PlusExclusief

Rutger Groot Wassink: ‘Eric van der Burg staat mijlenver af van wat een Amsterdammer goed migratiebeleid vindt’

Rutger Groot Wassink, wethouder en lijsttrekker van GroenLinks in Amsterdam. Beeld Marc Driessen
Rutger Groot Wassink, wethouder en lijsttrekker van GroenLinks in Amsterdam.Beeld Marc Driessen

Als lijsttrekker van GroenLinks staat Rutger Groot Wassink tijdens de raadsverkiezingen komende woensdag op plek 1 van lijst 1. De energietransitie ziet hij als topprioriteit. ‘Ik ben niet bang voor impopulaire maatregelen.’

Ruben Koops

Aan het begin van de avond, als het interview ten einde loopt, giet Rutger Groot Wassink (47) snel zijn glas rode wijn achterover. De laatste week van de campagne voor de raadsverkiezingen zit vol bijeenkomsten; vanavond staat een debat in moskee Badr op de agenda. Praten over religie gaat net wat beter met een gesmeerde tongriem, is het idee.

Campagnevoeren doet hij tussen de bedrijven door, een vrije maand gewijd aan interviews en debatten is er dit keer voor Groot Wassink niet bij. Als locoburgemeester van de hoofdstad moest hij dinsdagavond 22 februari een gijzeling bij het Leidseplein managen en twee dagen later brak de oorlog in Oekraïne uit. Een gebeurtenis met directe consequenties voor de wethouder, die asielzaken in zijn portefeuille heeft.

Vluchtelingen waren in 2018 het eerste probleem dat hij als nieuwbakken bestuurder moest oppakken. De asielactivisten van We Are Here waren jarenlang zwervend en krakend door de stad gegaan op zoek naar woonruimte, omdat deze groep wettelijk gezien tussen wal en schip viel. Groot Wassink loste zijn verkiezingsbelofte in door 24-uursopvang te openen voor deze groep, waarna het op dit dossier snel rustig werd. Vijfhonderd ongedocumenteerden en uitgeprocedeerden wonen sindsdien verspreid in panden door de hele stad.

Duizenden vluchtelingen

Nu, aan het einde van Groot Wassinks eerste periode in het stadsbestuur van Amsterdam, domineren vluchtelingen opnieuw zijn agenda. Oorlogsvluchtelingen, van wie er inmiddels honderden in Amsterdam zijn gearriveerd. “Ik sprak een Oekraïens gezin dat in de auto was gestapt, had doorgereden tot de benzine op was en toen per trein door Polen en Duitsland is gevlucht,” zegt hij. “In Enschede zei de politie tegen ze: ga maar naar Amsterdam, want daar is opvang.”

Volgens Groot Wassink moet de stad zich voorbereiden op de situatie van 2015, toen Syrische vluchtelingen massaal naar Nederland kwamen. “We rekenen nu op duizenden vluchtelingen, maar als Kiev langdurig omsingeld wordt, kan dat een veelvoud worden. We gebruiken hotels, boten, alles wat beschikbaar is, maar het kan zijn dat we binnenkort ook weer sporthallen moeten vorderen. We zullen doen wat nodig is, alles is geoorloofd om de opvangcapaciteit te vergroten.”

Kunt u de gevolgen van deze nieuwe crisis voor Amsterdam overzien?

“Het is een zwarte dag voor Europa en dit overschaduwt bovendien de aanstaande verkiezingen. We staan aan de vooravond van de val van Kiev, ik maak mij grote zorgen. Als die stad à la Grozny (de Tsjetsjeense hoofdstad in 1994, red.) systematisch in puin wordt geschoten, zou dat een humanitair en historisch drama zijn. De komst van de vluchtelingen komt bovenop de honderden Afghanen die hier al zijn sinds vorig jaar. Er zitten ook veel kinderen bij, die moeten we naar school brengen en die hebben zorg nodig. Dit levert allemaal weer nieuwe vraagstukken op.”

Zullen al deze mensen in Amsterdam blijven?

“Het hangt af van het verloop van de oorlog. Syrië was een burgeroorlog, Oekraïne is een soeverein land dat wordt aangevallen. Ik denk dat veel mensen na verloop van tijd weer terug zullen gaan, maar tot die tijd hebben zij recht op onderdak, voedsel en levensonderhoud. Iets huren in Amsterdam van dat geld is onmogelijk, dus dat zullen wij moeten organiseren. Het voordeel in mijn geval is dat ik dit niet als werk zie, maar dat dit heel dicht bij mijn persoonlijke opvattingen ligt. Politiek draait voor mij altijd om keuzes voor de groep die onderop ligt.”

Vanuit de 24-uursopvang die u in 2018 heeft opgezet, zijn weinig mensen teruggekeerd. Waarom verdedigt u dat?

“Dat was nooit het doel. Terugkeer, doormigreren óf verblijf in Nederland. Vanuit de rust van opvang zijn veel mensen opnieuw een procedure gestart en hebben zij uiteindelijk een status gekregen en daarmee een legaal leven hier. Voor mij maakt het niet uit wat het is, als er maar perspectief komt.”

Heeft u er profijt van dat Eric van der Burg, oud-wethouder van deze stad, nu staatssecretaris asielzaken is?

“Hij juicht het toe dat wij zoveel mogelijk Oekraïners opvangen. Het was gedurfd dat hij zei: ‘Oekraïners moeten worden opgevangen in de regio en wij zijn de regio.’ Ik schrik wel van de hardvochtige teksten in het regeerakkoord waarvoor hij heeft getekend. De strafbaarstelling van illegaliteit heeft gevolgen voor naar schatting 30.000 mensen die in Amsterdam werken, bijvoorbeeld uit de Filipijnen of Brazilië. Zij maken soms al jarenlang Amsterdamse huizen schoon of werken in restaurants, maar zijn kansloos in een asielaanvraag. Zij willen volwaardig burger zijn en belasting betalen, maar de VVD zegt dat ze weg moeten. Eric van der Burg staat mijlenver af van wat een gemiddelde Amsterdammer goed migratiebeleid vindt.”

Welke effecten heeft de oorlog op de campagne?

“Je kent de uitdrukking: ‘Events, dear boy, events’? Dat is waar politiek over gaat. Corona stond in 2018 ook niet in ons coalitieakkoord. Deze vluchtelingencrisis gaat de gemeentepolitiek de komende jaren overschaduwen. En daar komt dan nog een recessie bovenop, als de economische omstandigheden blijven verslechteren. Mind you, in een crisis zijn de rijksten nooit als eersten de sjaak, maar de werkende armeren. En daarvan wonen er veel in Amsterdam.”

Bezuinigingspolitiek dus, de komende jaren?

“Nee, we moeten investeren. In veel debatten gaat het wel even over de oorlog, maar niet over de consequenties. Denk aan energiearmoede, waar echt veel mensen door worden geraakt. Het leert mij dat we de komende jaren meer moeten investeren in de welvaart van mensen en minder in grote infrastructurele projecten. En we moeten nog sneller door met de energietransitie en zo snel mogelijk van het gas af. Juist nu je ziet hoe afhankelijk we zijn.”

Uw coalitie beloofde drie aardgasvrije wijken in 2018, dat is niet gelukt.

“Er zijn onomkeerbare stappen gezet om dat doel te bereiken. Er waren veel partijen tegen, zoals de Partij voor de Dieren, maar gezien de huidige oorlog denk ik dat we nog sneller van het gas af moeten.”

Aardgasvrij leverde veel maatschappelijke weerstand op, biomassa en wind-op-land nog meer. Met uw belofte zal het verzet niet minderen.

“Ik snap dat het ingrijpend is als je huis onderwerp wordt van politiek beleid, maar ik vond de energietransitie al urgent vanwege de rampzalige klimaatverandering. Nu komt daar een financieel argument bij vanwege de hoge energieprijzen en, als derde, die geopolitieke afhankelijkheid van Rusland, waar we vanaf moeten. Er zal verzet blijven tegen onze ambitieuze energietransitie, maar ik ben niet bang voor impopulaire maatregelen. Ik vind participatie erg belangrijk, maar dat zal gaan over de vraag hoe Amsterdam zo snel mogelijk energieneutraal wordt, niet óf we dat moeten worden. Of we van het gas af moeten, is niet langer een vraag. Als mensen dat niet leuk vinden, dan moeten ze niet op GroenLinks stemmen.”

U hebt niet aan de stad gevraagd of de beloofde 50 megawatt wind-op-land wenselijk was. Zouden minder dan die geplande zeventien windturbines niet beter zijn voor het draagvlak?

“Als ik de huidige situatie bekijk, hadden we misschien nog wel meer wind-op-land moeten plannen. We hadden veel eerder moeten investeren in windparken waar mensen financieel van profiteren, zoals in Denemarken, dat nu veel verder is. Rutte waarschuwde deze week dat we nog heel lang afhankelijk zijn van Russisch gas. Ja, omdat hij getreuzeld heeft de afgelopen tien jaar! Als we eerder met de transitie waren begonnen, hadden we nu in een andere situatie gezeten.”

Welke dingen heeft u of uw coalitie verkeerd gedaan inzake de energietransitie?

“Niet elke inspraakronde is helemaal goed gegaan. Misschien zijn we wel te vroeg begonnen, waardoor we tegenstellingen als het ware hebben uitgelokt, maar de heftigheid en mate van protest was niet te voorkomen geweest. Er is een groep voor wie wind-op-land in Amsterdam onbespreekbaar is. Maar: een meerderheid van de politieke partijen had dit in 2018 in het programma, het stond in ons coalitieakkoord. Ik ben gekozen en draag verantwoordelijkheid voor het belang van de héle stad. Niemand speelt met de gezondheid van mensen, bij gezondheidsrisico’s worden turbines niet geplaatst. Kijk, ik ben van GroenLinks: als ik niet voor windmolens zou zijn, wie dan wel?”

De koopprijs van een gemiddelde woning is inmiddels 590.000 euro, maar wat GroenLinks betreft wordt er minder gebouwd in dit segment. Waarom?

“Koop is niet meer toegankelijk voor een groot deel van de middeninkomens. Amsterdam heeft behoefte aan betaalbare woningen en we hebben te weinig grip op de koopmarkt om de betaalbaarheid te kunnen garanderen. Pas als koop nog veel strenger wordt gereguleerd, om excessieve prijsstijgingen te voorkomen, zetten we daar op in. Zolang koophuizen zijn overgeleverd aan de terreur van de vrije markt, vind ik niet dat we daar prioriteit aan moeten geven.”

U ageert graag tegen de VVD en premier Mark Rutte. Burgemeester Halsema heeft gezegd dat het goed zou zijn als de VVD in Amsterdam weer meebestuurt. Staat u daarvoor open?

“De verschillen zijn groot, maar na 16 maart zal Amsterdam een vierpartijencoalitie nodig hebben. Ik sluit ze niet uit, maar over zaken als energietransitie en ongelijkheid verschillen we fundamenteel van mening. Daar zijn nog heel wat kopjes koffie voor nodig. Ik vind overigens niet dat de coalitie een gelijkmatige afspiegeling moet zijn van de stad. Als er een meerderheid is voor links progressief beleid, dan heeft de stad dat gekozen. Dat niet iedereen zich daarin herkent, is geen legitimatie om rechtse partijen in het stadsbestuur op te nemen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden