Het wordt een combinatie van nieuwe maatregelen en bestaande stappen. Als je vliegtuigen schoner maakt, bijvoorbeeld door de nieuwste generatie straalmotoren te promoten of biobrandstof toe te passen, heeft dat een positief effect op de uitstoot van CO2, stikstof en fijnstof.”

Proef

Schiphol maakte eerder bekend dit jaar een proef te starten met het elektrisch slepen van vliegtuigen van en naar de gate. Die proef is vooral bedoeld om aan te tonen dat de lokale uitstoot van CO2 en stikstof rondom de luchthaven omlaag kan, zodat aan toekomstige strenge normen kan worden voldaan.

Maar het grootschalig verslepen van vliegtuigen voorkomt ook fijnstofuitstoot op de platforms omdat vliegtuigen hun motoren dan pas starten - of al uitzetten - bij de landingsbaan. Mocht slepen onhaalbaar zijn vanwege de grote afstanden en vele vluchten op Schiphol, dan zou een tussenoplossing zijn de vliegtuigen vanaf de gate eerst naar de taxibaan te slepen.

FNV wil direct maatregelen. “Laten ze in Kopenhagen gaan kijken,” zegt Van Doesburg. “Wij willen geen proeven of jarenlange onderzoeken, maar dat er nu wordt ingegrepen. In Kopenhagen worden vliegtuigmotoren al niet meer op het platform gestart, de teostellen worden eerst weggesleept. Vliegtuigen worden zo gepositioneerd dat personeel niet in de jetblast staat. Als er onvoldoende gebeurt, stappen we naar arbeidsinspectie SZW.”

Reacties Tweede Kamer

Ook SP-Kamerlid Cem Laçin, die de zaak vorig jaar meermaals in de Kamer aankaartte , vindt dat het onderzoek onafhankelijk moet zijn. “Het is goed dat Schiphol maatregelen neemt. Alle maatregelen zijn meegenomen, maar dit is de slager die zijn eigen vlees keurt. Het is goed dat er een onafhankelijke partij betrokken wordt en werknemers en vakbonden betrokken worden, bijvoorbeeld bij de plek waar die meetpunten komen.”

“De minister moet de regie nemen en zorgen dat er snel maatregelen komen. De zorgen van medewerkers worden er niet minder om. Wat ons betreft is elke blootstelling onaanvaardbaar.”

“Er loopt nu een onderzoek van het RIVM naar langdurige blootstelling aan ultrafijnstof. Het is logisch dat werknemers daarin worden meegenomen. Het RIVM zegt dat het kan, nu zegt de minister dat het niet kan. Dat vind ik raar.” Het Kamerlid zal Van Nieuwenhuizen donderdag opnieuw om opheldering vragen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden