Rutger Groot Wassink: ‘Voeg UWV en bijstand samen’

De overheid moet veel meer werkplekken creëren voor mensen die langs de kant staan, vindt de commissie-Borstlap. De Amsterdamse wethouder Rutger Groot Wassink (Werk) is alvast enthousiast.

Rutger Groot Wassink: We hebben mensen te lang in liefdevolle verwaarlozing achtergelaten. Beeld Eva Plevier

De onderzoekscommissie die donderdag zijn rapport presenteert, becijfert dat maar liefst 1 tot 2 miljoen mensen geen werk hebben – van de bijstand tot de Ziektewet en van de WW tot uiteenlopende arbeidsongeschiktheidsuitkeringen. Een deel van de oplossing is volgens Borstlap dat de overheid weer veel meer geld steekt in gesubsidieerd werk, zoals de vroegere Melkertbanen.

Naast de oproep om de kloof tussen vaste banen en flexwerk te dichten, richt Borstlap zich ook op de onderkant van de arbeidsmarkt. De commissie stelt voor dat de overheid werk creëert tegen het minimumloon, bijvoorbeeld in sectoren met grote personeelstekorten, het onderwijs of de zorg. Ook denkt de commissie dat mensen die op grote afstand van de arbeidsmarkt staan zich nuttig kunnen maken door in de wijken eenzaamheid te bestrijden of mantelzorgers te ondersteunen.

De commissie denkt verder aan ‘werk-leerprogramma’s’ waarbij meteen schulden, relatie-, taal- en gezondheidsproblemen worden weggewerkt. Vorige week pleitte de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid al voor de ‘basisbaan’ voor mensen met een uitkering en zonder uitzicht op werk.

Groot Wassink is blij met de oproep om mensen vanuit de bijstand aan werk te helpen. “Het sluit goed aan bij de Werkbrigade die wij hebben opgezet. Daar zijn we trots op.” Daarvoor gaan Amsterdammers die soms jaren niet hebben gewerkt aan de slag bij het onderhoud in de wijken. “Ik zou het graag uitbreiden naar op vrouwen gerichte beroepen en ik zou graag afspraken maken met werkgevers over doorstroming.”

Bijstand

Het dient gezegd: vooralsnog gaat het in Amsterdam om 340 mensen, niet om de bijna 40.000 mensen die in deze stad in de bijstand zitten. In de Werkbrigade is nu ruimte voor 500 Amsterdammers. Maar Groot Wassink schrikt er niet voor terug om veel meer banen te creëren. Daarvoor is wel veel meer geld nodig. “Ik denk dat het kan als we hiervoor samenwerken met werkgevers.”

Iedereen die een uitkering krijgt blijft actief bezig, ‘vanaf dag één’, wil Borstlap. Voor de gemeenten is daarbij nu het beletsel dat mensen die werkloos worden eerst in de WW belanden. Dan komen ze eerst bij het UWV en pas als ze in de bijstand komen, soms jaren later, kan de gemeente met ze aan de slag.

“Voeg UWV en bijstand samen,” vindt Groot Wassink. “Laat ons samen instrumenten ontwikkelen, ongeacht het label dat mensen hebben meegekregen.” De kans om snel weer aan de bak te komen is ook aanmerkelijk groter als iemand nog maar kort geleden zijn baan is verloren.

Het is Groot Wassink toch al een doorn in het oog dat door bezuinigingen grote groepen nu niet geholpen kunnen worden richting werk omdat ze het verkeerde etiket hebben meegekregen. Bij Amsterdammers die op jonge leeftijd arbeidsongeschikt zijn geraakt, bepaalt zelfs het jaar waarin ze in de zogeheten Wajong zijn gekomen of de gemeente geld krijgt om ze te helpen. Hetzelfde geldt voor mensen in een sociale werkplaats. “Dat is niet uit te leggen.”

‘Verkeerd label’

Ook richting de vele zzp’ers staat de gemeente nu met lege handen. Ook die hebben het verkeerde labeltje, analyseert Groot Wassink. Zelfstandigen die het even wat minder gaat, kunnen niet terecht in de bijstand. “Die moeten we eerst naar de Kamer van Koophandel sturen om hun bedrijf op te zeggen. Krankzinnig.”

Hoe dan ook is het budget dat de gemeente krijgt van het kabinet voor re-integratie veel te klein. “Als je als samenleving eerder investeert om mensen weer aan het werk te helpen, bespaar je ook een hoop kosten - aan uitkeringen maar ook aan zorg, omdat bekend is dat mensen die langs de kant staan een groter beroep doen op de zorg,” zegt Groot Wassink. Te lang heeft de stad erin berust dat tienduizenden Amsterdammers in de bijstand bleven. “We hebben ze te lang in liefdevolle verwaarlozing achtergelaten.”

Van wie zonder werk komen te zitten verwacht Borstlap wel dat ze hun uiterste best doen om weer aan de bak te komen. “Prima, als samenleving mag je iets terugverwachten,” zegt Groot Wassink. Dat betekent volgens hem niet dat bijstandsontvangers daartoe gedwongen moeten worden, een thema waarover Amsterdam chronisch van mening verschilt met het kabinet. “Ik heb het Borstlap gevraagd en hij doelt niet op de gedwongen tegenprestatie.”

Verder moeten er meer mogelijkheden komen om bij te verdienen in de bijstand, iets waar Amsterdam ook mee experimenteert.

Hoe dan ook gaat het bij de agenda die de commissie-Borstlap ontvouwt om een gigantische omslag die zeker twee kabinetsperiodes in beslag zal nemen. “Het lukt zeker niet van vandaag op morgen,” zegt Groot Wassink. “In de sociale zekerheid worstelen we met decennia aan achterstallig onderhoud. Het is net zoiets als de kades en de bruggen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden